Φόρμα αναζήτησης

Συνομιλώντας δεν μπορέσαμε να συμφωνήσουμε, μακάρι να μυριζόμασταν ο ένας τον άλλον

Λατρεύω τον Τσάρλι Τσάπλιν. Τον ήρωα των ταινιών βωβού κινηματογράφου Σαρλό. Τι γίνεται αν μια τέτοια ιδιοφυΐα συναντήσει μιαν άλλη ιδιοφυΐα; Από εκεί αντλείται ένα μάθημα ιστορίας. Μια τέτοια συνάντηση ήταν και η συνάντηση του Τσάρλι Τσάπλιν με τον Άλμπερτ Αϊνστάιν. Ο Αϊνστάιν είπε το εξής στον Τσάπλιν: «Είστε μια ιδιοφυΐα. Δεν μιλάτε καθόλου στις ταινίες σας, αλλά όλοι σας καταλαβαίνουν και σας θαυμάζουν». Ο Τσάπλιν γέλασε: «Η δική σας περίπτωση είναι πιο φοβερή, πιο τρομερή κύριε Αϊνστάιν», του είπε, «Κανείς δεν καταλαβαίνει αυτά που λέτε, όμως όλοι σας θαυμάζουν».

Ο Τσάπλιν είναι σύμβολο του να γίνεται κανείς κατανοητός χωρίς να μιλά. Και αυτό θυμίζει τη γνωστή ταινία «Σιωπή» του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν. Και αυτός έδειξε στον κόσμο τη συνεννόηση χωρίς συνομιλία. Μια νεαρή γυναίκα που έμενε σε ένα ξενοδοχείο σε μια ξένη χώρα κατά τη διάρκεια του πολέμου. Μια μέρα κάθεται σε ένα καφέ. Το γκαρσόνι που δεν ήξερε τη γλώσσα της, της φέρνει κάτι στο τραπέζι της. Κοιτάζονται. Κοιτάζονται στα μάτια. Ύστερα συναντιόνται σε δωμάτιο του ξενοδοχείου και κάνουν τρελό έρωτα. Χωρίς να πουν έστω και μία λέξη. Δεν βγαίνουν από εκείνο το δωμάτιο για μερικές μέρες. Μόνο κάνουν έρωτα. Η ταινία «Σιωπή» του Μπέργκμαν αποτέλεσε επανάσταση στον κινηματογράφο.

Έτσι είναι και η ταινία «Το χρώμα του ροδιού» του Αρμένιου σκηνοθέτη Σεργκέι Παρατζάνοφ που δέχθηκε διάφορες πολιτικές πιέσεις κατά τη σοβιετική περίοδο. Πρώτα την παρακολούθησα στον πανεπιστημιακό κινηματογράφο στη Μόσχα. Υπήρξε κοσμοσυρροή. Ο σοβιετικός λαός επεδείκνυε μεγάλο ενδιαφέρον για καλλιτέχνες που δέχονταν πολιτικές πιέσεις. Ανάμεσα σε αυτούς συγκαταλέγονταν οι Αντρέι Ταρκόφσκι και Βασίλι Σούσκιν στον κινηματογράφο και οι Μπορίς Παστερνάκ, Αλεξάντερ Σολζενίτσιν και Άνα Αχμάτοβα στη λογοτεχνία. Η ταινία «Το χρώμα του ροδιού» του Παρατζάνοφ ήταν μια από τις ταινίες που με επηρέασαν πολύ. Η ταινία βασίστηκε στη ζωή του μεγάλου ποιητή Σαγιάτ-Νόβα, που έζησε στα βουνά του Καυκάσου. Αποτελείται από τέσσερα μέρη η ταινία, η οποία αρχίζει με τον στίχο του ποιητή «εγώ είμαι κάποιος που η ζωή του και το πνεύμα του είναι βάσανο». Την παιδική ηλικία του ποιητή, τα νιάτα του, τα γερατειά του και τον θάνατό του. Δεν υπάρχουν συνομιλίες, διάλογοι και άλλα παρόμοια στην ταινία. Αλλά αυτή η επική βουβή αφήγηση ασκεί μεγαλύτερη επίδραση.

Εμείς είμαστε μια κοινότητα που σιωπά όταν πρέπει να μιλήσει και μιλά άσκοπα όταν πρέπει να σιωπήσει. Όσες πληγές δεχθήκαμε επειδή σιωπήσαμε, τουλάχιστον άλλες τόσες δεχθήκαμε επειδή μιλήσαμε! Έχουμε πολιτικούς οι οποίοι μιλούν πολύ όταν είναι στην αντιπολίτευση και καταπίνουν τη γλώσσα τους μόλις ανέλθουν στην εξουσία. Καλύτερα να σιωπούσαμε πάντα, να μην μιλούσαμε καθόλου, παρά να είμαστε τόσο διπλοπρόσωποι. Κάνουν περισσότερη δουλειά όσοι σωπαίνουν και όχι όσοι μιλούν πολύ. Πώς δόθηκαν οι διαταγές για τις δολοφονίες νομίζετε; Με ένα νεύμα του ματιού. Και κάποτε με μιαν κίνηση του χεριού. Για παράδειγμα, ο Ραούφ Ντενκτάς, ο οποίος κατηγορείται για τη δολοφονία των Αϊχάν Χικμέτ και Αχμέτ Γκιουρκάν, περιέγραψε το γεγονός ως εξής σε έναν σύμβουλό του μια μέρα: «Εγώ δεν είπα σε κανέναν πηγαίνετε και σκοτώστε. Με κατάλαβαν λάθος. Απλώς τους έκανα μιαν κίνηση». Έδειξε και την κίνηση που έκανε. Σηκώνοντας το χέρι του κούνησε τα δυο του δάχτυλα. Δήθεν θέλησε να τους πει πηγαίνετε και προτείνετέ τους λίγα χρήματα. Και εκείνοι είδαν αυτή την κίνηση σαν κίνηση δύο δακτύλων που τραβούν τη σκανδάλη. Και τους σκότωσαν. Έτσι μας το διηγήθηκε αυτό ο φίλος.

Τι απέμεινε που δεν έχει λεχθεί σε σχέση με το Κυπριακό πρόβλημα; Έμεινε κάτι; Κατά τη γνώμη μου, δεν έμεινε. Αλλά εμείς ακόμα λέμε. Δεν βαριόμαστε έστω και αν γίνεται βαρετό πλέον. Όσοι τα ακούνε και όσοι τα διαβάζουν βαρέθηκαν προ πολλού να τα ακούνε και να τα διαβάζουν. Νομίζω ότι δεν συγκεντρώνουν πλέον κανένα ενδιαφέρον οι ειδήσεις και τα σχόλια για το Κυπριακό στα ΜΜΕ. Διότι όλα είναι επανάληψη. Αν ανοίξουμε και κοιτάξουμε τα αρχεία των εφημερίδων πριν σαράντα χρόνια, σαν να έχουν γραφτεί σήμερα. Οι ίδιοι τίτλοι. Τα ίδια άρθρα. Το κύριό μας πρόβλημα είναι το Κυπριακό, όμως έχουμε προ πολλού φθείρει το λεξιλόγιό μας σε σχέση με αυτό. Ακόμα και η αξία της λέξης «ειρήνη» δεν είναι η ίδια όπως παλιά. Παρακολουθώ με έκπληξη όσους προβαίνουν σε διαπίστωση της κατάστασης. Τόσα χρόνια δεν έκαναν αυτή τη διαπίστωση και τώρα την κάνουν; Δηλαδή, ακόμα δεν αντιλαμβάνονται τι είναι η κατάσταση; Τότε μας χρειάζεται μια κάμερα. Να τραβήξει και τη σημερινή μας κατάσταση. Όπως είχε τραβήξει τους αλεξιπτωτιστές που πηδούσαν από τον αέρα στα χώματά μας το 1974. Όπως είχε τραβήξει τα σοκάκια και τις παραλίες του Βαρωσιού πριν το 1974. Τον σκισμένο χάρτη. Τους αστυνομικούς που ελέγχουν διαβατήρια στις πύλες. Τα στρατόπεδα. Τη σημαία που λαξεύτηκε στο βουνό. Την Κερύνεια από μπετόν. Τους δικοινοτικούς λαθρεμπόρους. Τη Λευκωσία στον βορρά που μετατράπηκε σε ερείπιο. Και τους ένοπλους φρουρούς που ακόμα φυλάνε σκοπιά πίσω από τις σακούλες με το χώμα. Να τραβήξει τα τανκς και τα κανόνια στις επίσημες παρελάσεις. Να τραβήξει χωρίς να πει έστω και μία κουβέντα. Μήπως υπάρχει καλύτερη διαπίστωση της κατάστασης από αυτήν;

Λένε ότι οι άνθρωποι συνεννοούνται συνομιλώντας και τα ζώα μυρίζοντας το ένα το άλλο. Εμείς δεν μπορέσαμε να συνεννοηθούμε συνομιλώντας. Μακάρι να μυριζόμασταν ο ένας τον άλλον!

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.