Φόρμα αναζήτησης

Πιθανός τόπος ταφής στη Λύση

Στις 29 Μαρτίου 2019, μετά τη Γύψου πάμε για να συναντήσουμε κάποιους Ελληνοκύπριους αναγνώστες που θέλουν να μας δείξουν έναν πιθανό τόπο ταφής στη Λύση.

Συναντιόμαστε και πάμε μαζί προς τη Λύση.

Καθώς ταξιδεύουμε αρχίζω να υποψιάζομαι ότι πρέπει να είναι το ίδιο μέρος που είχαμε δείξει στην Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων πριν από έξι χρόνια, και έτσι είναι.

Πριν από έξι χρόνια, στις 2 Αυγούστου 2013 είχαμε έρθει εδώ και είχαμε συναντήσει έναν Τουρκοκύπριο μάρτυρα και μας είχε δείξει αυτόν τον πιθανό τόπο ταφής. Ήμασταν μαζί με τους τότε λειτουργούς της ΔΕΑ, Ξενοφώντα Καλλή και Murat Soysal και ο Τουρκοκύπριος αναγνώστης μου μας είχε δείξει δύο πιθανούς τόπους ταφής: έναν στη Λύση και έναν μεταξύ των χωριών Μελούσια και Αγυιά Κεπήρ.

Εκείνες τις μέρες, στις 8 Αυγούστου 2013, είχα γράψει σε αυτές τις σελίδες την ιστορία αυτών των δύο πιθανών μαζικών τόπων ταφής. Πιο κάτω είναι αποσπάσματα του άρθρου μου που δημοσιεύθηκαν στην εφημερίδα «Πολίτης» και επίσης φυσικά στην εφημερίδα YeniDuzen τον Αύγουστο του 2013:

«Αναγνώστες τηλεφωνούν, αναγνώστες γράφουν, αναγνώστες δείχνουν. Αναγνώστες φωτίζουν την πορεία μας προς την επούλωση των πληγών του νησιού μας. Αναγνώστες, Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι μιλούν για να μας πουν πράγματα που δεν γνωρίζουμε.

Ένας από αυτούς από την περιοχή Αγυιάς Κεπήρ – Μελούσιας – Τρεμετουσιάς μου λέει την ιστορία δύο πιθανόν μαζικών τάφων από το 1974. Δεν ήταν αυτόπτης μάρτυρας, αλλά αυτό είναι τόσο σημαντικό αφού μπορούμε να ερευνήσουμε όλες τις πληροφορίες που έρχονται από τους αναγνώστες μου, αυτά είναι πολύτιμα στοιχεία για το τι συνέβη στις περιοχές για τις οποίες μιλούσαν. Άκουσε για αυτά που μου λέει από τους συγχωριανούς του και από τους στενούς του συγγενείς.

‘Ήταν μεταξύ 20 Ιουλίου 1974 και 14 Αυγούστου 1974 – σε αυτή τη χρονική περίοδο ορισμένοι Ελληνοκύπριοι στρατιώτες από την Αθηένου έσκαβαν χαντάκια και ήρθαν μέχρι την περιοχή μεταξύ της Αγυιάς Κεπήρ και της Μελούσιας. Η Αγυιά Κεπήρ και η Μελούσια ήταν αμιγώς τουρκοκυπριακά χωριά, δεν ήταν μεικτά. Στη διάρκεια της νύκτας οι χωριανοί άκουγαν τον θόρυβο ενός τρακτέρ ή εκσκαφέα και διερωτούνταν τι συνέβαινε.

Την επόμενη μέρα έστειλαν δύο Τουρκοκύπριους από την Αγυιά Κεπήρ (τώρα ονομάζεται Dilekkaya) για να ελέγξουν. Πήγαν με αυτοκίνητο και είδαν ότι οι Ελληνοκύπριοι από την Αθηένου είχαν κτίσει ένα στρατιωτικό φυλάκιο – όταν οι Ελληνοκύπριοι στρατιώτες άνοιξαν πυρ εναντίον τους, τους ανταπέδωσαν τα πυρά και μετά φοβήθηκαν για τη ζωή τους και οδήγησαν το αυτοκίνητο μέσα στα χωράφια, το άφησαν εκεί και έτρεξαν στην Αγυιά.

Τίποτε δεν συνέβη, και μετά τις 14 Αυγούστου 1974 όταν προχώρησε ο τουρκικός στρατός και πήρε την περιοχή υπό έλεγχο, κάποιοι Τουρκοκύπριοι διατάχθηκαν να μαζέψουν τα νεκρά σώματα από την περιοχή και να τα θάψουν στο στρατιωτικό φυλάκιο που είχαν κτίσει οι Ελληνοκύπριοι μεταξύ της Μελούσιας και της Αγυιάς.

Αργότερα, εκείνοι οι χωριανοί από τη Μελούσια που ήξεραν για αυτό τον τόπο ταφής πήγαν εκεί για να ψάξουν για χρυσά δακτυλίδια ή ρολόγια διότι δεν τους έθαψαν καλά και ορισμένα άκρα εξείχαν από το χώμα.

Δεν ξέρω πού βρίσκεται ακριβώς αυτό το στρατιωτικό φυλάκιο – έδειξα την περιοχή σε κάποιους αρχαιολόγους και ερευνητές. Αν θέλεις μπορούμε να πάμε εκεί κάποια μέρα την άλλη βδομάδα πριν το Μπαϊράμι και να σου δείξω την περιοχή. Και μετά μπορείς να ερευνήσεις για να βρεις ακριβώς πού ήταν αυτό το στρατιωτικό φυλάκιο.’

Όμως ο αναγνώστης μου έχει και άλλα να πει.

‘Έχω έναν στενό συγγενή που τώρα ζει στην Αυστραλία’ μου εξηγεί. ‘Μετά τη 14η Αυγούστου 1974 πήρε την οικογένειά του και ήρθε στη Λάρνακα στο νότιο μέρος του νησιού. Δεν ήταν μόνο αυτός αλλά και άλλοι Τουρκοκύπριοι και ήταν ένα είδος αυτοκινητοπομπής. Όταν ήρθαν στη Λύση, τους σταμάτησαν κάποιοι Τούρκοι στρατιώτες και τους άφησαν να περιμένουν για κάποιο χρονικό διάστημα. Μετά από λίγο, τους άφησαν να περάσουν. Καθώς περνούσαν ρώτησαν έναν Τουρκοκύπριο πολίτη, πιθανόν από τη Βατυλή ή τη Σίντα, γιατί τους σταμάτησαν και έπρεπε να περιμένουν τόσο. Ο Τουρκοκύπριος πολίτης τους είπε ότι οι στρατιώτες έθαβαν ορισμένους Ελληνοκύπριους και για αυτόν τον λόγο τους είχαν σταματήσει. Η περιοχή αυτή είναι ακριβώς έξω από το στρατόπεδο στη Λύση, δίπλα από τη στρατιωτική καντίνα. Ο πιθανός τόπος ταφής δεν είναι ‘στρατιωτική περιοχή’ αφού δεν είναι μέσα στο στρατόπεδο. Έδειξα το μέρος αυτό την περασμένη βδομάδα. Όταν έρθεις μπορώ να σου το δείξω και σένα. Ο συγγενής μου που ήξερε το μέρος αυτό τώρα ζει στην Αυστραλία όπως σου είπα. Μπορείς να ερευνήσεις και αν έρθει στην Κύπρο μπορούμε επίσης να τον ρωτήσουμε.’

Την Παρασκευή 2 Αυγούστου 2013, μαζί με τους Τουρκοκύπριους και Ελληνοκύπριους λειτουργούς της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων πάμε να δούμε αυτόν τον αναγνώστη και μας οδηγεί, μαζί με έναν άλλο αναγνώστη από την περιοχή στους δύο πιθανούς τόπους ταφής στους οποίους αναφέρεται. Μαζί με τους αναγνώστες μου θα συνεχίζουμε τις έρευνές μας για να βρούμε περισσότερες λεπτομέρειες για αυτούς τους δύο πιθανούς τόπους ταφής.

Με τη βοήθεια απλών πολιτών θα συνεχίσουμε να ψάχνουμε για άγνωστους, ανώνυμους τάφους και όλες τις πληροφορίες για το τι συνέβη στο παρελθόν. Μόνο η αλήθεια θα μας ελευθερώσει διότι αν δεν γνωρίζουμε τι πραγματικά συνέβη, ποτέ δεν θα βρούμε τη σωστή κατεύθυνση για να πάμε μαζί προς ένα καλύτερο μέλλον στο νησί μας. Πολλές ευχαριστίες στους αναγνώστες μου, Τουρκοκύπριους και Ελληνοκύπριους, που βοηθούν σε αυτή τη δύσκολη αλλά διαφωτιστική πορεία προς την αλήθεια.»

Έτσι καθώς οδηγούμε, θυμούμαι το μέρος αυτό στη Λύση, το οποίο είχαμε δείξει στη ΔΕΑ στις 2 Αυγούστου 2013 – προφανώς τίποτε δεν έχει γίνει, έτσι τώρα έρχονται καινούργιες πληροφορίες, οι οποίες για μένα είναι παλιές πληροφορίες.

Έξω από το στρατόπεδο στη Λύση

 Οι Ελληνοκύπριοι αναγνώστες μου εξηγούν ότι εδώ, σε αυτό το χωράφι, ακριβώς έξω από το στρατόπεδο στη Λύση, είχαν θαφτεί πέντε ή έξι ή εφτά «αγνοούμενοι». Ότι είχαν κόψει τον δρόμο και όταν κάποιος ρώτησε του είχαν πει «Θάβουν κάποιους Ελληνοκύπριους εκεί, γι’ αυτό και ο δρόμος είναι κομμένος».

Το βράδυ στη δουλειά, βρίσκω τις φωτογραφίες από αυτόν τον πιθανό τόπο ταφής στη Λύση και τις συγκρίνω με τη φωτογραφία που είχα βγάλει εκείνη τη μέρα, στις 29 Μαρτίου 2019 – είναι ακριβώς το ίδιο μέρος. Στην πρώτη φωτογραφία του 2013, τα χόρτα είχαν μεγαλώσει και ξεραθεί. Στη δεύτερη φωτογραφία του 2019, τα χόρτα είναι πράσινα και τα έχουν κόψει. Το χωράφι είναι εκεί, περιμένει περαιτέρω έρευνες από την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων.

Βρίσκω επίσης τις φωτογραφίες από τον πιθανό τόπο ταφής μεταξύ των χωριών Αγυιά και Μελούσια τις οποίες έβγαλα στις 2 Αυγούστου 2013 – ούτε εκεί δεν έχει γίνει τίποτε. Το μόνο που έχει γίνει είναι ότι αυτός ο Ελληνοκύπριος αναγνώστης που είναι μαζί μας σήμερα, είχε πάει εκείνες τις μέρες στην Αθηένου και μετά από παράκλησή μου ρώτησε τους ανθρώπους εκεί για αυτόν τον πιθανό τόπο ταφής αφού ήταν ένα χαράκωμα το οποίο είχαν σκάψει αυτοί. Εξ όσων θυμούμαι, είχε πάρει ακόμα και συντεταγμένες της περιοχής όπου είχαν σκάψει το χαράκωμα και είχα στείλει τις συντεταγμένες αυτές στη ΔΕΑ για να διευκολύνω το έργο τους.

Ευχαριστώ τους Τουρκοκύπριους και τους Ελληνοκύπριους αναγνώστες μου που βοηθούν στην αναζήτηση των «αγνοουμένων». Δίνουν πολύτιμες ενδείξεις στη ΔΕΑ που έχει καθήκον να κάνει περαιτέρω έρευνες και αν αποφασίσει να κάνει εκσκαφές στους πιθανούς τόπους ταφής.

Ευχαριστώ τους ερευνητές της ΔΕΑ Sila Murat και Αγγελική Ανθούση που μας συνόδευσαν στον πιθανό τόπο ταφής στη Λύση, έτσι ώστε να τους δείξουμε για ακόμα μια φορά, μετά από έξι χρόνια, αυτόν τον πιθανό τόπο ταφής.

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ.: 99 966518