Φόρμα αναζήτησης

Πρώτα στις κάλπες οι Τουρκοκύπριοι και μετά το Κυπριακό

Το ρεύμα δεν είναι ακριβό μόνο στην Κυπριακή Δημοκρατία. Είναι ακριβό και στα κατεχόμενα. Και η προχθεσινή απεργία της συντεχνίας των Τουρκοκύπριων στην λεγόμενη Αρχή Ηλεκτρισμού της «ΤΔΒΚ» κατέδειξε πως ο δρόμος για τις «εκλογές» της 20ής Μαρτίου δεν θα είναι στρωμένος με ροδοπέταλα για τον Κουντρέτ Όζερσαϊ –όσο και να προσπαθεί να παίξει το χαρτί του Κυπριακού με αιχμή του δόρατός του τη μορφή λύσης του αλλά και το Βαρώσι. Ο Αρσάν Μπιτσιακλί, πρόεδρος της συντεχνίας Turk-Sen, συνόψισε τις προσλαμβάνουσες μεγάλου μέρους της τουρκοκυπριακής κοινότητας για το νέο οικονομικό πρωτόκολλο με την Τουρκία με τρεις λέξεις: «πρωτόκολλο της ντροπής». Ενώ ο πρόεδρος της συντεχνίας, Dev-İs, Χασάν Φελέκ, μίλησε, για ακόμη μια φορά, για το πως οι Τουρκοκύπριοι απορρίπτουν τις ενέργειες εκείνες των πολιτικών «που εξαφανίζουν την τουρκοκυπριακή ταυτότητα». Η κάθοδος της κ. Λουτ στην Κύπρο κατέδειξε όμως ακόμη ένα σημαντικό χαρακτηριστικό: Το πως η τουρκοκυπριακή κοινότητα αντιλαμβάνεται πλήρως ότι η προσπάθεια για επανέναρξη του διαλόγου επηρεάζει, προεκλογικά, τις διεργασίες για τις «εκλογές» του Μαρτίου. Καθώς και το ότι οι πολιτικές ελίτ στα κατεχόμενα αλληλεπιδρούν, σε, μακροπολιτικό και μικροπολιτικό, επίπεδο, με αυτό.

Η κίνηση Όζερσαϊ

Συγκλίνουσες πληροφορίες του «Π» κάνουν λόγο για το ότι η κίνηση του λεγόμενου ΥΠΕΞ των κατεχομένων, Κουντρέτ Όζερσάι, για την επίσκεψη Τουρκοκύπριων δημοσιογράφων στην περίκλειστη πόλη της Αμμοχώστου γύρισε μπούμερανγκ στον ίδιο. Παρά την επικοινωνιακή της στόχευση, αλλά και την –στην ουσία της σοβαρή- προσπάθεια να αλλάξει το στάτους κβο της περίκλειστης πόλης ώστε να προσθέσει διαπραγματευτική υπεραξία στην τουκροκυπριακή πλευρά, η πλειοψηφία των Τουρκοκυπρίων δεν είδε με καλό μάτι τις ενέργειες του Τουρκοκύπριου πολιτικού –ο οποίος δείχνει να ποντάρει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο στο θέμα της Αμμοχώστου για προεκλογικούς λόγους. Ωστόσο, αυτό που καθίσταται σαφές είναι πως το ενδεχόμενο έστω και μερικού ανοίγματος της περίκλειστης πόλης θα δημιουργούσε ιδιαίτερες συνθήκες στη διαπραγμάτευση –αν κι εφόσον αυτή ξεκινήσει τους επόμενους μήνες- τις οποίες ωστόσο τουρκοκυπριακοί πολιτικοί κύκλοι δεν αντιλαμβάνονται σαν καθοριστικές.

Παίζουν μπάλα

Στον δρόμο για την «κάλπη» της 20ής Μαρτίου, τόσο ο Μουσταφά Ακιντζί όσο και το δίδυμο Όζερσαϊ-Τατάρ εντάσσουν τις προσπάθειες για επανέναρξη του διαλόγου στο Κυπριακό στην πρώιμη προεκλογική τους. Μια ματιά στις διεργασίες τόσο του CTP (Ρεπουμπλικανικού Κόμματος) όσο και του UBP (Κόμματος Εθνικής Ενότητας) καταδεικνύει πως τόσο το πλαίσιο Γκουτέρες όσο και η οριστικοποίηση των όρων αναφοράς από τα Ηνωμένα Έθνη, προκειμένου να υπάρξουν διαπραγματεύσεις, αντανακλούν τις «κόκκινες γραμμές» της τουρκοκυπριακής κοινότητας ως προς τα επιμέρους σημεία (ιδίως στο ζήτημα της αποτελεσματικής συμμετοχής και των υδρογονανθράκων) που θα τεθούν, αν αυτό συμβεί, στο τραπέζι του διαλόγου. Και υπό αυτό το πρίσμα, η εμπλοκή που σημειώθηκε κατά τη διάρκεια της παραμονής της κ. Λουτ στην Κύπρο για την οριστικοποίηση αυτών των όρων κατέδειξε τις σημαντικές αποκλίσεις που υπάρχουν δύο χρόνια μετά το ναυάγιο του Κρανς Μοντανά και την έλλειψη κάθε διαλόγου. Ωστόσο, τόσο ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Μουσταφά Ακιντζί όσο και ο κ. Αναστασιάδης φαίνεται να αντιλαμβάνονται, όπως προκύπτει από πληροφορίες, τις αντικειμενικές πραγματικότητες που προκύπτουν τόσο από τις έκνομες ενέργειες της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ, όσο και από το modus operandi του Κουντρέτ Όζερσαϊ –που εκ των πραγμάτων δημιουργεί τετελεσμένα που αμφισβητούν ευθέως το πλαίσιο λύσης του Κυπριακού όπως υφίσταται διαχρονικά. Σε αυτό το σημείο πρέπει να προστεθεί φυσικά και η στάση της Τουρκίας που υπαγορεύεται από τη λογική τού «λύση ή αλλαγή του ισχύοντος στάτους κβο», πτυχή που μεταφέρει την πίεση στον ΠτΔ υπό το βάρος των de facto συνθηκών στην κυπριακή θάλασσα, αλλά και τα όρια της πολιτικής βούλησης της ελληνοκυπριακής πλευράς σε σχέση με το σχήμα τού «δεν υπάρχει διάλογος αν υπάρχουν τουρκικά τρυπάνια στην ΑΟΖ».

Καλό Απρίλη…

Πέραν των εξελίξεων στην άτυπη τριμερή με τον γ.γ. Αντόνιο Γκουτέρες στη Νέα Υόρκη (ή στο περιθώριο αυτής), η κ. Λουτ θα πρέπει να μεταβεί, ακολούθως, σε Αθήνα, Λονδίνο και Άγκυρα, αν τελικώς υπάρξει συμφωνία επί των όρων αναφοράς. Το πλαίσιο Γκουτέρες, πέραν των ανοικτών ζητημάτων της ασφάλειας και των εγγυήσεων, δείχνει να έχει πλέον… 7,5 σημεία, με τους υδρογονάνθρακες να εντάσσονται, de facto, από την Τουρκία και το ζήτημα της Αμμοχώστου να παίζει ψηλά εντός των προεκλογικών διεργασιών της τουρκοκυπριακής πλευράς. Ωστόσο, οι επόμενοι πέντε μήνες αποτελούν κρίσιμο χρόνο –ειδικά αν δεν υπάρξει επανέναρξη του διαλόγου με την προοπτική κορύφωσής της- για το πώς το Κυπριακό θα επιδράσει στην ανάδειξη του επόμενου Τουρκοκύπριου ηγέτη. Σε αυτό το σημείο δείχνουν να υπάρχουν δύο σχολές σκέψεις σε κάθε κοινότητα: Στην τουρκοκυπριακή, αυτή που λέει πως η επανεκλογή Ακιντζί αποτελεί ψήφο εμπιστοσύνης στη λύση ομοσπονδίας και εκείνη που υπαγορεύει πως η επικράτηση του Όζερσαϊ θα αλλάξει, οριστικά κι αμετάκλητα, τη διαδικασία του Κυπριακού όπως τη γνωρίζουμε. Στην ελληνοκυπριακή πλευρά αντιστοίχως, κάποιοι θεωρούν πως πρέπει να υπάρξει αποτέλεσμα τον Μάρτιο, ώστε να δούμε πώς προχωρεί η διαδικασία και «με ποιον έχουμε να κάνουμε», καθώς και η άποψη πως η εκλογή Όζερσαϊ θα άνοιγε τον δρόμο για μια ενδιάμεση συμφωνία σε ζητήματα υψηλού ενδιαφέροντος –συμπεριλαμβανομένου του φυσικού αερίου και της Τουρκίας, ζητήματος που αφορά ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο. Φόρμουλα που θα διευκόλυνε και μια συμφωνία αλλαγής πλεύσης ως προς τη συνολική διευθέτηση του Κυπριακού, προσδίδοντας στο ισχύον στάτους κβο (αυτό της μη λύσης) μερικές ανάσες επιβίωσης για τα επόμενα χρόνια. Πέραν τούτου όμως μένει να δούμε και το πού θα κινηθεί ο ίδιος ο γ.γ. ως προς τη βούληση επανέναρξης διαλόγου, αλλά και, σημαντικότερα, το πώς η Τουρκία θα αξιολογήσει –σε επίπεδο στρατηγικών στόχων- το end game της αναφορικά με το πώς θα επηρεάσει τις δυναμικές στα κατεχόμενα. Μέχρι στιγμής, πέραν των ενεργειών της στην κυπριακή ΑΟΖ δεν δείχνει να έχει «επιλέξει» μεταξύ Ακιντζί ή Όζερσαϊ, τηρώντας τη γνωστή της τακτική του «wait & see» –πράγμα που αντιλαμβάνονται πολύ ορθά, όπως πληροφορείται ο «Π», αμφότεροι. Το μόνο σίγουρο είναι πως η μη πραγματοποίηση μιας διεθνούς διάσκεψης για το Κυπριακό πριν τον Απρίλη φαντάζει, προς το παρόν, το επικρατέστερο σενάριο. Τέλος, η εσπευσμένη κάθοδος του Τούρκου ΥΠΕΞ Τσαβούσογλου στα κατεχόμενα για διαβουλεύσεις καταδεικνύει και κάτι άλλο: Πως αν αυτή τη φορά η Τουρκία έβαλε εμπόδια στην προσπάθεια της κ. Λουτ, αυτό απορρέει και από τον τρόπο που η δική μας πλευρά, πιθανόν, απέστειλε κάποια μηνύματα στο παρελθόν. Καλές οι εισηγήσεις για «αποκεντρωμένη» ομοσπονδία, αλλά στην Άγκυρα αυτά «τριγκάρουν» και την αντίληψη περί δύο κρατών. Γιατί, όπως φαίνεται, σχέδιο Β’ υπάρχει.

Δύο σχολές σκέψεις

«Υπάρχουν δύο σχολές σκέψεις σε κάθε κοινότητα: Στην τουρκοκυπριακή, αυτή που λέει πως η επανεκλογή Ακιντζί αποτελεί ψήφο εμπιστοσύνης στη λύση ομοσπονδίας κι εκείνη που υπαγορεύει πως η επικράτηση του Όζερσαϊ θα αλλάξει, οριστικά κι αμετάκλητα, τη διαδικασία του Κυπριακού όπως τη γνωρίζουμε. Στην ελληνοκυπριακή πλευρά αντιστοίχως, κάποιοι θεωρούν πως πρέπει να υπάρξει αποτέλεσμα τον Μάρτιο, ώστε να δούμε πώς προχωρεί η διαδικασία και «με ποιον έχουμε να κάνουμε», καθώς και η άποψη πως η εκλογή Όζερσαϊ θα άνοιγε τον δρόμο για μια ενδιάμεση συμφωνία σε ζητήματα υψηλού ενδιαφέροντος –συμπεριλαμβανομένου του φυσικού αερίου και της Τουρκίας, ζητήματος που αφορά ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο. Φόρμουλα που θα διευκόλυνε και μια συμφωνία αλλαγής πλεύσης ως προς τη συνολική διευθέτηση του Κυπριακού, προσδίδοντας στο ισχύον στάτους κβο (αυτό της μη λύσης) μερικές ανάσες επιβίωσης για τα επόμενα χρόνια».