Φόρμα αναζήτησης

Στα ανάκτορα του Γορδίου

Τον Ιούλιο του 1921, η τότε βρετανική Ιρλανδία βίωνε μιαν πολύ ιδιόμορφη κατάσταση. Ο  διετής πόλεμος της ανεξαρτησίας είχε περιπλέξει τόσο πολύ τα πράγματα σε όλα τα επίπεδα, που ήταν σχεδόν αδύνατο να βρεθεί λύση στο πρόβλημα μέσα από τις συνηθισμένες διαδικασίες. Την κρίσιμη στιγμή, ένας από τους ηγέτες των Ιρλανδών, ο Μάικλ Κόλινς, ανέλαβε την πρωτοβουλία. Κήρυξε μονομερώς εκεχειρία, διαπραγματεύτηκε με τους Βρετανούς, και πέτυχε, με ανταλλάγματα, την ανεξαρτησία της χώρας.

Ο Μάικλ Κόλινς θεωρήθηκε από πολλούς συμπατριώτες του προδότης γιατί στη συμφωνία προνοούνταν να παραμείνει υπό βρετανική κυριαρχία ένα μικρό κομμάτι του νησιού, οι έξι κομητείες του Όλστερ. Έναν χρόνο μετά, φανατικοί πρώην συμπολεμιστές του τον δολοφόνησαν.

Σήμερα, μόνο μια χούφτα ιδιόρρυθμοι Ιρλανδοί λένε ότι κακώς ενήργησε ο Μάικλ Κόλινς. Όλοι οι έχοντες σώας τα φρένας τον δοξάζουν ως ήρωα και μάρτυρα του αγώνα (ενώ δεν θέλουν να θυμούνται καν τους δολοφόνους του). Γιατί την κρίσιμη στιγμή αυτός έλυσε τον γόρδιο δεσμό, με τον μόνο δυνατό τρόπο.

Αβάσιμοι παραλληλισμοί

Ένας γενικός παραλληλισμός της περίπτωσης της Ιρλανδίας με την Κύπρο του σήμερα θα ήταν χονδροειδής και αβάσιμος. Οι συνθήκες είναι εντελώς διαφορετικές. Εξάλλου, είναι αποδεδειγμένο ότι εμείς δεν διαθέτουμε ηγεσία του αναστήματος του Μάικλ Κόλινς. Εκτός και αν το «να αφήσουμε τα πράγματα να παγιωθούν όπως είναι» αποτελεί αποφασιστική και ριζοσπαστική πρωτοβουλία.

Το μόνο κοινό που έχουν οι δύο περιπτώσεις είναι η περιπλοκή. Εδώ θα διερωτηθεί κανείς γιατί είναι περίπλοκα σήμερα τα πράγματα στο Κυπριακό, αφού μόλις πριν δυο χρόνια φτάσαμε σχεδόν στο σημείο που έμεναν μόνο οι υπογραφές. Η απάντηση είναι ότι σήμερα το Κυπριακό είναι πολύ πιο περίπλοκο από ό,τι ήταν πριν από δύο χρόνια. Δεν είναι μόνο το θέμα των τουρκικών γεωτρήσεων και της ουσιαστικής αναστολής του ελληνοκυπριακού γεωτρητικού προγράμματος. Είναι και αυτό καθεαυτό το «παραδοσιακό» Κυπριακό.

Για παράδειγμα, σήμερα ο Μουσταφά Ακιντζί δεν μπορεί να πείσει τον Ερντογάν να δώσει για την ασφάλεια και τις εγγυήσεις όσα έδωσε στο Κραν Μοντανά (και όσα θα έδινε αν υπήρχε οριστική κατάληξη στα υπόλοιπα). Ο Ερντογάν αισθάνεται ξεγελασμένος από τον Ακιντζί. Ο οποίος επανειλημμένα του εγγυούνταν τη βούληση Αναστασιάδη για λύση, ώστε να δώσει προκαταβολικά και χάρτη και δεσμεύσεις για την ασφάλεια, και παραχωρήσεις από πάγιες θέσεις (ΑΟΖ, ακτογραμμή, διαμοιρασμός εναέριου χώρου και FIR, κ.λπ.). Για να ξαναπάει πίσω σε εκείνες τις υποχωρήσεις, η Άγκυρα σήμερα θέλει εγγυήσεις και προδεσμεύσεις για το τι θα κερδίσει σε περίπτωση που ξανακάνουμε πίσω. Οι δηλώσεις του κυβερνητικού εκπροσώπου τον τελευταίο μήνα περί «συνέχισης των συνομιλιών από εκεί που σταμάτησαν στο Κραν Μοντανά» δεν είναι πια αρκετές. Και ο Πρόεδρος το γνωρίζει πολύ καλά.

Η διετής «αγωνιστική» αδράνεια έχει περιπλέξει τόσο πολύ τα πράγματα στην Κύπρο σήμερα, όσο είχε περιπλέξει το Ιρλανδικό η διετής ένοπλη δράση πριν από έναν αιώνα.

Η πανδημία 

Το γεγονός ότι η συνάντηση Αναστασιάδη-Ακιντζί δεν απέτυχε είναι μία θετική εξέλιξη. Το γεγονός ότι οι δύο ηγέτες συμφώνησαν σε οδικό χάρτη στόχων και ενεργειών «με την αίσθηση του επείγοντος» δεν είναι απλώς θετική εξέλιξη, είναι ελπιδοφόρα. Από την άλλη, όμως, οι ίδιες οι δηλώσεις των δύο ηγετών μετά τη συνάντηση – και ιδιαίτερα του Προέδρου Αναστασιάδη – για το τι και πώς συζητήθηκε είναι η αδιαμφισβήτητη απόδειξη για το ότι τα πράγματα έχουν περιπλακεί κατά πολύ.

Πέραν των θεμάτων εμπιστοσύνης και αξιοπιστίας που αναφέραμε πιο πάνω, υπάρχουν άλλοι τρεις λόγοι για τους οποίους έχουμε πλέον ποιοτική αλλαγή στο Κυπριακό:

(α) Η σύγκρουση των ενεργειακών προγραμμάτων Κύπρου και Τουρκίας κορυφώνεται σε ένα πλαίσιο που περίπου «απαγορεύει» και στους δύο να κάνουν πίσω. Η πρόταση για μορατόριουμ ενεργειών για κάποιους μήνες είναι σε πρώτο επίπεδο ρεαλιστική. Από την άλλη, το θέμα της ΑΟΖ δεν είναι πλέον ένα «άλλο» θέμα. Είναι μέρος του Κυπριακού. Όχι μόνο γιατί έγινε τμήμα του διαλόγου και των προϋποθέσεων για επανέναρξη των συνομιλιών (όσον αφορά τον λόγο που θεωρούν ότι δικαιούνται να έχουν οι Τουρκοκύπριοι), αλλά και επειδή είναι περίπου αδιανόητη η λύση του Κυπριακού χωρίς στοιχειώδη συνεννόηση για τα σύνορα της κυπριακής ΑΟΖ και της τουρκικής υφαλοκρηπίδας.

(β) Είναι αδύνατο να λυθεί το πρόβλημα ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας μεταξύ Κύπρου και Τουρκίας χωρίς να αντιμετωπιστεί ταυτόχρονα – έστω σε ένα γενικό πλαίσιο – το αντίστοιχο ζήτημα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Όποιος ρίξει μια ματιά στους χάρτες που κυκλοφορούν οι τρεις χώρες, και όποιος ξέρει στοιχειώδη γεωγραφία, πείθεται αυτόματα γι’ αυτό. Πολύ σύντομα θα υπάρξουν κινήσεις σε κρίσιμες περιοχές, πέραν της Κύπρου (σχετικά κοντά στο Καστελόριζο και στο Λιβυκό πέλαγος), που θα κάνουν ακόμη πιο προφανές ότι τα δύο ζητήματα τείνουν να γίνουν ένα.

(γ) Στα μάτια του διεθνούς παράγοντα το ζήτημα των ενεργειακών πόρων στην Ανατολική Μεσόγειο είναι ένα ενιαίο πακέτο, με διάφορες εκφάνσεις. Και αυτό το ενιαίο πακέτο είναι αδιάσπαστο τμήμα της γεωστρατηγικής σκακιέρας στην οποία εμπλέκονται μεγάλες δυνάμεις, μεγάλες χώρες, και μικρότερες χώρες. Από τη στιγμή που – με δικές μας επιλογές και παραλείψεις – το Κυπριακό «αεριοποιήθηκε» και έγινε τμήμα του ευρύτερου ενεργειακού παζλ της περιοχής, δύσκολα θα μπορεί στο μέλλον να λυθεί χωριστά. Δημιουργήσαμε ένα νέο Παλαιστινιακό.