Φόρμα αναζήτησης

Η σοβαρή Ελλάδα, η εμμονική Τουρκία και οι Τουρκοκύπριοι

Η κίνηση της Ελλάδας να προχωρήσει σε υπογραφή συμφωνίας μερικής οριοθέτησης της ΑΟΖ της με την Αίγυπτο, παρά τις κάποιες αχρείαστες θριαμβολογίες, είναι συνεπής, αξιόπιστη και εδράζεται στο Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας. Αποτελεί συνέχεια της συμφωνίας οριοθέτησης που πρόσφατα υπέγραψε με την Ιταλία, σύμφωνα με δηλώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και το πολιτικό της μήνυμα έχει ως κύριο αποδέκτη την Τουρκία, αν βέβαια η Άγκυρα θέλει να το λάβει. Στη Λευκωσία το βράδυ της περασμένης Πέμπτης, μόλις ανακοινώθηκε η συμφωνία, επικράτησε πλήρης σιγή. Οι πρώτες εσωτερικές αντιδράσεις ήταν καθ’ όλα αρνητικές και τα ερωτηματικά τεράστια: «Γιατί η συμφωνία είναι τμηματική; Γιατί το Καστελόριζο δεν συμπεριελήφθη στη συμφωνία;». Έμπειρος πρέσβης της Κυπριακής Δημοκρατίας εξηγεί από πού προήλθε το μούδιασμα: “Για όσους εδώ στη Λευκωσία πιστεύουν ότι η Κύπρος και η Ελλάδα έχουν κοινή ΑΟΖ, και σε αυτούς συμπεριλαμβάνω και την ηγεσία της χώρας μας, η συμφωνία Ελλάδας-Αιγύπτου προκάλεσε τεράστια απογοήτευση”. Ο υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου Νίκος Χριστοδουλίδης, ως εκ των πιο πάνω, σχολίασε, μάλλον καθηκόντως, θετικά τη συμφωνία, 24 ώρες μετά την υπογραφή της και μετά από συνομιλία με τον ομόλογό του Νίκο Δένδια.

Συμβιβασμός

Και στις δύο συμφωνίες που υπέγραψε η Ελλάδα, κατοχυρώνει βασικά της δικαιώματα σε ό,τι αφορά το θέμα της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ των νησιών της, την ίδια στιγμή όμως και στις δύο συμφωνίες κάνει σημαντικές παραχωρήσεις και συμβιβασμούς. Με λίγα λόγια απομακρύνεται από μαξιμαλισμούς που δεν της επέτρεπαν να συνομιλήσει με κανέναν από τους γείτονές της στο παρελθόν, όπως η Τουρκία, η Αλβανία, η Ιταλία και η Λιβύη.

Σήμερα η Ελλάδα κινείται ως μια σοβαρή ευρωπαϊκή χώρα στην Ανατολική Μεσόγειο, παρότι δεν απέφυγε λόγω εσωτερικών ισορροπιών εντός της Νέας Δημοκρατίας αχρείαστες δηλώσεις περί μεγάλης νίκης, και καλεί, κυρίως, την Τουρκία να συνεργαστεί. Η Τουρκία αν θέλει να ανταποκριθεί επίσης με σοβαρότητα, οφείλει να αναγνώσει τις πραγματικές προθέσεις της Ελλάδας, όπως αυτές φαίνονται στην πράξη: Πρώτον, όλα τα στοιχεία για μια συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, με πρωτοβουλίες της Αθήνας, βρίσκονται στο τραπέζι φτάνει οι δύο πλευρές να καθίσουν σε αυτό και να καταλήξουν. Δεύτερον, η Ελλάδα σταδιακά αφαιρεί από την άσκηση της εξωτερικής της πολιτικής τον λαϊκισμό, δίκην εσωτερικής κατανάλωσης, και προχωρεί κάνοντας γενναία και ρεαλιστικά βήματα για να συναντήσει τα όποια λογικά επιχειρήματα έχουν να αντιτάξουν οι γείτονές της. Τρίτον και προς επίρρωση του δευτέρου, Νέα Δημοκρατία και ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να έχουν αγαστή συνεργασία, στέλνοντας το μήνυμα ότι η προσέγγιση πλέον είναι πανεθνική.

Αν η Τουρκία απαντήσει σε αυτή τη συγκροτημένη πλέον προσέγγιση, βγάζοντας το Ορούτς Ρέις στο πέλαγος ή τα αντιτορπιλικά της για ασκήσεις, απλώς δείχνει ότι ανήκει σε μια άλλη εποχή, ακυρώνοντας και την πρόσφατη γερμανική πρωτοβουλία για επανέναρξη του διαλόγου. Το μόνο ίσως λογικό αντεπιχείρημα που θα μπορούσε να προτάξει η Τουρκία και σε αυτό μάλλον βρίσκει και κατανόηση ακόμα και από πλευράς ΕΕ, είναι η εσπευσμένη υπογραφή της συμφωνίας με την Αίγυπτο, ενώ υπήρχαν προγραμματισμένες συναντήσεις. Από την άλλη βέβαια εν μέσω προκαταλήψεων και κυρίως έλλειψης εμπιστοσύνης τι περίμενε η Τουρκία; Ότι θα πήγαινε η Ελλάδα σε συνομιλίες με την Τουρκία με το τουρκολιβυκό μνημόνιο ως τετελεσμένο στο τραπέζι;

Η σημασία της συμφωνίας

Τι κερδίζει η Ελλάδα από αυτή τη συμφωνία, αλλά και τι παραδοχές κάνει;

  1. Πρώτον η Ελλάδα έδειξε ότι είναι έτοιμη να κινηθεί στη λογική της μετριοπάθειας και του συμβιβασμού. Η πάγια θέση, ότι π.χ. και το τελευταίο ακατοίκητο νησάκι ή βραχονησίδα αποτελούν προέκταση της ηπειρωτικής της γραμμής και έχουν 100% επήρεια στον καθορισμό ΑΟΖ, αποτελεί πλέον παρελθόν, άσχετο αν για λόγους διαπραγμάτευσης δεν το πει ποτέ δημόσια. Η Αθήνα έμαθε με τον δύσκολο τρόπο: Αν είχε ξεκαθαρίσει το θέμα αυτό ενωρίτερα, αν για παράδειγμα δεν επέμενε ότι η νήσος Γαύδος έχει 100% επήρεια, θα είχε συμφωνημένη ΑΟΖ με τη Λιβύη εδώ και δεκαετίες, μην αφήνοντας κανένα περιθώριο για το τουρκολιβυκό σύμφωνο, το οποίο αποτελεί έναν εξωφρενικό τουρκικό μαξιμαλισμό. Αν υπέγραφε αυτή τη συμφωνία τη δεκαετία του 1990 σήμερα θα είχε πραγματοποιήσει δεκάδες γεωτρήσεις νότια και ανατολικά της Κρήτης και σίγουρα θα είχε ένα εξελιγμένο γεωτρητικό πρόγραμμα, ίσως και σοβαρά κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Με λίγα λόγια έμαθε ότι οι εκκρεμότητες δημιουργούν μεγαλύτερα και πιο σύνθετα προβλήματα.
  2. Αυτή καθαυτή η συμφωνία με την Αίγυπτο και η οριοθέτηση ΑΟΖ με βάση τις ακτογραμμές της Ρόδου, της Καρπάθου, της Κάσου και της Κρήτης εντός του 27ου και 28ου μεσημβρινού, πέρα από το τουρκολιβυκό σύμφωνο, τερματίζει οριστικά και την παραφιλολογία της Τουρκίας ότι η Ελλάδα δεν έχει ΑΟΖ στην ευρύτερη Ανατολική Μεσόγειο. Οι ακτογραμμές αυτών των νησιών συγκροτούν ένα ενιαίο μέτωπο, η προέκταση του οποίου δίνει στην Ελλάδα και υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν τα νησιά έχουν υφαλοκρηπίδα, αλλά πόση.
  3. Η απροθυμία της Αιγύπτου να προχωρήσει σε συνολική οριοθέτηση εκφράζοντας αμφιβολίες για την επήρεια του Καστελόριζου, ουσιαστικά οριοθετεί έναν νέο γύρο διαπραγματεύσεων, αυτή τη φορά μεταξύ Ελλάδας-Αιγύπτου και Τουρκίας. Στη συμφωνία Ελλάδας-Αιγύπτου οι παράγραφοι ιδ) και ιε) κάνουν λόγο για συνέχιση των προσπαθειών ολικής οριοθέτησης ΑΟΖ αλλά εκ των πραγμάτων μέρος αυτών των προσπαθειών θα είναι και η Τουρκία. Η δήλωση του πρωθυπουργού Μητσοτάκη ήταν σαφής από τη Ρόδο: Υπογράψαμε με την Αίγυπτο μια συμφωνία ειρήνης. Με αυτή τη συμφωνία θα πορευτούμε για να λύσουμε προβλήματα με όλους τους γείτονές μας.

Τουρκικός μαξιμαλισμός

Αυτό που απομένει είναι να σταθμίσουμε τις τελικές τουρκικές αντιδράσεις τις επόμενες μέρες. Η αντίδραση βεβαίως δεν γνωρίζουμε μέχρι στιγμής αν θα φτάσει έως και την οριστική ματαίωση του νέου γύρου διερευνητικών επαφών Ελλάδας-Τουρκίας, που ήταν προγραμματισμένη στις 24 Αυγούστου, κάτι που σίγουρα θα ήταν μια καθ’ όλα αρνητική εξέλιξη. Η Τουρκία δηλώνει διά του Ερντογάν ότι ο νέος γύρος δεν θα πραγματοποιηθεί, επιπλέον εξέδωσε και NAVTEX για ναυτικές ασκήσεις νοτίως της Ρόδου και του Καστελόριζου.

Αν κρίνουμε πάντως από την ανακοίνωση του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών, που εξεδόθη την επομένη της συμφωνίας, η Τουρκία περισσότερο από τη στάση της Αιγύπτου ενοχλήθηκε. Την οποία εγκαλεί γιατί δεν επέλεξε να κινηθεί στη δική της μαξιμαλιστική λογική σε ό,τι αφορά την ΑΟΖ της Ανατολικής Μεσογείου. Συγκεκριμένα το τουρκικό ΥΠΕΞ επικρίνει την Αίγυπτο και για τη συμφωνία με την Ελλάδα αλλά και με την Κύπρο: “Η Αίγυπτος που απεμπόλησε περιοχή 11.500 τετρ. χιλιομέτρων με τη συμφωνία που υπέγραψε με την Ελληνοκυπριακή Διοίκηση το 2003 τώρα με τη δήθεν συμφωνία που υπέγραψε με την Ελλάδα χάνει περιοχές θαλάσσιας ευθύνης. Με τη συμφωνία αυτή επιχειρείται να σφετεριστούν και τα δικαιώματα της Λιβύης”.

Η Τουρκία ως γνωστό προτάσσοντας εδώ και χρόνια την απόλυτη θέση ότι τα νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα, καλούσε επιτακτικά την Αίγυπτο να μοιράσουν από κοινού την Ανατολική Μεσόγειο, αφήνοντας εκτός και την Ελλάδα και την Κύπρο.

Το μήνυμα προς Ελληνοκυπρίους

Η μη συμπερίληψη του Καστελόριζου στη συμφωνία αφήνει το βασανιστικό ερώτημα να αιωρείται σε κάποιους στη Λευκωσία που επιμένουν ότι στο λεγόμενο τριεθνές σημείο τέμνονται οι ΑΟΖ της Κύπρου, της Ελλάδας και της Αιγύπτου. Στην πράξη όμως όσοι δεν κατατρύχονται από αυταπάτες κατανοούν ότι “ο πόθος” για συνορεύουσα ΑΟΖ Ελλάδας-Κύπρου είναι ευσεβής μεν, μη ρεαλιστικός δε. Όλα εξαρτώνται από την Αίγυπτο και η χώρα αυτή απέδειξε ότι είναι τίμιος παίκτης. Η Αίγυπτος υπέγραψε μέση γραμμή με την Κύπρο το 2003, στηρίζοντας τη χώρα μας πολιτικά και διπλωματικά, αλλά και γιατί ήθελε γρήγορες λύσεις για να ξεκινήσει εξορύξεις στη θάλασσά της. Υπέγραψε επίσης μερική οριοθέτηση με την Ελλάδα γιατί τα συμφέροντά της δεν συνάδουν με το τουρκολιβυκό σύμφωνο. Η Αίγυπτος έχει σοβαρές διαφορές και προβλήματα με την Τουρκία, δεν δείχνει όμως διατεθειμένη να μπει σε τροχιά ολικής ρήξης με την Άγκυρα με αφορμή το Καστελόριζο, την επήρεια του οποίου μόνο Ελλάδα και Τουρκία μπορούν να αποφασίσουν ή ένα διεθνές επιδιαιτητικό δικαστήριο μπορεί να κρίνει. Εν ολίγοις το μήνυμα της συμφωνίας Αιγύπτου-Ελλάδας εμμέσως πλην σαφώς είναι καθαρό, αν η Κυπριακή Δημοκρατία θέλει να το λάβει. Μέχρι στιγμής η Κύπρος εμφανίζεται παντελώς ανέτοιμη να συλλάβει τη νέα πολιτική της Ελλάδας στην περιοχή, που στην πράξη δεν είναι παρά αντιγραφή της κυπριακής εξωτερικής πολιτικής. Η Κύπρος προχώρησε σε νόμιμες και ισχυρές συμφωνίες οριοθέτησης με όλους τους γείτονές της (Αίγυπτος, Ισραήλ, Λίβανος) πολύ πριν από την Ελλάδα. Με αυτό το ισχυρό προηγούμενο στο χέρι μπορούσε να μπει σε μια συζήτηση λύσης του Κυπριακού με ισχυρά διπλωματικά και οικονομικά (λόγω και των αποθεμάτων φυσικού αερίου) χαρτιά, αλλά πέταξε τις ευκαιρίες την περίοδο 2016-2017. Σήμερα η Ελλάδα κάνει το ίδιο με Ιταλία και Αίγυπτο δείχνοντας στην Τουρκία επίσης τον δρόμο της νόμιμης διαπραγμάτευσης, απορρίπτοντας τριτοκοσμικές πρακτικές δημιουργίας τετελεσμένων. Η Τουρκία αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε φοβερά δύσκολη θέση διπλωματικά και πολιτικά και σύντομα θα υποχρεωθεί να παρακαθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Κανένας βέβαια δεν μπορεί να είναι απόλυτος σε αυτή την πρόβλεψη, αφού όλοι οι αναλυτές κατατείνουν ότι η παρέμβαση της Γερμανίας δεν αρκεί, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες εν μέσω πανδημίας και εκλογών έχουν παραλύσει. Ελλοχεύουν με λίγα λόγια και σοβαροί κίνδυνοι έως το τέλος του χρόνου.

Αυτή η ανάγνωση βέβαια δεν υπάρχει αυτή την περίοδο στην ηγεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Κύπρος λαϊκίστικα και κυρίως επικίνδυνα επέστρεψε σε παρωχημένες πολιτικές της δεκαετίας του 1980 και σπεύδει σε αγορές οπλικών συστημάτων από τη Γαλλία ύψους 280 εκατ. ευρώ. Με αυτή την πολιτική ως οδηγό, η οποία διατείνεται εν είδει πρόταξης Σπύρου Κυπριανού ότι δεν υπάρχουν περιθώρια συζητήσεων με αυτή την Τουρκία, σαφέστατα και οι σχέσεις της με την Αθήνα δεν μπορούν να είναι και οι καλύτερες. Η Αθήνα δεν δείχνει καθόλου έτοιμη να συνεχίζει να παίζει με τη φωτιά ενός θερμού επεισοδίου για να μπορούν οι κύριοι Αναστασιάδης και Χριστοδουλίδης να ασκούν εξωτερική πολιτική για σκοπούς εσωτερικής κατανάλωσης.

Το μήνυμα προς Τουρκοκύπριους

Η ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ καταλήγει προπαγανδιστικά ότι η Τουρκία “στη συγκεκριμένη περιοχή δεν θα επιτρέψει καμία δραστηριότητα, και δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως θα υποστηρίξει με αποφασιστικότητα τα νόμιμα συμφέροντα και δικαιώματά της στην Ανατολική Μεσόγειο όπως κι αυτά των Τουρκοκυπρίων”. Αν κρίνουμε βεβαίως από τις κατηγορίες που εκστομίζει εναντίον της Αιγύπτου στην προηγούμενη παράγραφο, ότι δηλαδή χάρισε μεγάλο μέρος της ΑΟΖ της στην Κύπρο, τότε οι Τουρκοκύπριοι έχουν κάθε λόγο να ανησυχούν, διότι κάθε τετραγωνικό χλμ. που μας “χάρισε η Αίγυπτος” και κάθε τετραγωνικό χλμ. που διεκδικεί η Τουρκία, ως θαλάσσια ζώνη της, θα έπρεπε να αφαιρείται από την ΑΟΖ της Κύπρου, της οποίας συνιδιοκτήτες είναι και οι Ελληνοκύπριοι και οι Τουρκοκύπριοι. Οπότε ποια συμφέροντα των Τουρκοκυπρίων θα υποστηρίξει η Τουρκία όπως αναφέρει στην ανακοίνωση της;

Σε άρθρο του στο περιοδικό “Τετράδια πολιτικού διαλόγου, έρευνας και κριτικής”, τον χειμώνα του 2017, ο πρώην γενικός διευθυντής του κυπριακού ΥΠΕΞ πρέσβης Τάσος Τζιωνής αναφέρει ότι “αν υιοθετείτο η τουρκική θέση ότι η Κύπρος δεν διαθέτει ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδα στα δυτικά της και ότι η Τουρκία έχει θαλάσσια σύνορα με την Αίγυπτο στη βάση της μέσης γραμμής, η Κύπρος θα έχανε, προς όφελος της Τουρκίας, μια θαλάσσια έκταση ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδα πάνω από περίπου 33.700 τετρ. χλμ. δηλαδή περίπου το 41% της ΑΟΖ της, ή 3,6 φορές το χερσαίο έδαφος της Κύπρου. Αν, επιπλέον, νομιμοποιείτο (π.χ. μέσω του καταλόγου διεθνών συμφωνιών που θα δέσμευαν την Κύπρο μετά τη συνολική διευθέτηση του Κυπριακού) η «συμφωνία» Τουρκίας ψευδοκράτους του Σεπτεμβρίου 2011, για μεταξύ τους «οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας», η Κύπρος θα έχανε μια πρόσθετη έκταση πάνω από 2.100 τετρ. χλμ. (περίπου 3% της κυπριακής ΑΟΖ). Εάν υιοθετείτο δε η τουρκική αντίληψη ως προς την ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα την οποία θα δικαιούτο η Κύπρος, με βάση τουρκικό χάρτη ο οποίος, κατ’ επανάληψη, έχει δημοσιευθεί, η Κύπρος θα παρέμενε με μια ΑΟΖ περίπου 25.500 τετρ. χλμ., δηλαδή θα διατηρούσε περίπου μόνο το 31% της ΑΟΖ που δικαιούται και που έχει κερδίσει μέσω συμφωνιών με τους γείτονές της”.

Ας πούμε τέλος και το αυτονόητο όπως προκύπτει από τους αριθμούς που δίνει ο πρέσβης Τάσος Τζιωνής. Αν οι θέσεις της Τουρκίας επιβάλλονταν στην περιοχή, τότε το κοίτασμα Αφροδίτη στο οικόπεδο 12 ανήκει στην ΑΟΖ του Ισραήλ και το κοίτασμα Γλαύκος στο οικόπεδο 10 στην Αίγυπτο. Με λίγα λόγια οι μαξιμαλισμοί της Τουρκίας εις βάρος Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων θα πρόσφεραν στο πιάτο γύρω στα 12 τρισ. κυβικά πόδια φυσικό αέριο στους νότιους γείτονές μας, αξίας εκατοντάδων δισ. ευρώ.

Πρόκειται για έναν μαξιμαλισμό που αντιστρατεύεται και τα ίδια τα συμφέροντα της Τουρκίας. Κι αυτό διότι αυτό το αέριο σε περίπτωση λύσης του Κυπριακού, οι Κύπριοι μόνον στην Τουρκία τους συμφέρει να το πωλήσουν!

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.