Φόρμα αναζήτησης

Πώς μπορεί το ΡΙΚ να γίνει BBC;

Μεγάλη κουβέντα εκστόμισε ο Αβέρωφ Νεοφύτου καταψηφίζοντας αρχικά τον προϋπολογισμό του ΡΙΚ. Θέλει, όπως είπε, το κρατικό ίδρυμα ραδιοτηλεόρασης της Κύπρου να γίνει BBC. Δεν είναι ο μόνος που έκανε τέτοια δήλωση, αφού κατά καιρούς το εκστόμισαν και άλλοι Κύπριοι πολιτικοί. Τι εννοούν με αυτό τον παραλληλισμό είναι νομίζω κατανοητό. Το BBC έχει κερδίσει παγκόσμια αναγνώριση για την αντικειμενικότητά του και τη σοβαρότητά του, σε ό,τι αφορά κυρίως την ειδησεογραφική του αποστολή. Πώς στ’ αλήθεια κερδίζεται αυτή η αναγνώριση; Θα σας δώσω δύο παραδείγματα:

 

  • Το 1956 βρετανικά και γαλλικά στρατεύματα επενέβησαν στην Αίγυπτο με στόχο τον έλεγχο της διώρυγας του Σουέζ, την οποία τότε είχε εθνικοποιήσει ο Πρόεδρος της Αιγύπτου Νάσερ. Με βάση τον πονηρό σχεδιασμό των Αγγλογάλλων, το Ισραήλ θα ξεκινούσε την εισβολή στην Αίγυπτο, θα προέλαυνε προς τη διώρυγα του Σουέζ και τότε οι Αγγλογάλλοι θα απαιτούσαν, στο όνομα τάχα μου της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, να αποσυρθούν οι δύο εμπόλεμες χώρες σε μια απόσταση δέκα μιλίων μακριά από τη διώρυγα. Καλύπτοντας τα γεγονότα τότε το BBC, παρότι ήταν το κρατικό κανάλι της Βρετανίας, παρ’ όλες τις πιέσεις που δέχθηκε από την κυβέρνηση του Άντονι Ίντεν να προσεγγίσει τα γεγονότα με βάση τη βρετανική οπτική, παρουσίασε την επέμβαση ως εισβολή (invasion) σε τρίτη χώρα.
  • Στις 2 Απριλίου 1982 η Αργεντινή κατέλαβε τα νησιά Φόκλαντ στον Ατλαντικό που αποτελούσαν βρετανικό υπερπόντιο έδαφος. Στις 5 Απριλίου, η βρετανική κυβέρνηση απέστειλε ναυτική δύναμη για να εμπλακεί με το Ναυτικό της Αργεντινής και την Πολεμική Αεροπορία πριν πραγματοποιήσει αμφίβια επίθεση στα νησιά. Η σύγκρουση διήρκεσε 74 ημέρες και έληξε με την παράδοση της Αργεντινής στις 14 Ιουνίου 1982. Το BBC μέσω των ανταποκριτών του στο Μπουένος Άιρες, και ειδικά μέσω του Βρετανού παρουσιαστή Peter Snow στην εκπομπή Newsnight, πριν καν ξεκαθαρίσει η έκβαση του πολέμου, προσέγγισε τα γεγονότα κάνοντας λόγο για αντιπαράθεση Βρετανών και Αργεντινών. Η παροιμιώδης ουδετερότητα του BBC η οποία ξεκινούσε από το πεδίο της μάχης και έφτανε μέχρι τα δελτία ειδήσεων και τις τηλεοπτικές του εκπομπές, οδήγησε τον βουλευτή John Page να μιλήσει για προδοσία, με την τότε πρωθυπουργό Μάργκαρετ Θάτσερ να αναρωτιέται δημοσίως αν το BBC είναι βρετανικό ΜΜΕ ή κάποιας τρίτης άσχετης χώρας. Ο πρόεδρος του BBC Lord Howard και ο γενικός του διευθυντής Alasdair Milne εμφανίστηκαν τις επόμενες μέρες ενώπιον 100 εξαγριωμένων Βρετανών συντηρητικών βουλευτών οι οποίοι περίπου τους περιέγραψαν ως προδότες. Για να απαντήσει η διεύθυνση του BBC: «o ρόλος του BBC δεν είναι να αναπτερώνει το ηθικό των Βρετανών στρατιωτών στο πεδίο της μάχης… μια γυναίκα που μένει χήρα στο Πόρτσμουθ δεν διαφέρει από μια χήρα στο Μπουένος Άιρες».

 

Το αστείο

Γίνεται αντιληπτό με βάση τα πιο πάνω παραδείγματα ότι εκ των πραγμάτων είναι τουλάχιστον αστείο να πιστεύουμε ότι το ΡΙΚ ή οποιοδήποτε κανάλι ή ΜΜΕ στην Κύπρο μπορεί έτσι απλά –επειδή το ζήτησε ο Αβέρωφ Νεοφύτου– να γίνει BBC. Το ΡΙΚ κάθε βράδυ παρουσιάζει τους εχθρούς και τους φίλους της μικρής κατεχόμενης πατρίδας μας. Ο φίλος μας ο Νετανιάχου, ο φίλος μας ο Σίσι, ο εχθρός μας ο σουλτάνος ο Ερντογάν, οι καλοί Κούρδοι, οι κακοί Τούρκοι, η προβληματική Ευρωπαϊκή Ένωση, η φίλη και σύμμαχος Ρωσία και άλλα στερεότυπα, απλώς για να μείνω στο εξωτερικό δελτίο. Οι δημοσιογράφοι του ΡΙΚ –αλλά και όλοι εμείς οι υπόλοιποι– αναπαράγουμε την τρέχουσα και εν πολλοίς μυωπική ανάλυση των πολιτικών μας ταγών, φιλτράροντας μέσα από αυτήν και την ειδησεογραφία: Αναδεικνύοντας το γαϊδουρινό γινάτι των Κυπρίων ως αρετή. Την αγραμματοσύνη και την έλλειψη διαλεκτικής σκέψης ως αγωνιστική διάθεση. Την απατεωνιά και τον καιροσκοπισμό μιας οικονομικής ελίτ ως επιχειρηματική δραστηριότητα και καινοτομία.

Πίσω από τη στάση των δημοσιογράφων αλλά και της ηγεσίας του BBC υπάρχει μια κουλτούρα δεκαετιών, για να μην πω αιώνων, που αντικατοπτρίζει ένα σύστημα με στέρεους ανεξάρτητους θεσμούς, με πίστη στην ελευθεροφωνία και προσήλωση στην αντικειμενικότητα. Με λίγα λόγια η αλήθεια δεν μπορεί να καθορίζεται από το χρώμα της σημαίας ενός κράτους, από τις σκοπιμότητες κάποιων κυβερνήσεων ή από τα συμφέροντα κάποιων κομμάτων. Τις περισσότερες φορές η αλήθεια βρίσκεται στη μέση και είναι πικρή, με αποτέλεσμα αυτοί που τη λένε να μην είναι καθόλου δημοφιλείς.

Στην Κύπρο θεωρητικά όλοι θέλουν να ακούνε την αλήθεια. Στην πραγματικότητα δεν την αντέχουν.

Η αλήθεια για το ΡΙΚ

 

Αν θέλουμε να πούμε κάποιες ακόμα πικρές αλήθειες ίσως εμβαθύνουμε στην απάντησή μας γιατί το ΡΙΚ δεν μπορεί να γίνει BBC. Δεν μπορεί γιατί η Κύπρος δεν έχει ακόμα το θεσμικό βάθος και εν γένει το δημοκρατικό σύστημα που έχει η Βρετανία. Συγκριτικά, παρ’ όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η Βρετανία, η Κύπρος είναι μια τριτοκοσμική χώρα.

  • Στη χώρα μας αρκετά μέλη του δ.σ. του ΡΙΚ διορίζονταν παραδοσιακά από την εκάστοτε κυβέρνηση με τη συμμετοχή και των κομμάτων, όχι γιατί είχαν κάποια υψηλή αποστολή να εκπληρώσουν, αλλά πρωτίστως γιατί μερικά από αυτά είχαν αξιολογηθεί ως χρήσιμοι ηλίθιοι. Ότι δηλαδή θα ήταν υπάκουα και δουλικά απέναντι σε κάθε άνωθεν προσταγή ή παρέμβαση. Κι όμως το ΡΙΚ ως κρατικό είναι το μόνο κανάλι που η λειτουργία του διέπεται από νόμο ο οποίος κατοχυρώνει τη δημοσιογραφική του ανεξαρτησία.
  • Στη χώρα μας τα διευθυντικά στελέχη του ΡΙΚ διορίζονταν/νται γιατί έχουν επισκεφθεί το Προεδρικό και έχουν προσκυνήσει τον εκάστοτε Πρόεδρο δηλώνοντας ότι θα ζουν και θα εργάζονται για να τον υπηρετούν. Ή γιατί μεταξύ άλλων έχουν φιλικές σχέσεις με τις κόρες του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ή γιατί μπορούν να ανέχονται να τους παίρνει στο τηλέφωνο ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, να τους ξεχέζει κι αυτοί να λένε ήμαρτον.

Ο Αβέρωφ Νεοφύτου

 

Αυτά τα οποία δήλωσε την περασμένη Κυριακή στον «Πολίτη» ο πρόεδρος του ΔΗΣΥ Αβέρωφ Νεοφύτου για το ΡΙΚ είναι σωστά. Σε μια δημοκρατική χώρα δε, έπρεπε να προβληματίσουν. Από την άλλη βέβαια δεν είμαστε δημοκρατική χώρα και για την κατάντια του ΡΙΚ ευθύνεται και ο κ. Αβέρωφ και ο κ. Παπαδόπουλος, οι οποίοι μάλλον δεν σώζονται επειδή άσκησαν κριτική στον ρόλο του ΡΙΚ. Σε συνθήκες κυπριακής μπανανίας το μυαλό του καθενός μπορεί να πάει και αλλού αναζητώντας σκοπιμότητες.

 

  • Ορθώς ο κ. Αβέρωφ μας είπε ότι το ΡΙΚ παράγει σαπουνόπερες. Σαπουνόπερες βέβαια παρήγαγε και πέρυσι και πρόπερσι, αλλά δεν καταψήφισε τον προϋπολογισμό του. Προφανώς λοιπόν οι φετινές σαπουνόπερες έχουν κάτι διαφορετικό. Για παράδειγμα έχουν ανεβάσει το ΡΙΚ πρώτο σε θεαματικότητα, οπότε το Ίδρυμα όλως παραδόξως διεκδικεί τη μεγαλύτερη πίτα στη διαφήμιση, η οποία (στο πρώτο κανάλι) μπορεί να αποφέρει και 6 εκατ. ετησίως.
  • Φωνάζουν λοιπόν και οι καναλάρχες, οι οποίοι σήκωσαν τα τηλέφωνα και διαμαρτυρήθηκαν και στον αγαπητό τους Αβέρωφ και στον αγαπητότατο Νικόλα. Φοβήθηκαν ίσως ακόμα την καιροσκοπική κίνηση των συντεχνιών και των τμηματαρχών του ΡΙΚ που άρχισαν να κάνουν λόμπι και να ζητούν αλλαγή του νόμου που έφερε το ΡΙΚ εκτός διαφήμισης από φέτος. Κάποιοι καναλάρχες, βλέπετε, είχαν προεξοφλήσει ως έσοδα τη διαφήμιση που θα έχανε το ΡΙΚ από το 2019.
  • Βέβαια το θέμα μιας άξιππα συζήτησης του προϋπολογισμού του ΡΙΚ προσφέρει πάντα και μια ευκαιρία για να στραφούν τα φώτα αλλού. Π.χ. αντί να συζητούμε την κατάρρευση του Συνεργατισμού και το Σχέδιο Υγείας που βαρά διάλυση, ας συζητούμε κατά πόσο η εκπομπή του Τάσου Τρύφωνος ή του Γιόρτσιου συνάδει με τον πολιτικό και κοινωνικό ρόλο αλλά και την αποστολή προαγωγής του πολιτισμού από το κρατικό ραδιοτηλεοπτικό μας ίδρυμα.

 Το χάλι μας το μαύρο

 

Όσα λέχθηκαν πιο πάνω για την Κύπρο, τους πολιτικούς της και το ΡΙΚ σαφέστατα και δεν αφήνουν εκτός εικόνας όλα τα υπόλοιπα ΜΜΕ. Όταν η δημοκρατία πάσχει ως πολίτευμα, πάσχουν και όλα τα ΜΜΕ τα οποία νομοτελειακά αποτελούν μέρος της. Εν κατακλείδι ας μην επιχαίρουν κάποιοι διότι αυτή τη στιγμή βρίσκεται στο στόχαστρο το ΡΙΚ. Το οποίο λειτουργεί μεν ανερμάτιστα, αλλά δεν πρόκειται ποτέ να διορθωθεί με τελεσίγραφα και εκβιαστικές καταψηφίσεις του προϋπολογισμού του. Απεναντίας με αυτές τις κινήσεις το ΡΙΚ θα γίνει ακόμα δουλικότερο, ακόμα λιγότερο αντικειμενικό, με τους δημοσιογράφους και τους παραγωγούς του να ζητούν έγκριση όχι για το τι θα πουν, αλλά και τι θα σκεφτούν.

Η συζήτηση για το ΡΙΚ αλλά και για όλα τα υπόλοιπα ΜΜΕ θα πρέπει να γίνει δημόσια και με πολιτικούς όρους. Τι ΡΙΚ θέλουμε; Τι εφημερίδες και κανάλια θέλουμε; Τι είδους ενημέρωση εν κατακλείδι θέλουμε; Πώς διασφαλίζουμε έγκαιρη και κυρίως έγκυρη ενημέρωση; Πόσο αυτή η έγκυρη ενημέρωση φαλκιδεύεται από την καταψήφιση των προϋπολογισμών και από την εξάρτηση των ΜΜΕ από τη διαφήμιση;

 

Επαναλαμβάνω ότι θεωρητικά αυτά που περιέγραψε ο Αβέρωφ Νεοφύτου ως αποστολή του ΡΙΚ δεν είναι λανθασμένα. Σκεφτείτε ωστόσο ένα ΡΙΚ το οποίο επιτέλους ανακαλύπτει την αποστολή του και συμμορφώνεται πλήρως, παρουσιάζοντας ένα νέο πρόγραμμα. Στο οποίο προνοούνται δελτία διερευνητικής δημοσιογραφίας, καθιερώνονται talk show στα οποία οι πολιτικοί θα καλούνται να απαντήσουν, διαφορετικά θα γίνονται ρεζίλι, δρομολογούνται ιστορικά ντοκιμαντέρ τα οποία έχουν στόχο να παρουσιάσουν αντικειμενικά την ιστορία μας, χρηματοδοτούνται ποιοτικές ταινίες, καθιερώνονται επιστημονικές εκπομπές για την οικολογία, την πράσινη ανάπτυξη και την καινοτομία, και επίσης σοβαρά προγράμματα για τον πολιτισμό. Κάποιος βέβαια να απαντήσει στις ερωτήσεις που ακολουθούν:

 

  • Ποιος πολιτικός στην Κύπρο ανέχεται σοβαρή διερευνητική δημοσιογραφία από την οποία πιθανόν να προκύπτουν πολιτικές ευθύνες με αποτέλεσμα κάποιοι να πρέπει να παραιτηθούν;
  • Ποιος πολιτικός θα πάει σε μια εκπομπή στην οποία θα κινδυνεύει να γίνει ρεζίλι; Δεν είναι γνωστό ότι οι πολιτικοί μας διαλέγουν τους δημοσιογράφους στους οποίους δήθεν πάνε για «ανάκριση»;
  • Ποια κυβέρνηση μπορεί να αντέξει σοβαρά ντοκιμαντέρ για την ιστορία κόντρα στο εκάστοτε αφήγημά της;
  • Ποια κυβέρνηση θα βάλει κάτω έναν προϋπολογισμό 100 εκατ. για να υλοποιηθούν αυτά τα προγράμματα; Σήμερα το ΡΙΚ έχει έναν προϋπολογισμό 33 εκατ. εκ των οποίων τα 30 σχεδόν είναι μισθοί και άλλα ανελαστικά έξοδα. Με τα 3 εκατ. που μένουν μπορεί να γίνει το ΡΙΚ σοβαρό κανάλι;

Εν κατακλείδι κάποιοι εν μέσω υποκρισίας επέλεξαν να πυροβολήσουν τον Μιχάλη Μαραθεύτη (ναι, αυτός ευθύνεται για όλα) γιατί κατάφερε με «σαπουνόπερες» να φέρει το ΡΙΚ πρώτο σε θεαματικότητα. Τον κατηγορούν γιατί είναι αρκετά έξυπνος και κυρίως ρεαλιστής, ίσως επειδή είναι ο πρώτος στο ΡΙΚ που κατάλαβε το επίπεδό μας. Αυτοί είμαστε: Δημοσιογραφία από φερέφωνα που διορίστηκαν ως πολιτικοί προπαγανδιστές των κομμάτων, Eurovision με Τάμτες, Φουρέιρα, άλλα ξώπλατα και μπόλικα τηλεπαιχνίδια μέσω των οποίων αναδεικνύεται αφοπλιστικά η αμορφωσιά και η βλακεία που μας δέρνει.

BBC δεν θα γίνει ποτέ το ΡΙΚ. Δεν μπορούμε προς το παρόν ως κοινωνία να δημιουργήσουμε και κυρίως να αντέξουμε ένα BBC.

Σημείωση: Κάποιοι τη βδομάδα που πέρασε έκαναν λόγο για απόπειρα φίμωσης του ΡΙΚ. Ποιους επιχείρησαν να φιμώσουν; Τους φιμωμένους; Το ΡΙΚ δεν ενοχλεί και δεν απειλεί κανέναν. Η φίμωση κατά τραγική ειρωνεία έγινε αλλού, αλλά οι αντένες των lifestyle αναλυτών δεν την έπιασαν. Το Ανώτατο Δικαστήριο απαγόρευσε στον «Πολίτη» να δημοσιεύει, ολοκληρώνοντας έτσι μια έρευνα δημοσίου ενδιαφέροντος που αφορά την κατάσταση στη Νομική Υπηρεσία, όπως αυτή προέκυψε μέσα από τα emails της κ. Λοϊζίδου. Κανένας δεν αντέδρασε.