Φόρμα αναζήτησης

Ποιος θα μπορούσε να διώξει το «Fatih»

To πλοίο-γεωτρύπανο της Τουρκίας “Fatih” (DeepSea Metro II) βρίσκεται εντός της κυπριακής υφαλοκρηπίδας στην προέκταση της οριοθετημένης ΑΟΖ της Κύπρου δυτικά από την Πέγεια της Πάφου και βορείως του θαλάσσιου τεμαχίου «6» που έχει αδειοδοτηθεί στην κοινοπραξία της Total/ENI. Εδώ και μία εβδομάδα, από το περασμένο Σάββατο. Η Τουρκία –διά στόματος Νταβούτογλου, του ΥΠΕΞ της χώρας– έκανε ήδη λόγο για έλευση και δεύτερου πλοίου, του αδελφού DeepSea Metro I (σ.σ. “Yavuz”). Το worst case scenario παραμένει η πραγματοποίηση γεώτρησης από την Τουρκία εγγύς των υποσχόμενων τεμαχίων της κυπριακής ΑΟΖ, «6», «7» και «10» καθώς και η έλευση δεύτερου πλοίου –προκειμένου αυτό να εγκατασταθεί εντός ή εκτός τεμαχίου της κυπριακής ΑΟΖ– βορείως ή νοτίως της Κύπρου. Αυτά είναι τα δεδομένα ενώπιόν μας. Το να βαφτίσουμε τις παράνομες ενέργειες της Τουρκίας «δεύτερη», «τρίτη» (κάπου εκεί βρισκόμαστε μετά τις δύο φάσεις της τουρκικής εισβολής το 1974 και την παρεμπόδιση του τρυπανιού της ΕΝΙ/ακύρωση της γεώτρησης στο «3» από την Τουρκία τον Φεβρουάριο του 2018) ή «τέταρτη» –στο μέλλον– εισβολή της Τουρκίας λίγη σημασία έχει. Τις συνέπειες των ενεργειών της τις γνωρίζουμε. Όπως και το ερώτημα που έχουμε απέναντί μας: Πώς ακυρώνουμε τις τουρκικές προκλητικές ενέργειες; Πώς διασφαλίζουμε την απομάκρυνση του “Fatih” και την απρόσκοπτη συνέχεια του ενεργειακού προγράμματος της χώρας;

Τα δεδομένα

Μέχρι στιγμής, η ΕΕ διά των «27» είχε «θετικότατη ανταπόκριση» όπως ανέφερε ο ΠτΔ κ. Αναστασιάδης. Ο Πρόεδρος της Κομισιόν κ. Γιούνκερ ανέφερε πως «είναι Κύπριος», το Συμβούλιο διά στόματος Τουσκ τόνισε πως «η ΕΕ είναι στο πλευρό μας». Οι ΗΠΑ εξέδωσαν μια ποντιοπιλατική ανακοίνωση ενώ ο ΥΠΕΞ του Ηνωμένου Βασιλείο, με tweet του, τόνισε πως παραμένει «ανήσυχος από την ανακοίνωση της Τουρκίας ότι θα αρχίσει γεωτρήσεις στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κύπρου. Η κατάσταση πρέπει να αποκλιμακωθεί και όλα τα μέρη να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση. Η ανάπτυξη υδρογονανθράκων θα πρέπει να ωφελήσει όλους τους Κύπριους και να υποστηρίξει μια λύση». Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και το σύνολο της διεθνούς κοινότητας – που υποστήριξε την Κύπρο. Κοντολογίς, ή στις 28 Μαΐου στο Έκτακτο Συμβούλιο της ΕΕ η τελευταία θα πάρει μια συλλογική απόφαση έναντι της Τουρκίας ή, λίγο αργότερα, στο Τακτικό Συμβούλιο του Ιουνίου. Ορθώς η Κυπριακή Δημοκρατία έχει μια ρεαλιστική αντίδραση να αναμένει. Την καταδίκη της Τουρκίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την επιβολή, από την τελευταία, κυρώσεων –όπως αυτές που έλαβε η Ρωσία λόγω των γεγονότων του Ουκρανικού, το 2014. Η Κύπρος, προς τη σωστή κατεύθυνση, κινήθηκε και καταθέτοντας συντεταγμένες στα Ηνωμένα Έθνη –κίνηση που δεν αλλάζει τα δεδομένα ωστόσο– αλλά και εκδίδοντας διεθνές ένταλμα σύλληψης για το προσωπικό (Τούρκοι, Νορβηγοί, Αζέροι, Ρώσοι και Ουκρανοί στην εθνικότητα) του “Fatih” και των δύο υποστηρικτικών πλοίων – ιδιοκτησίας της ΤΡΑΟ (Τουρκικής Κρατικής Εταιρείας Πετρελαίου), μιας εταιρείας δηλαδή που ανήκει, κυριολεκτικά, σε ένα fund (Turkey Wealth Fund) πρόεδρος και αντιπρόεδρος του οποίου αντίστοιχα είναι ο ίδιος ο Τούρκος Πρόεδρος Ερντογάν και ο γαμπρός του, Μπεράτ Αλμπαϊράκ. Κίνηση που επίσης θα πάρει πολύ χρόνο και μεγάλες νομικές διαδικασίες, προκειμένου να ανακόψει το “Fatih”. Ακόμη και η προσφυγή της Κύπρου στο Συμβούλιο Ασφαλείας για την υιοθέτηση ενός ισχυρού ψηφίσματος καταδίκης έναντι της Τουρκίας θα ήταν ορθότατη κίνηση. Θα έδιωχνε όμως το “Fatih”;

Και άλλα δεδομένα

Τα διεθνή και περιφερειακά δεδομένα έχουν επίσης ως εξής: Έως το τέλος του χρόνου μια αντιπαράθεση ΗΠΑ-Ιράν θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια μεγάλη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Το Συριακό και η τελική έκβαση που περνά μέσα από τη μάχη του Ιντλίμπ σε συνδυασμό με την αναζωπύρωση του πολέμου στη Λιβύη θα μπορούσαν να οδηγήσουν την Ευρώπη απέναντι σε μια νέα προσφυγική κρίση – ίσως μεγαλύτερη αυτής του 2015-2016. Τέλος οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις περνούν μέσα από το ζήτημα των S-400 με την πρώτη παράδοση του ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος να γίνεται, εκτός απροόπτου, τον προσεχή Ιούλιο. Εδώ ένας έμπειρος παρατηρητής θα μιλούσε για εμβάθυνση της ρήξης ΗΠΑ-Τουρκίας με την επιβολή κυρώσεων στην Άγκυρα ιδίως στο θέμα των εξοπλισμών (Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act, CAATSA). Ένας έμπειρος παρατηρητής όμως που παρακολουθεί, ιστορικά, τις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας θα μπορούσε να κάνει λόγο και για την απαρχή μιας επαναπροσέγγισης στις σχέσεις όπου η Τουρκία θα λάμβανε κάποιο αντάλλαγμα στο Συριακό προκειμένου οι ΗΠΑ να επωφεληθούν –τελικά– από την απόκτηση του ρωσικού προηγμένου συστήματος από τον νατοϊκό σύμμαχο. Τα διεθνή δεδομένα εμπεριέχουν τεράστιο ρίσκο συγκρούσεων στην περιοχή μας. Αναδεικνύουν ότι η Τουρκία διαδραματίζει ρόλο στη συγκράτηση των προσφύγων προς την ΕΕ αλλά και στις υπό εξέλιξη συγκρούσεις (η κόντρα ΗΠΑ-Ιράν κάνει Τεχεράνη και Άγκυρα να δείχνουν αλληλοκατανόηση για το Συριακό, μετά το 2014 ξανά η Τουρκία διατηρεί ενεργητική στάση στη Λιβύη). Σε ένα ασταθές περιβάλλον –μέρος του οποίου είναι και η Κύπρος– η εισβολή του “Fatih” στη θάλασσα της Κύπρου δεν αποτελεί προτεραιότητα για τη διεθνή κοινότητα.

Πώς φτάσαμε εδώ

To “Fatih” δεν θα φύγει μόνο με τη διεθνή στήριξη προς την Κύπρο. Ούτε φυσικά με επικοινωνιακή πολιτική. Τέλος, ούτε με κανονιοφόρους, όχι μόνο του ανύπαρκτου κυπριακού πολεμικού ναυτικού ή των φίλιων χωρών – που καμιά δεν θα ναυμαχήσει υπέρ ημών. Το χρονολόγιο του ευσεβοποθισμού στην Κύπρο γέννησε το αφήγημα «του λεβέντη Ιταλού καπετάνιου που έκανε κουβέντα καθυστερώντας τα πλοία του τουρκικού πολεμικού ναυτικού», συνεχίστηκε «με την ψήφο εμπιστοσύνης των εταιρειών κολοσσών στην κυπριακή ΑΟΖ μετά την ακύρωση της γεώτρησης της ΕΝΙ», επεκτάθηκε στην «αναβάθμιση μέσω των τριμερών και τα γαλλικά πολεμικά πλοία και τη βάση των Γάλλων» και κορυφώθηκε με το ρίσκο «εύρεσης του νέου κοιτάσματος μαμούθ της ExxonMobil», το οποίο δεν βρέθηκε ποτέ. Κι ενώ η Τουρκία, πολλάκις και δημοσίως, έχτισε το αφήγημα «αποκλεισμού των Τουρκοκυπρίων από τους υδρογονάνθρακες ενώ δεν υπάρχει διαδικασία στο Κυπριακό» προαναγγέλλοντας γεωτρήσεις, εμείς επαναπαυτήκαμε στο τελευταίο αφήγημα «περί προληπτικού αποκλεισμού όλων των εταιρειών που θα συνέδραμαν με τεχνική υποδομή το Fatih». «Ακόμη και τη σύμμαχο της Τουρκίας, το Αζερμπαϊτζάν προλάβαμε». Είχε προηγηθεί νωρίτερα, φυσικά, το «δεν θα βρούνε πλατφόρμα».

Τι πρέπει να κάνουμε

Οι κυρώσεις της ΕΕ δείχνουν να αποτελούν μονόδρομο για την Κυπριακή Δημοκρατία. Εφόσον η Τουρκία βρίσκεται σε μια δύσκολη, οικονομικά, συγκυρία οποιαδήποτε ενέργεια θα της προκαλούσε επιπρόσθετο κόστος θα ασκούσε όντως πίεση. Η ΕΕ χρειάζεται ομοφωνία εδώ. Ένα veto αρκεί προκειμένου τελικά αυτό που πραγματικά έχουμε θέσει ενώπιον των «27» εταίρων μας να εκπυρσοκροτήσει. Ακόμη κι αν η Τουρκία όμως υποστεί κυρώσεις από την ΕΕ, δεδομένων των εμπλεκόμενων οικονομικών συμφερόντων της Ευρώπης-Τουρκίας και των μεγεθών τους, το “Fatih” μπορεί να συνεχίσει το έργο του και εδώ ακριβώς υπάρχει και το ρίσκο που θα κληθούμε να αντιμετωπίσουμε μέχρι τα τέλη του Μαΐου. Το πρόβλημα δηλαδή εδράζεται και στον τουρκικό μαξιμαλισμό και στο διπλό αφήγημα περί «αποκλεισμού της Τουρκίας από τις ενεργειακές συνεργασίες της Μεσογείου» αλλά και του «αποκλεισμού των Τουρκοκυπρίων από τις έρευνες της ΚΔ για φυσικό αέριο ενώ δεν υπάρχει διάλογος στο Κυπριακό». Υπάρχει όμως και κάτι τελευταίο που πρέπει να κάνουμε. Να δούμε αν μπορούμε να ξανασυζητήσουμε το Κυπριακό και να ξεκινήσει –εκ νέου– ο διάλογος στο Κυπριακό. Μαζί με μια γενναία και αυτοκριτική αναμέτρηση με τους εαυτούς μας. Θέλουμε λύση ομοσπονδίας; Θέλουμε status quo και διευθέτηση των ενεργειακών απευθείας με την Τουρκία; Θέλουμε διχοτόμηση; Θέλουμε λύση δύο κρατών; Ό,τι κι αν αποφασίσουμε πως θέλουμε να το πούμε δημοσίως και να δουλέψουμε γι’ αυτό. Με παρρησία και ενωμένοι – δεξιοί, αριστεροί και κεντρώοι. Η κρίση με την έλευση του “Fatih” είναι σοβαρή. Η σοβαρότερη μετά το 1974. Αν είναι ο προπομπός όμως μιας χειρότερης κρίσης τότε οι συνέπειες αυτής θα πέσουν, σαν βαρύς πέλεκυς, σε εμάς –και σημαντικότερα στις νεότερες γενιές– με καταστροφικά αποτελέσματα. Ας προλάβουμε, τα χειρότερα, αυτή τη φορά.

 

Twitter: @JohnPikpas