Φόρμα αναζήτησης

Τα διαβατήρια ως όχημα επενδύσεων

Τόσο η Κύπρος όσο και η Μάλτα έχουν αποκτήσει τη φήμη ότι οι οικονομίες τους είναι βουτηγμένες στη βρομιά, παρά τις προσπάθειες για βελτίωση [...]

Read More...

Σαφέστατα και η χώρα μας έχει βελτιωθεί σημαντικά σε ό,τι αφορά την αξιοπιστία της ως διεθνές χρηματοπιστωτικό και εν γένει επιχειρηματικό κέντρο τα τελευταία χρόνια. Η κατάρρευση της οικονομίας μας το 2012 μας έδωσε αρκετό έδαφος προβληματισμού. Το μνημόνιο διά πυρός και σιδήρου μας έβαλε στις ράγες κάποιων μεταρρυθμίσεων που έπρεπε να είχαν γίνει με την ένταξή μας στην ΕΕ. Τέλος, οι πιέσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και των Αμερικανών οδήγησαν τον τραπεζικό τομέα σε μεγαλύτερους και ουσιαστικότερους ελέγχους στη διακίνηση χρήματος.

Όπως σημειώνει βεβαίως και ο «Economist» στην τελευταία του έκδοση, «τόσο η Κύπρος όσο και η Μάλτα έχουν αποκτήσει τη φήμη ότι οι οικονομίες τους είναι βουτηγμένες στη βρομιά, παρά τις προσπάθειες για βελτίωση τα τελευταία χρόνια.

Έχω την εντύπωση ότι αυτή η φημολογία όσο πικρή κι αν ακούγεται είναι υπαρκτή. Η καλή φήμη μιας χώρας κτίζεται δύσκολα, αλλά εξανεμίζεται εύκολα. Η κακή φήμη είναι πολύ δύσκολο να εξαλειφθεί. Ίσως να μας συνοδεύει για πολλά χρόνια ακόμα, παρότι έχουμε βελτιωθεί στα βασικά. Υστερούμε –κι αυτό είναι θέμα κουλτούρας– στις λεπτομέρειες.

Πριν από μερικούς μήνες με επισκέφθηκε ένα συνεργείο από τη γαλλική τηλεόραση και πριν από 2-3 μέρες ένα δημοσιογράφος ιταλικού καναλιού. Η εντύπωση ότι η Κύπρος είναι μια χώρα ξεπλύματος μαύρου χρήματος είναι διάχυτη. Επίσης ότι η Κύπρος είναι ο δούρειος ίππος των Ρώσων στην ΕΕ. Υποστήριξαν μάλιστα ότι η Κύπρος και μια άλλη ευρωπαϊκή χώρα παραδίδουν αυθημερόν όλα τα πρακτικά των συνεδριάσεων εντός της ΕΕ, σε όλα τα πολιτικά επίπεδα, στους Ρώσους. Τέλος, ότι η Κύπρος μέσω της κατ’ εξαίρεση διαδικασίας έκδοσης διαβατηρίων δίνει ευρωπαϊκή υπηκοότητα σε Ρώσους και Κινέζους οι οποίοι είχαν απορριφθεί από άλλα κράτη. Πριν από έναν χρόνο, σε συνάντηση επίσης με δημοσιογράφο του CNN, έγινα δέκτης των ίδιων περίπου πληροφοριών με αφόρμηση βέβαια την υπόθεση Μάναφορτ και τη χρηματοδότηση της προεκλογικής εκστρατείας του Ντόναλντ Τραμπ μέσω Κύπρου.

Πλήρη επίγνωση αυτής της εικόνας φαίνεται να έχει και ο υπουργός Οικονομικών Χάρης Γεωργιάδης. Η δήλωσή του την περασμένη Παρασκευή στο ΚΥΠΕ είναι ενδεικτική: «Αναγνωρίζουμε ότι υπήρξαν στο παρελθόν αδυναμίες που έπληξαν τη φήμη της Κύπρου ως χρηματοοικονομικού κέντρου. Τα τελευταία χρόνια όμως έχουν γίνει τεράστιες προσπάθειες, έχουν θεσπιστεί αυστηρές διαδικασίες και υπάρχει έλεγχος».

Η παρέμβαση

Τον περασμένο Μάιο ο αξιωματούχος του αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών με ευθύνη για την πάταξη του ξεπλύματος χρήματος Μάρσαλ Μπίλινγκσλι σε δύο επισκέψεις του στην Κύπρο (τη μία ινκόγκνιτο) ζήτησε να κλείσουν όλες οι δίοδοι ξεπλύματος βρόμικου χρήματος μέσω Κύπρου, θύμισε μάλιστα στην κεντρική μας τραπεζίτη κ. Γιωρκάτζη την τύχη του Λετονού συναδέλφου της, ο οποίος μπήκε στη φυλακή. Με τη σύμφωνο γνώμη και του Υπουργείου Οικονομικών έκλεισαν σταδιακά τους επόμενους μήνες γύρω στις 60.000 τραπεζικοί λογαριασμοί εταιρειών-κελυφών (shell companies). Από τον Αμερικανό αξιωματούχο δόθηκε επίσης ένας κατάλογος τραπεζιτών και δικηγόρων που οι Αμερικανοί είχαν εντάξει στη μαύρη λίστα του δικού τους Υπουργείου Οικονομικών. Κάποιων πάγωσαν οι λογαριασμοί στις τράπεζες. Από κάποιους ζητήθηκε να παραιτηθούν από τα συμβούλια των τραπεζών. Η κυπριακή πολιτεία ως επί το πλείστον συνεμορφώθη προς τις υποδείξεις.

Τα διαβατήρια

Αν κρίνουμε από την έκθεση που κατατέθηκε πριν από μερικές μέρες στην Κομισιόν (REPORT FROM THE COMMISSION TO THE EUROPEAN PARLIAMENT, THE COUNCIL, THE EUROPEAN ECONOMIC AND SOCIAL COMMITTEE AND THE COMMITTEE OF THE REGIONS: Investor Citizenship and Residence Schemes in the European Union), ένας νέος κύκλος πιέσεων προς την Κύπρο ασκείται αυτή την περίοδο προς την κατεύθυνση της κατ’ εξαίρεση διαδικασίας για παραχώρηση διαβατηρίων σε πολίτες τρίτων χωρών. Είναι αλήθεια ότι η έκθεση αυτή βρισκόταν στην πόρτα της Κομισιόν από το 2014, αλλά τότε λόγω των κουρεμάτων εισακούστηκαν οι παρασκηνιακές εκκλήσεις του Κύπριου επιτρόπου Χρήστου Στυλιανίδη για μη κατάθεσή της. Το θέμα επανήλθε το 2017, αλλά και πάλι ο Χρήστος Στυλιανίδης λόγω εξελίξεων στο Κυπριακό την αποσόβησε.

Το πιο σημαντικό σε ό,τι αφορά αυτή την έκθεση δεν είναι αυτό που λέει, αλλά το ότι κατατέθηκε. Αυτό σημαίνει ότι (η απερχόμενη επιτροπή υπό τον Γιούνκερ δεν έχει χρόνο να ασχοληθεί, ούτε πλέον ο κ. Γιούνκερ ήθελε να ακούσει οτιδήποτε για Κυπριακό) θα μείνει ως παρακαταθήκη στην επόμενη επιτροπή και θα βρίσκεται πλέον μόνιμα στην ατζέντα της. Εν ολίγοις, οι όποιες πιέσεις προς την Κύπρο σε σχέση με τα διαβατήρια μάλλον θα κλιμακωθούν. Και θα κλιμακωθούν επειδή η Κύπρος αντέδρασε έντονα στέλνοντας το μήνυμα ότι δεν πρόκειται να σταματήσει αυτή την πρακτική. Όπως διαμήνυσε σε έντονο ύφος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, η έκδοση διαβατηρίων εμπίπτει στην εθνική και όχι στην ευρωπαϊκή δικαιοδοσία. Μίλησε επίσης για οικονομικό πόλεμο από τους εταίρους εξαιτίας του ευνοϊκού επενδυτικού κλίματος που υπάρχει στην Κύπρο.

Τα ποσά

Γιατί η έκδοση διαβατηρίων είναι τόσο σημαντική για την Κύπρο; Το Υπουργείο Εμπορίου της Κύπρου απαντώντας σε επερώτηση του βουλευτή Γιώργου Περδίκη στη Βουλή μάς διαφωτίζει αρκούντως ικανοποιητικά. Όπως αναφέρει, «περίπου 4,8 δισεκατομμύρια εισέρρευσαν τα τελευταία χρόνια στην κυπριακή οικονομία από τα σχέδια πολιτογράφησης και άδειας μετανάστευσης μέσω επένδυσης, εκ των οποίων 4 δις κατά την περίοδο 2013-2016».

Με λίγα λόγια, κατά την περίοδο τριών ετών (2013-16) εισέρρεαν κατά μέσο όρο γύρω στο 1,3 δισ. ευρώ τον χρόνο στην Κύπρο υπό τη μορφή κατευθείαν εξωτερικής επένδυσης. Αυτό το ποσό αντιστοιχεί σε εισροές στο 7% του ΑΕΠ της Κύπρου. Τα διαβατήρια, εν ολίγοις, συνεισφέρουν περίπου όσο η ναυτιλία στο ΑΕΠ και κοντά στο ένα τρίτο της συνεισφοράς του τουρισμού.

Πρόκειται για ένα νούμερο εξωπραγματικό για το μέγεθος της κυπριακής οικονομίας, σε όποια περίοδό της κι αν ανατρέξει κανείς, αφού ουδέποτε η Κύπρος είχε κατευθείαν επενδύσεις από το εξωτερικό οι οποίες ξεπερνούσαν τα 300-400 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Σύμφωνα με πηγή στο Υπουργείο Οικονομικών, «Η Κύπρος λόγω οικονομικού μεγέθους, γεωγραφίας αλλά κυρίως λόγω έλλειψης ενός σοβαρού επενδυτικού προγραμματισμού δεν μπορούσε να προσελκύσει αυτό που λέμε τεράστιες επενδύσεις».

Αν θέλουμε να εξειδικεύσουμε ακόμα περισσότερο στη συνεισφορά των διαβατηρίων, μπορούμε να ανατρέξουμε και πάλι σε επίσημα στοιχεία. Σύμφωνα με στοιχεία του Κτηματολογίου, «το 2018 έκλεισε με 9.242 πωλήσεις, σε σχέση με 3.676 το 2013. Το 50% των ακινήτων που αγοράστηκαν ήταν από ξένους, οι οποίοι επιλέγουν κυρίως ακίνητα που βρίσκονται στη Λεμεσό. Από τα 9.242 ακίνητα που πωλήθηκαν, οι 4.421 κατέληξαν σε ξένους. Από αυτούς οι 1.428 προέρχονται από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι 2.993 από τρίτες χώρες».

Με βάση τα στοιχεία του Κτηματολογίου, είναι εμφανές ότι το booming στις πωλήσεις ακινήτων είναι κατά κύριο λόγο αποτέλεσμα της πώλησης διαβατηρίων. Μέχρι το τέλος του 2018 η Κύπρος εξέδωσε κατά παρέκκλιση κοντά στις 4.000 διαβατήρια.

Ποιοι επωφελούνται;

Σύμφωνα με στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας, στις 30/9/2018 το υπόλοιπο των δανείων του κατασκευαστικού τομέα ήταν 3,052 δισ. ευρώ, από τα οποία τα 1,487 δισ. ευρώ ήταν μη εξυπηρετούμενα (48,7%). Αν σας φαίνεται αυτό το νούμερο τρομακτικό, δοκιμάστε και τα στοιχεία του 2014. «Στις 31/12/2014 το υπόλοιπο των δανείων του τομέα ήταν 6,603 δισ. ευρώ, από τα οποία 5,128 δισ. ευρώ ήταν κόκκινα, ποσοστό 77,6%» σύμφωνα πάντα με την ΚΤΚ. Επίσης: «Στις 30/9/2013 ο συνολικός δανεισμός ήταν 7,618 δισ. ευρώ, με το 61,5% να είναι μη εξυπηρετούμενος». Με λίγα λόγια, μέσα σε τρία χρόνια όλοι οι μεγάλοι ντιβέλοπερς της Κύπρου έχουν αποπληρώσει τα μισά δάνειά τους και έχουν ως εξυπηρετούμενα σημαντικό ποσοστό των υπολοίπων, ύστερα από αναδιαρθρώσεις με τις τράπεζες. Μέρος της μείωσης του δανεισμού πρέπει να αποδοθεί στην ανταλλαγή χρέους με ακίνητα. Στις 30/9/2018 η Τράπεζα Κύπρου είχε στην κατοχή της ακίνητα αξίας 1,6 δισ. ευρώ.

Κάποιος θα μπορούσε εδώ να θέσει ένα εύλογο ερώτημα: Είναι δίκαιο η κυβέρνηση να κτίσει μια ολόκληρη οικονομική πολιτική με αιχμή του δόρατος τα διαβατήρια για να ξελασπώσει τους ντιβέλοπερς οι οποίοι φέρουν σοβαρότατες ευθύνες για τις απανωτές φούσκες στην κυπριακή οικονομία, από το ΧΑΚ του 1999 έως και το 2013; Από την άλλη, όλοι αυτοί οι ντιβέλοπερς σε συζητήσεις και με τον ίδιο τον Πρόεδρο αλλά και με τις ηγεσίες των κομμάτων ήγειραν και εγείρουν ένα θέμα το οποίο μπορεί να ηχεί εκ πρώτης όψεως ως εκβιασμός, αλλά έχει και ουσία: Αν μας αφήσετε να καταστραφούμε, τότε θα μείνουν στην ανεργία χιλιάδες εργαζόμενοι. Σκεφτείτε πόση βαρύτητα είχε το επιχείρημα αυτό το 2014 και το 2015, όταν η ανεργία έπρεπε να πέσει κάτω από το 20% όπου είχε σκαρφαλώσει. Με βάση αυτό το επιχείρημα απορρίφθηκε η εισήγηση του τότε διοικητή της ΚΤΚ για καλή και κακή Τράπεζα Κύπρου. Αν γινόταν κακή τράπεζα, τότε όλοι οι Κύπριοι ντιβέλοπερς σίγουρα θα ήταν σήμερα απλοί καταχρεωμένοι πολίτες, αρκετοί μάλιστα από αυτούς και στη φυλακή για αδυναμία αποπληρωμής χρεών. Προ αυτού του σεναρίου ο Πανίκος Δημητριάδης εκδιώχθηκε κακήν κακώς από την Κύπρο, αφού, όπως ο ίδιος δήλωσε δημοσίως, δεχόταν καθημερινά απειλές για την ίδια του τη ζωή.

Όμορφα και ωραία

Εν ολίγοις, τα κίνητρα ώστε να επανακάμψει η οικοδομική βιομηχανία, η οποία δέχτηκε ισχυρό πλήγμα από το 2009, αποτελούν ένα σοβαρό επιχείρημα ώστε η κυβέρνηση να πειστεί να προσαρμόσει μια ολόκληρη πολιτική προς αυτή την κατεύθυνση; Οι κυβερνώντες μάλλον έκαναν αυτή τη χάρη σε ένδειξη ευγνωμοσύνης προς τους χρηματοδότες τους. Από την άλλη, ο νομπελίστας μας Χριστόφορος Πισσαρίδης ήταν αρκετά κατατοπιστικός σε συνέντευξή του στο Omega: “Αυτό που έχουμε πετύχει είναι να βγούμε από το μνημόνιο, να πάρουμε καλύτερη αξιολόγηση από τους οίκους. Αλλά αφού βγούμε από την κρίση, τι γίνεται;” διερωτήθηκε, θέτοντας στο επίκεντρο την έλλειψη μεταρρυθμίσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Χριστόφορος Πισσαρίδης έκανε λόγο για ραγδαία αύξηση των τιμών στην αγορά ακινήτων, συνεπεία των πολιτογραφήσεων, κρούοντας τον κώδωνα για κίνδυνο νέας φούσκας. «Είναι αυτό που με προβληματίζει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Η μόνη μεταρρύθμιση που έχει γίνει στην οικονομία είναι να κάνουμε ακόμα πιο εύκολη την πώληση διαβατηρίων. Αυτή δεν είναι βάση οικονομικής ανάπτυξης», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Πριν από μερικές μέρες η συντακτική ομάδα του «Πολίτη» είχε πρόγευμα εργασίας με τον υπουργό Οικονομικών Χάρη Γεωργιάδη. Ο οποίος δήλωνε ιδιαίτερα ικανοποιημένος από τον έλεγχο των δημοσιονομικών της χώρας μας. Την ίδια στιγμή βέβαια έκανε λόγο για αστάθμητους διεθνείς παράγοντες οι οποίοι είναι δυνατόν να επηρεάσουν και πάλι την κυπριακή οικονομία. Προς την ίδια κατεύθυνση κινείται και η ανάλυση του καθηγητή Χριστόφορου Πισσαρίδη: «Οι ρυθμοί ανάπτυξης είναι εντυπωσιακοί σήμερα, ωστόσο μακροπρόθεσμα η ανάπτυξη δεν θα είναι βιώσιμη» Για να προσθέσει: «το κυπριακό επενδυτικό περιβάλλον δεν είναι καλό» και μάλιστα, όπως αναφέρει επικαλούμενος την Παγκόσμια Τράπεζα, «χειροτερεύει».

Εν κατακλείδι. όλοι κατανοούμε βραχυπρόθεσμα τη λογική και εν μέρει τον ανορθολογισμό στην πολιτική των διαβατηρίων και των πύργων. Αναρωτιέται όμως κανείς πόσους πύργους θα κτίσουμε; Όταν σταματήσει αυτή η ροή των 1-2 δισ. ευρώ κατ’ έτος στην κυπριακή οικονομία και πάλι θα βυθιστούμε οικονομικά… μέχρι την επόμενη ευκαιρία. Οι σοβαρές λύσεις υπό τις περιστάσεις είναι γνωστές. Χρειαζόμαστε πιο ορθή διασπορά των επενδύσεων στη χώρα μας. Ακόμα και με όχημα τα διαβατήρια (τα οποία κάποτε θα μας τελειώσουν) θα μπορούσαμε να είχαμε επενδύσει στην πανεπιστημιακή παιδεία, στην υγεία, στη ναυτιλία, στην προσέλκυση συνταξιούχων από όλη την ΕΕ διά της ανάπτυξης κατάλληλων υποδομών, στις έξυπνες γεωργικές καλλιέργειες. Θα μπορούσαμε να μεταφέρουμε στην Κύπρο το αέριο του Αφροδίτη για εσωτερική κατανάλωση, πωλώντας ακόμα και στους Τ/Κ. Από τα περισσεύματά του θα μπορούσαμε να παράγουμε ηλεκτρική ενέργεια, την οποία μέσω του Interconnector θα μπορούσαμε να πωλούμε στην ευρύτερη περιοχή. Για να μην σας πω ότι η κατασκευή αγωγού στην Κύπρο σε χρόνο μηδέν θα προσέλκυε πρόταση από το Ισραήλ για από κοινού κατασκευή τερματικού στο Βασιλικό, αφού μια τέτοια ενέργεια θα επέτρεπε τον απεγκλωβισμό των τεράστιων αποθεμάτων του Λεβιάθαν. Βεβαίως και δεν είμαι οικονομολόγος. Πιστεύω ότι στη χώρα μας υπάρχουν πολύ σοβαροί άνθρωποι ούτως ώστε να καταρτίσουν ένα νέο πρόγραμμα επενδύσεων λαμβάνοντας υπόψη τον χώρο, τη γεωγραφία και τους ανθρώπους αυτής της χώρας. Το σίγουρο είναι ότι οι επενδύσεις τύπου άρπα-κόλλα δεν έχουν πλέον πέραση.

 

Send this to a friend