Φόρμα αναζήτησης

Πολιτική και θρησκευτική ηγεσία στον βούρκο της διαφθοράς



Η προσβλητική για την Κύπρο προβολή βίντεο από το τηλεοπτικό δίκτυο Αλ Τζαζίρα, στο οποίο απεικονίζονται ο πρόεδρος της κυπριακής Βουλής Δημήτρης Συλλούρης μαζί με τον πρώην βουλευτή του ΑΚΕΛ Χριστάκη Τζιοβάνη να διαπραγματεύονται την πολιτογράφηση Κινέζου καταδικασθέντος για ξέπλυμα χρήματος, αποκαλύπτει πόσο βαθιά έχουν βυθιστεί στη διαφθορά πολιτικοί αξιωματούχοι. Το πιο γκροτέσκο μέρος του μεγαλειώδους αυτού βίντεο είναι η απίστευτη μεταμόρφωση των δύο «εθνοπατέρων» σε νονούς του υποκόσμου: μια επίδειξη ηθοποιίας, κυρίως από τον πρώην ΠτΒ, που θα ζήλευε ακόμα και ο αξέχαστος Marlon Brando όταν πρωταγωνιστούσε στη θρυλική ταινία «Ο Νονός».

Όταν λέμε διαφθορά, συνήθως εννοούμε την κατάχρηση της κρατικής και δημόσιας εξουσίας για ιδιοτελείς σκοπούς. Βέβαια, η διαφθορά στον δημόσιο τομέα μεταδίδεται στον ιδιωτικό τομέα. Αυτό, όμως, που μας ενδιαφέρει κυρίως είναι τα πολιτικοοικονομικά σκάνδαλα (όπως αυτό με πρωταγωνιστές τους Συλλούρη και Τζιοβάνη) που εμφανίζονται ως περιστασιακά γεγονότα και «εκμετάλλευση ευκαιριών» από ορισμένους, σε αντίθεση με την καθημερινή διαφθορά. Είναι εύλογο οι πολίτες να αναρωτηθούν πού οφείλεται αυτή η πρόσφατη έξαρση της διαφθοράς. Η απάντηση-εξήγηση δεν είναι τόσο απλή διότι έχουμε να κάνουμε με ένα πολυσύνθετο πρόβλημα.

Όλοι μας λίγο-πολύ γνωρίζουμε τις αιτίες, δηλαδή η μη ύπαρξης εμπνευσμένης παιδείας, η αναξιοκρατία στη διοίκηση, η μη άτεγκτη εφαρμογή των νόμων κ.λπ. Όμως σε αυτό το άρθρο θα ήθελα να επικεντρωθώ στην πιο σημαντική αιτία, στη ρίζα του κακού, που περιγράφεται από τη λατινική ρήση «Corruptio optimi pessima» δηλαδή η διαφθορά των πιο καλών/ισχυρών/άριστων είναι η χειρότερη από όλες διότι ενσταλάζει αδιάκοπα σε όλα τα στρώματα της κυβερνητικής μηχανής και της κοινωνίας. Στην περίπτωση της Κύπρου optimi δεν είναι μόνο η πολιτική ηγεσία αλλά και η θρησκευτική αφού το ποσοστό των θρησκευόμενων είναι υψηλό συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Πώς όμως γίνεται αυτή η ενστάλαξη; Οι κοινωνιολόγοι χρησιμοποιούν έναν όρο, demonstration effect (που δεν ερμηνεύεται ικανοποιητικά στα ελληνικά), ο οποίος εξηγεί ότι η συμπεριφορά των ατόμων στα ψηλότερα δώματα της πολιτείας αντιγράφεται / μιμείται / υιοθετείται από άτομα που είναι στα κατώτερα στρώματα (Bλ. David Fisher «The Demonstration Effect Revisited»). Αλλά, πέραν τούτου, τα θύματα της διαφθοράς τείνουν να χάνουν την πίστη τους στην παραδοσιακή ηθική και στις αξίες αφού γίνουν θύματά της. Σε μεταγενέστερο στάδιο τείνουν επίσης να ακολουθούν την ίδια διεφθαρμένη πορεία. Αυτό θα το επιβεβαιώσουν πολλοί δημόσιοι υπάλληλοι στην Κύπρο, οι οποίοι κατά τα αρχικά στάδια της καριέρας τους ήταν άψογοι, αλλά σε μεταγενέστερο στάδιο αντέδρασαν με το ίδιο νόμισμα με το οποίο είχαν γίνει θύματα. Έτσι αναπτύσσεται μια κουλτούρα αχαλίνωτης διαφθοράς που οδηγεί την κοινωνία σε μετασχηματισμό της στο χειρότερο. Καλλιεργείται η συνήθεια να σκεπτόμαστε με βάση δίκτυα αλληλοβοήθειας και αμοιβαίες υποχρεώσεις και να συγχέουμε τα όρια ανάμεσα στη διαφθορά και τη μη διαφθορά.

Ερευνώντας τη σχέση της διαφθοράς με το ύπατο πολιτειακό αξίωμα της ΚΔ, μένουμε έκπληκτοι. Στο άρθρο του στον «Πολίτη» της περασμένης Κυριακής με τίτλο «Κράτος δικαίου ή κράτος συμμορία;» ο Μακάριος Δρουσιώτης λέει ότι σε καμία δημοκρατική χώρα «δεν μπορεί να καθορίζει πολιτική για τζίρους δισεκατομμυρίων ο Πρόεδρος του κράτους ο οποίος έχει στο όνομά του δικηγορικό γραφείο που ασχολείται με τα διαβατήρια και οικογενειακή επιχείρηση που ασχολείται με την ανάπτυξη γης σε συνάρτηση με το λεγόμενο επενδυτικό πρόγραμμα χωρίς καν να υπάρχει ο οποιοσδήποτε έλεγχος από ανεξάρτητους θεσμούς». Είναι μια θέση που υποστηρίζει και το δ.σ. του ΟΠΕΚ. Εν ολίγοις, η πεποίθηση από ένα μεγάλο ποσοστό των πολιτών είναι ότι ο ΠτΔ καταχράται το αξίωμά του για ιδιοτελείς σκοπούς. Μέσω του demonstration effect ενσταλάζει η διαφθορά στη Βουλή (παρόλο που ένα μεγάλο τμήμα της παραμένει αδιάφθορο). Γι’ αυτό, δεν πρέπει να μας ξενίζει η γελοιότητα του νόμου για το Πόθεν Έσχες, η άρνηση για τη δημοσιοποίηση της λίστας Γιωρκάτζη, το ντροπιαστικό βίντεο του Αλ Τζαζίρα κ.ά. Αν υποθέσουμε ότι το αντίθετο της διαφθοράς είναι η αρετή, η ευδαιμονία με την αριστοτελική έννοια της ηθικής πληρότητας, η οποία βασίζεται στη συνοχή (Βλ. Πλάτων: Τίμαιος), τότε οι πολιτικοί μας έχουν αποτύχει οικτρά.

Ο Αρχιεπίσκοπος, επίσης, είναι ένοχος για τη διαφθορά που μαστίζει την κοινωνία μας. Οι μίζες που πήρε ο Χρυσόστομος Β’ από τον περιβόητο απατεώνα Jho Low για να αποκτήσει κυπριακό διαβατήριο τον εκσφενδόνισαν στο ναδίρ της υπόληψής του. Από το 2017 ο Low καταζητείται όχι μόνο από τη Μαλαισία αλλά και πολλές άλλες χώρες στις οποίες εξαπάτησε διάφορες εταιρείες. Τα λεφτά που τσέπωσε ο Αρχιεπίσκοπος είναι κλοπιμαία που στη νομική γλώσσα λέγεται «κλεπταποδοχή» και συνιστά ποινικό αδίκημα. Ο προκαθήμενος της Εκκλησίας συγχέει τη μαγκιά με την παρανομία. Σύμφωνα με τον Ποινικό Κώδικα Νόμο της ΚΔ, Κεφάλαιο 154: «Όποιος αποδέχεται ή κατακρατεί περιουσία, που γνωρίζει ότι αυτή κλάπηκε ή αποκτήθηκε με οποιονδήποτε τρόπο κάτω από περιστάσεις που συνιστούν κακούργημα ή πλημμέλημα, είναι ένοχος ποινικού αδικήματος του ίδιου βαθμού (κακουργήματος ή πλημμελήματος)». Όμως, επειδή η Εκκλησία είναι κράτος εν κράτει δεν υπάρχει ισονομία και αυτό καθαυτό συνιστά διαφθορά Ιμαλαΐων διαστάσεων. Αλλά εκτός από ποινικό είναι και ηθικό θέμα αφού παραβιάζεται η Εντολή «ου κλέψεις». Εν ολίγοις, ο Αρχιεπίσκοπος καταρρακώνει κάθε έννοια της αρετής που τη συνθέτουν διαφορετικές ιδιότητες όπως εντιμότητα, ακεραιότητα, φιλευσπλαχνία. Με τη συμπεριφορά του φράζει τις ακτίνες της αρετής και της ηθικής να λάμψουν στα πρόσωπα των πιστών. Δημιουργεί μια έκλειψη ηθικής. Δημιουργεί ένα demonstration effect που φουντώνει τη διαφθορά. Δημιουργεί, ακόμα, την εντύπωση ότι ο σκοπός της ζωής είναι η μεγιστοποίηση του κέρδους για την οποία ο Δημιουργός (όπως παρουσιάζεται στην Αγία Γραφή) θα τον επιπλήξει αφού αυτή η επιδίωξη συνδέεται με τη διαφθορά.

Οικονομολόγου, κοινωνικού επιστήμονα

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.