Φόρμα αναζήτησης

Συναινετικές αποφάσεις: τα υπέρ και τα κατά

ΓΡΑΦΕΙ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΕΡΓΑΤΟΥΔΗΣ*

Η λήψη συναινετικών αποφάσεων είναι μια διαδικασία μέσω της οποίας λαμβάνονται αποφάσεις οι οποίες είναι προς το συμφέρον όλου του οργανισμού, με σκοπό την επιδίωξη κοινών (του οργανισμού και του προσωπικού) στόχων.  Η συναίνεση θεωρείται μια αποδεκτή λύση την οποία στηρίζουν όλοι, έστω και αν για κάποιους δεν θεωρείται η ιδανική λύση.

Στόχοι

Στόχοι της διαδικασίας αυτής είναι:

  • Να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή συναίνεση.
  • Οι παρευρισκόμενοι να συνεισφέρουν στη διαμόρφωση μιας κοινής πρότασης η οποία να εξελιχθεί σε απόφαση που να ικανοποιεί όλους σε όσο το δυνατό μεγαλύτερο βαθμό
  • Να καταβληθεί προσπάθεια ώστε η απόφαση που θα ληφθεί να είναι η καλύτερη, τόσο για τα μέλη της ομάδας όσο και για τον οργανισμό.
  • Να υπάρχει ισορροπία μεταξύ της συνεισφοράς όλων των παρευρισκομένων, οι οποίοι πρέπει να έχουν ίσες ευκαιρίες υποβολής εισηγήσεων και ενστάσεων.
  • Ο αριθμός αυτών που θα συμμετάσχουν στη λήψη της απόφασης πρέπει να είναι όσο το δυνατό μεγαλύτερος.
  • Η συμμετοχή και η συνεισφορά όλων στη διαμόρφωση της τελικής απόφασης είναι εκ των ων ουκ άνευ.

Πλεονεκτήματα

  • Όλοι συμφωνούν να στηρίξουν την απόφαση

Το γεγονός ότι όλοι συμμετείχαν στη διαμόρφωση και στη λήψη της απόφασης αποτελεί ένα αποτελεσματικό στρατηγικό όπλο για τη διεύθυνση του οργανισμού.  Παράλληλα, μειώνει στο ελάχιστο την πιθανότητα κάποιοι υπάλληλοι να διαφωνήσουν και να υποσκάψουν την απόφαση.

  • Όλοι βλέπουν κάποιο όφελος

Συνήθως (αλλά όχι πάντοτε) το γεγονός ότι όλοι συμφωνούν με την απόφαση, σημαίνει ότι από αυτήν θα ωφεληθούν όλοι, τόσο ως άτομα όσο και ως τμήματα και ως οργανισμός. Αν π.χ. για ένα πρόβλημα υπάρχει σύγκρουση μεταξύ δύο τμημάτων (λόγου χάρη μεταξύ της υπηρεσίας ανθρώπινου αυναμικού και του λογιστηρίου), και τελικά και τα δύο τμήματα καταλήξουν σε συναινετική απόφαση, αυτό από μόνο του παρεμποδίζει τον ανταγωνισμό μεταξύ τους.

  • Ενιαίο μέτωπο

Πολλές φορές οι υπάλληλοι αντιδρούν σε αποφάσεις που λαμβάνει η ηγεσία τους.  Η αντίδραση αυτή μειώνεται όταν οι υπάλληλοι  γνωρίζουν ότι η απόφαση λήφθηκε με τη συγκατάθεση των διευθυντών τους.

  • Κλίμα συνεργασίας

Όταν ληφθεί μια συναινετική απόφαση επικρατεί ένα κλίμα συνεργασίας, εφόσον όλοι αισθάνονται ότι οι απόψεις τους έχουν εισακουστεί και, κατ’ επέκταση, νιώθουν δεσμευμένοι να στηρίξουν τη ληφθείσα απόφαση.  Η διάδραση που επικρατεί κατά τη διάρκεια της διαδικασίας εξεύρεσης συναινετικής λύσης δημιουργεί ένα κλίμα καλής θέλησης σε όλους τους παρευρισκομένους.

Μειονεκτήματα

  • Δεν αποκλείεται η συναινετική απόφαση να είναι λανθασμένη

Το γεγονός ότι έγινε κατορθωτή η λήψη συναινετικής απόφασης δεν αποτελεί εχέγγυο ότι η αυτή είναι και ορθή.  Μπορεί να είναι και λανθασμένη.

  • Παράβλεψη αρνητικών ενδείξεων

Η προσπάθεια για εξεύρεση συναινετικής λύσης μπορεί καμιά φορά να προκαλέσει παράβλεψη ενδείξεων οι οποίες οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η απόφαση που θα ληφθεί δεν είναι σωστή. Αυτό οφείλεται στα εξής:

  • Η ψευδαίσθηση ότι μία συναινετική απόφαση είναι πάντοτε σωστή δημιουργεί ένα κλίμα υπεραισιοδοξίας, με αποτέλεσμα να αναλαμβάνονται υπερβολικοί κίνδυνοι.
  • Η μη σοβαρή αμφισβήτηση των προτάσεων που συζητούνται μπορεί να οδηγήσει σε παράβλεψη ηθικών κινδύνων που πιθανόν να έχουν επιπτώσεις στους υπαλλήλους και στον οργανισμό.
  • Ο εξορθολογισμός εμποδίζει τους παρευρισκομένους από του να επανεξετάσουν τις θέσεις τους, με αποτέλεσμα να αγνοούν τυχόν προειδοποιητικά σημάδια ότι κάτι δεν πάει καλά.
  • Η στερεοτυπία οδηγεί τα μέλη της ομάδας που θα αποφασίσουν, στο να αγνοούν, ή, ακόμη και να δαιμονοποιούν τυχόν αντιδράσεις ή διευκρινίσεις προερχόμενες από μη μέλη της ομάδας.
  • Ορισμένα μέλη αυτολογοκρίνονται, με αποτέλεσμα να μην εξωτερικεύουν τους φόβους και τις ανησυχίες τους.
  • Η νοητική άμυνα των μελών της ομάδας λειτουργεί σαν αυτόκλητος αισθητήρας, με αποτέλεσμα τα μέλη να μην αποκαλύπτουν αρνητικές πληροφορίες.
  • Πιθανόν κάποια μέλη, λανθασμένα, να αισθάνονται ότι όλοι οι άλλοι συμφωνούν, με αποτέλεσμα να συμφωνούν και αυτοί.
  • Η πίεση που ασκείται για συναίνεση οδηγεί την ομάδα στο να χαρακτηρίζει αρνητικούς και αποστάτες όσους υποβάλλουν ερωτήσεις ή ζητούν περισσότερες πληροφορίες κατά τη διάρκεια των εργασιών της ομάδας.
  • Η τήρηση ίσων αποστάσεων πιθανόν να μην οδηγεί στην ιδανική λύση
  • Η προσπάθεια για εξεύρεση συναινετικής λύσης μπορεί να οδηγήσει την ομάδα στο να πάρει μια απόφαση με την οποία να συμφωνεί η πλειοψηφία, εφόσον θα υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής. Όμως, η απόφαση αυτή πιθανόν να μην είναι η ιδανική για τον οργανισμό.
  • Όταν συμφωνούν όλοι σημαίνει ότι αποδίδεται ίση σημασία σε όλα τα τμήματα που εκπροσωπούνται στην ομάδα. Η απόδοση αυτή, ίσης σημασίας, είναι άδικη, αφού π.χ. αν η οικονομική διαχείριση του οργανισμού κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μόνο με ένα σχέδιο εθελούσιας αφυπηρέτησης θα μπορέσει ο οργανισμός να επιβιώσει, αλλά η υπηρεσία ανθρώπινου δυναμικού αντιδρά, και επικρατήσει η άποψή της, τότε, αναμφίβολα, ο οργανισμός – νοουμένου ότι δεν υπάρχει περιθώριο περικοπής άλλων εξόδων – θα οδηγηθεί σε κατάρρευση.
  • Η ιεραρχία επηρεάζει τις αποφάσεις

Όσο επίπεδο κι αν είναι το οργανόγραμμα ενός οργανισμού, σίγουρα θα υπάρχει κάποιας μορφής ιεραρχία, με αποτέλεσμα οι ανώτερη ηγεσία να επιβάλλει τις απόψεις της με τις οποίες οι άλλοι (κατώτεροι) σιωπούν και «συμφωνούν»

Επίλογος

Στους εμπορικούς οργανισμούς η πλήρης συναίνεση δεν είναι πάντοτε απαραίτητη. Μπορεί να λαμβάνεται μία συναινετική απόφαση που να είναι συμφέρουσα για τη συντριπτική πλειοψηφία των υπαλλήλων. Όμως, η ευθύνη για την αποτυχία ενός οργανισμού βαρύνει την ανώτερη ηγεσία του, γι’ αυτό και δεν είναι πάντοτε απαραίτητο με τις αποφάσεις της να συμφωνεί το 100% των υπαλλήλων. Αρκεί να  τους έχει ενημερώσει και να πήρε τις απόψεις τους, τις οποίες υιοθέτησε στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό.

*Ο Δημήτρης Εργατούδης είναι αφυπηρετήσας (2006) ανώτερος διευθυντής της Λαϊκής Τράπεζας και fellow του Ινστιτούτου Τραπεζιτών Λονδίνου