POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

Πολιτική Ιστορία



Του Χριστόφορου Χριστοφόρου*

Η Κύπρος έχει μόνο μερικές δεκαετίες ελεύθερης ζωής. Η γεωγραφική και στρατηγική θέση της αποτέλεσαν το μοιραίο χαρακτηριστικό του νησιού, που οδήγησε σε ατέλειωτους αιώνες υποταγής σε περιφερειακές ή μακρινές δυνάμεις κατοχής. Κέρδισε την ανεξαρτησία της το 1960.

Υποτυπώδης πολιτική ζωή αρχίζει κατά τη βρετανική κατοχή (1878-1960). Πάσχει όμως από περιορισμούς που σκόπιμα επιβάλλει ο σχεδιασμός των θεσμών από τους διοικούντες, όπως επίσης από όσα συνεπάγεται η άσκηση πολιτικής σε μια χώρα υπό ξένη διοίκηση.

Με τις συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου (2/1959) η Κύπρος θα αποκτήσει, μετά από τετράχρονο αντιαποικιακό αγώνα, την ανεξαρτησία της. Η ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας έγινε στις 16 Αυγούστου 1960.

Ήδη, το Δεκέμβριο του 1959 πραγματοποιούνται οι πρώτες εκλογές για πρόεδρο και αντιπρόεδρο της Δημοκρατίας. Τον Ιούλιο του 1960 εκλέγονται τα μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων ενώ τα μέλη των κοινοτικών συνελεύσεων ακολουθούν τον Αύγουστο.

Η διάσπαση του δικοινοτικού κράτους, το 1963, με την παραμονή της εξουσίας αποκλειστικά σε ελληνοκυπριακά χέρια καθυστερεί τις επόμενες προεδρικές μέχρι το 1968, ενώ η Βουλή ανανεώνεται μόλις το 1970.

Μέχρι το 1968, το Ανορθωτικό Κόμμα Εργαζόμενου Λαού – ΑΚΕΛ παραμένει το μόνο κόμμα και η πιο σημαντική οργανωμένη πολιτική δύναμη στην Κύπρο. Το Μάιο του 1968 δημιουργείται το Δημοκρατικό Εθνικό Κόμμα – ΔΕΚ, και τον Φεβρουάριο του 1969, μέσα σε μια βδομάδα, ιδρύονται ακόμα τέσσερα κόμματα. Είναι το Ενιαίον Κόμμα της Εθνικόφρονος Παρατάξεως – Ενιαίον, η Ενιαία Δημοκρατική Ένωση Κέντρου – ΕΔΕΚ, η Προοδευτική Παράταξη και το Προοδευτικό Κόμμα.

Το πραξικόπημα και η τουρκική εισβολή του 1974 οδηγούν σε κατάρρευση ορισμένες πολιτικές δυνάμεις. Αυτό δίνει δυνατότητα να αναδειχθούν νέα κόμματα. Το 1976 ιδρύονται η Δημοκρατική Παράταξη (αργότερα ονομάζεται Δημοκρατικό Κόμμα – ΔΗΚΟ) και ο Δημοκρατικός Συναγερμός – ΔΗΣΥ, για να ακολουθήσουν αργότερα άλλα, μικρά κόμματα, πλείστα από τα οποία δεν επιβιώνουν στο χρόνο.

Σημαντική εξέλιξη η οποία ευνόησε την ίδρυση νέων κομμάτων ήταν η αλλαγή του εκλογικού συστήματος με την υιοθέτηση της απλής αναλογικής το 1995. Εμφανίζονται τότε νέα σχήματα από τα οποία επιβιώνει το Κίνημα Οικολόγων Περιβαλλοντιστών, ενώ άλλα μετασχηματίζονται, συγχωνεύονται ή εκλείπουν.

Διασπάσεις κατά ή μετά το δημοψήφισμα του 2004 για το Σχέδιο Αννάν οδήγησαν επίσης στην εμφάνιση νέων κομμάτων, που επίσης απέτυχαν να επιβιώσουν και να καθιερωθούν.

Στις εκλογές του 2016, σχήματα που είχαν ιδρυθεί πρόσφατα πέτυχαν να εισέλθουν στη Βουλή. Στην επιτυχία τους συνέβαλαν η εξασθένιση των δεσμών πολιτών με τα παραδοσιακά κόμματα και την πολιτική, αλλά και, μεταξύ άλλων, αντίδραση του εκλογικού σώματος στην αύξηση από τα μεγάλα κόμματα του ορίου εισόδου στη Βουλή. Πρόσθετα, μεγάλη αποχή φαίνεται να επηρεάζει πολύ την επιρροή, κυρίως, των παλιότερων, παραδοσιακών κομμάτων.

Η Τουρκοκυπριακή κοινότητα

Το Σύνταγμα του 1960 διαχωρίζει τις εκλογικές διαδικασίες για τις δυο κοινότητες. Η Τουρκοκυπριακή κοινότητα έκανε τις δικές της εκλογές το 1959 για τον αντιπρόεδρο της Δημοκρατίας και τον Ιούλιο /Αύγουστο 1960 για τη Βουλή των Αντιπροσώπων και την Κοινοτική Συνέλευση.

Στη συνέχεια, με το διαχωρισμό που επήλθε το 1963-4, οι Τουρκοκύπριοι προβαίνουν από το 1967 σε σύσταση δικών τους διοικητικών οργάνων, της «Αυτόνομης Προσωρινής Διοίκησης».

Με την εισβολή του τουρκικού στρατού και την κατοχή μέρους του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας, το καλοκαίρι του 1974, επέρχεται πλήρης εδαφικός διαχωρισμός των πληθυσμών. Το «Ομόσπονδο Τουρκικό Κράτος της Κύπρου» (1975) και η «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου – ΤΔΒΚ»  που το διαδέχθηκε (1983) δεν αναγνωρίστηκαν διεθνώς παρά μόνο από την Τουρκία.

Τα πιο σημαντικά κόμματα είναι το Τουρκικό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα – CTP, το οποίο ιδρύθηκε το 1970, το Κόμμα Εθνικής Ενότητας – UBP, που ίδρυσε το 1975 ο Ραούφ Ντενκτάς,  το Κόμμα Κοινοτικής Απελευθέρωσης (1976) – TKA και το Δημοκρατικό Κόμμα – DP (1992). Ιδρύονται επίσης διάφορα κόμματα, συνήθως σύντομης ζωής. Υπήρξαν επίσης σχήματα όπως το Κόμμα της Αναγέννησης – YDP, από Τούρκους έποικους. Διεκδίκησε αυτόνομα τις εκλογές του 1985, συγχωνεύθηκε από το 1992 με το Δημοκρατικό Κόμμα, για να επανιδρυθεί στη συνέχεια κατά το 2017. Στις εκλογές του 2018, μετέχει επίσης με αξιώσεις ένα νέο σχήμα, το Λαϊκό Κόμμα – HP.

Παρατηρούμε πως στις δυο κοινότητες εμφανίζονται, στη δεύτερη δεκαετία του 2000, κοινά στοιχεία και χαρακτηριστικά, όπως εξασθένιση των δεσμών πολίτη – κομμάτων και αυξημένη αποχή από τα πολιτικά δρώμενα.

 

*Πολιτικός αναλυτής, εμπειρογνώμονας του Συμβουλίου της Ευρώπης στα ΜΜΕ και τις Εκλογές.
Πηγή:
http://www.eklektor.org:83/el/landing/

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.