Φόρμα αναζήτησης

«Τα έργα του Γιώργου Γαβριήλ και η άρνηση μας να αναπτυχθούμε» της Χριστιάνας Καραγιάννη



Πριν μερικά χρόνια ανακάλυψα ένα βίντεο, που ήταν για μένα καθοριστικό στον τρόπο που αντιλαμβάνομαι και διαχειρίζομαι καταστάσεις οι οποίες μου προκαλούν ένα αίσθημα επίπονης δυσφορίας. Στο βίντεο, ο ψυχίατρος Abraham J. Twerski εξηγεί τη διαδικασία με την οποία ο αστακός αντιλαμβάνεται ότι πρόκειται να μεγαλώσει. Ο αστακός, σύμφωνα με τον Twerski, αρχίζει να αισθάνεται αφόρητο πόνο αφού το σκληρό και καθόλα άκαμπτο κέλυφός του δεν χωράει πλέον το σώμα του που αναπτύσσεται. Το κέλυφός του, λοιπόν, δεν μπορεί να μεγαλώσει, άρα μοναδικός τρόπος για να τα καταφέρει ο αστακός είναι να απαλλαχθεί από αυτό, να το απορρίψει δηλαδή, και να μείνει για ένα διάστημα «γυμνός» και ευάλωτος μέχρι το νέο, μεγαλύτερο και πιο άνετο κέλυφος αρχίσει να δημιουργείται ξανά στην επιφάνεια του ανεπτυγμένου πλέον σώματός του. Παραλληλίζοντας το παράδειγμα αυτό με το πως ο άνθρωπος αναπτύσσεται όχι ως σώμα αλλά ως πνεύμα, ο Twerski λέει πως αν ο αστακός ήταν άνθρωπος δε θα μπορούσε ποτέ να αναπτυχθεί. Αυτό, γιατί κάθε φορά που θα ένιωθε τον πόνο και τη δυσφορία που προκαλείται από την ανάγκη του να μεγαλώσει, αντί να επιλέγει την απόρριψη του κελύφους του και την αποδοχή της ευάλωτης κατάστασης στην οποία απαιτείται να εισέλθει, θα επέλεγε αντ’ αυτού απλώς να τα αντιμετωπίσει με ηρεμιστικά και παυσίπονα φάρμακα.

Παρακολουθώντας τις αντιδράσεις που προκάλεσαν τα έργα του εικαστικού και καθηγητή τέχνης Γιώργου Γαβριήλ, συνειδητοποιώ ότι η ιστορία του αστακού είναι εξαιρετικά χρήσιμη και στην κατανόηση του τρόπου χρήσης των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης (ΜΚΔ)  από την πλειοψηφία όσων διαφωνούν με το έργο του. Το λιντσάρισμα μέσω των ΜΚΔ φαίνεται να λειτουργεί ως το σύγχρονο ηρεμιστικό φάρμακο που θα καλύψει τη δυσφορία που προκαλείται από την ανάγκη μας να μεγαλώσουμε. Τα εν λόγω έργα του Γιώργου Γαβριήλ έχουν προκαλέσει πόνο και δυσφορία σε πολλούς γιατί για να τα αποδεχθεί κάποιος ως έργα τέχνης, ασχέτως αν είναι του γούστου του αισθητικά ή όχι, πρέπει να ξεγυμνωθεί από το μέχρι τώρα άκαμπτο κέλυφος της ταυτότητας και την συνείδησής που έκτισε ως Ελληνοκύπριος και να παραμείνει για λίγο εκτεθειμένος και ευάλωτος μέχρις ότου αναπτυχθεί ένα νέο σαφώς διευρυμένο κέλυφος.

Τουναντίον, πολλοί είναι αυτοί που επιλέγουν το εύκολα διαθέσιμο σ’ αυτούς ηρεμιστικό, το λιντσάρισμα δηλαδή του καλλιτέχνη στα ΜΚΔ. Γιατί τα ΜΚΔ προσφέρονται ως χώρος όπου τα τελετουργικά επιβεβαίωσης (βασισμένο στη θεωρία των “media rituals” του Nick Couldry, 2002) μπορεί να λειτουργήσουν έντονα, γρήγορα και αποτελεσματικά. Τα ΜΚΔ σε αυτή την περίπτωση επιτρέπουν σε αυτούς που προτιμούν να πάρουν το ηρεμιστικό αντί να δεχθούν την επίπονη διαδικασία της ανάπτυξης, να εκφράσουν την απόρριψη των έργων του Γαβριήλ ως τέχνη και μαζί το έντονα πολιτικό και κοινωνικό μήνυμα που εμπεριέχουν αλλά και να λάβουν επιβράβευση που θα λειτουργήσει σαν αυτοεπιβεβαίωση. Αυτή η απόρριψη είναι εύκολα διακριτή σε αρκετά Facebook Groups και εκφράζεται με ακραίες αναρτήσεις χλευασμού ή ακόμα και απειλές προς το πρόσωπο του καλλιτέχνη και των υποστηρικτών του, ενώ η επιβεβαίωση έρχεται με αντιδράσεις (reactions) και σχόλια που επιβραβεύουν τους δημιουργούς τέτοιων αναρτήσεων.

Η τακτική λοιπόν του λιντσαρίσματος του Γαβριήλ στα ΜΚΔ, θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως ο τρόπος για κάποιους να «κοιμίσουν» τον πόνο, ώστε να εξακολουθήσει να αισθάνεται το πνεύμα τους άνετα στο παγιδευμένο και δύσκαμπτο κέλυφός του, ασχέτως αν κατά βάθος το ίδιο μάταια εκλιπαρεί να αναπτυχθεί.

*Η Δρ Χριστιάνα Καραγιάννη είναι Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, Λέκτορας ΜΜΕ & Πολιτισμικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Frederick.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.