Φόρμα αναζήτησης

«Παγκόσμια Ενεργειακή Προοπτική» του Χαράλαμπου Έλληνα



Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) κυκλοφόρησε την ετήσια έκθεσή του με θέμα την Παγκόσμια Ενεργειακή Προοπτική (World Energy Outlook 2020) στις 13 Οκτωβρίου. Ο δρ Fatih Birol, εκτελεστικός διευθυντής του IEA, περιγράφει ζωντανά τις προκλήσεις που αντιμετωπίζονται στην εισαγωγή της έκθεσης: «Ήταν μια εξαιρετικά ταραχώδης και δύσκολη χρονιά για το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα… Η κρίση συνεχίζει να εκτυλίσσεται σήμερα και οι συνέπειές της για το ενεργειακό μέλλον του κόσμου παραμένουν εξαιρετικά αβέβαιες… Μπαίνουμε σε μια κρίσιμη δεκαετία για την επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρή ενέργεια… Το πώς ο κόσμος αντιμετωπίζει αυτές τις προκλήσεις θα καθορίσει το ενεργειακό μας μέλλον και θα καθορίσει την επιτυχία ή την αποτυχία των προσπαθειών για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής… Αυτή είναι η στιγμή για φιλόδοξη δράση». Δυνατά λόγια αλλά κατάλληλα για τις εξαιρετικές προκλήσεις και το χάος που προκαλείται από την πανδημία κορωνοϊού στην παγκόσμια οικονομία και τις προοπτικές για την ενέργεια. Η πρόβλεψη του παγκόσμιου ενεργειακού μέλλοντος έχει γίνει πολύ πιο δύσκολη.

Όπως επισημαίνει ο IEA, ο κορωνοϊός προκάλεσε περισσότερες διαταραχές στον τομέα της ενέργειας από οποιοδήποτε άλλο γεγονός στην πρόσφατη ιστορία, και έχει οδηγήσει σε επιπτώσεις που θα παραμείνουν αισθητές για τα επόμενα χρόνια. Ως αποτέλεσμα των αβεβαιοτήτων για τη διάρκεια της πανδημίας, των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεών της, ο IEA επικεντρώθηκε στα επόμενα δέκα χρόνια και εξέτασε τέσσερα σενάρια για να καλύψει το ευρύ φάσμα πιθανών εξελίξεων και αποτελεσμάτων.

Το βασικό σενάριο, STEPS, βασίζεται σε όλες τις προθέσεις και τους στόχους πολιτικής που ανακοινώθηκαν παγκόσμια μέχρι σήμερα. Υποθέτει ότι η πανδημία θα τεθεί σταδιακά υπό έλεγχο και η παγκόσμια οικονομία θα επιστρέψει το 2021 στα επίπεδα πριν από την κρίση.

Ο IEA εξέτασε επίσης τις επιπτώσεις από καθυστερήσεις στην ανάκαμψη από την πανδημία. Αυτές θα προκαλέσουν παρατεταμένες ζημίες στις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές με αντίκτυπο στην ενέργεια. Εξέτασε επίσης τι θα χρειαζόταν να γίνει τα επόμενα δέκα χρόνια για να τεθούν οι παγκόσμιες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα υπό έλεγχο, επιτυγχάνοντας τον στόχο μηδενικών εκπομπών μέχρι το 2050.

Κανένα από αυτά τα σενάρια δεν είναι πιο σωστό ή λιγότερο σωστό από τα άλλα, αλλά χωρίς περαιτέρω αλλαγή πολιτικών το πιο πιθανό να συμβεί είναι το βασικό σενάριο, STEPS. Ως εκ τούτου, παρέχει μια προειδοποίηση για τις συνέπειες στην παγκόσμια κλιματική αλλαγή λόγω έλλειψης δράσης σε παγκόσμια κλίμακα.

Ο IEA είπε ότι ο κόσμος απέχει πολύ από το να θέσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα σε αποφασιστική μείωση. Δεν υπάρχουν πιο εύκολοι τρόποι για να επιτευχθεί. Αυτό που χρειάζεται είναι ένας διαρθρωτικός μετασχηματισμός του ενεργειακού τομέα που θα απαιτήσει μαζικές επενδύσεις σε νέα, πιο αποτελεσματικά και καθαρότερα μέσα παραγωγή ενέργειας, καθώς και στον τρόπο παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας. Ο δρ Birol προειδοποίησε ότι «όλοι οι τομείς και χώρες θα επηρεαστούν κατά τη διάρκεια της μετάβασης σε καθαρή ενέργεια».

Τα βασικά ευρήματα του IEA

  • Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αναπτύσσονται ραγδαία, με την ηλιακή ενέργεια να είναι ο νέος βασιλιάς της ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς γίνεται σταθερά φθηνότερη από άλλα καύσιμα. Ωστόσο, τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσαν να αποδειχθούν ο αδύναμος κρίκος στον μετασχηματισμό της ηλεκτροπαραγωγής, με επιπτώσεις στην αξιοπιστία και την ασφάλεια του εφοδιασμού ηλεκτρικής ενέργειας – κάτι που συμβαίνει και στην Κύπρο
  •  Η εποχή της συνεχούς αύξησης της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου φθάνει στο τέλος της στη δεκαετία του 2030. Ωστόσο, ελλείψει σημαντικής αλλαγής κυβερνητικών πολιτικών, είναι ακόμη πολύ νωρίς για να προβλεφθεί ταχεία μείωση της ζήτησης πετρελαίου
  • Το φυσικό αέριο βρίσκεται σε καλύτερη θέση από τα άλλα ορυκτά καύσιμα, με πιθανή αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης κατά 30% έως το 2040, κυρίως στη Νότια και Ανατολική Ασία βάσει χαμηλών τιμών. Ωστόσο, μια αβέβαιη οικονομική ανάκαμψη δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με τις μελλοντικές προοπτικές του ρεκόρ νέων εργοστασίων ΥΦΑ που εγκρίθηκαν το 2019

Οι παραγωγοί πετρελαίου και φυσικού αερίου αντιμετωπίζουν σοβαρά διλήμματα και κινδύνους όσον αφορά νέες επενδύσεις. Χαμηλότερες τιμές και οι πτωτικές αναθεωρήσεις της ζήτησης, που οφείλονται στην πανδημία, έχουν μειώσει την αξία μελλοντικής παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου περίπου κατά ένα τέταρτο

  • Η ηλεκτρική ενέργεια διαδραματίζει ολοένα και μεγαλύτερο ρόλο στη συνολική κατανάλωση ενέργειας, με αυξανόμενη παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
  • Ο κόσμος απέχει πολύ από τη βιώσιμη ανάκαμψη από εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Χρειάζεται μια σημαντική ανάπτυξη στις επενδύσεις καθαρής ενέργειας, που θα μπορούσε επίσης να προσφέρει σημαντικά στην ενίσχυση της οικονομικής ανάκαμψης, τη δημιουργία θέσεων εργασίας, τη μείωση των εκπομπών και τη βελτίωση της ποιότητας καθαρού αέρα
  • Η επίτευξη μηδενικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα παγκοσμίως έως το 2050, θα απαιτούσε ένα σύνολο δραματικών πρόσθετων ενεργειών και επενδύσεων κατά τα επόμενα δέκα χρόνια. Αυτό απαιτεί από χώρες και εταιρείες να επιτύχουν στόχους μηδενικών εκπομπών εγκαίρως και πλήρως. Η Κύπρος θα κληθεί σύντομα από την ΕΕ να υιοθετήσει αυτούς τους στόχους, με σημαντικές επιπτώσεις στους ενεργειακούς σχεδιασμούς της και στη μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές και καθαρή ενέργεια.

Ο IEA τόνισε τις προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν: «Πρέπει να γίνουν πολλές νέες ενέργειες στον ενεργειακό τομέα. Αλλά από μόνες τους δεν θα είναι αρκετές. Οι κυβερνήσεις έχουν την ικανότητα και την ευθύνη να λάβουν αποφασιστικά μέτρα για την επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρή ενέργεια και να βάλουν τον κόσμο σε μια πορεία προς την επίτευξη κλιματικών στόχων και μηδενικών εκπομπών μέχρι το 2050. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να ενεργήσουν. Με τις υφιστάμενες πολιτικές είμαστε πολύ μακριά από την επίτευξη των κλιματικών μας στόχων σε όλο τον κόσμο».

Το μέλλον του φυσικού αερίου

Η ζήτηση φυσικού αερίου αποδείχθηκε πιο ανθεκτική στις άμεσες επιπτώσεις της κρίσης κορωνοϊού από το πετρέλαιο και τον άνθρακα, αλλά όμως αναμένεται να μειωθεί κατά 3% το 2020.

Η μεγαλύτερη αύξηση της ζήτησης φυσικού αερίου κατά την επόμενη δεκαετία αναμένεται να πραγματοποιηθεί στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, κυρίως στην Κίνα, την Ινδία, τη Νοτιοανατολική Ασία και τη Μέση Ανατολή, ως αποτέλεσμα της παγκόσμιας αφθονίας παροχής φυσικού αερίου και χαμηλών τιμών.

Ωστόσο, ο IEA προειδοποιεί ότι το φυσικό αέριο αντιμετωπίζει σημαντικές αβεβαιότητες καθώς αυτές οι οικονομίες εξέρχονται από την κρίση του κορωνοϊού. Παρά τις χαμηλές τιμές, οι προοπτικές ανάπτυξης του φυσικού αερίου εξακολουθούν να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη στήριξη κυβερνητικών πολιτικών, υπό τη μορφή κανονισμών για την ποιότητα του αέρα, περιορισμούς στη χρήση πιο ρυπογόνων καυσίμων και σε σημαντικές επενδύσεις σε νέες υποδομές φυσικού αερίου. Επιπλέον, σε πιο καθιερωμένες αγορές, όπως η Ευρώπη, το φυσικό αέριο αντιμετωπίζει ανταγωνισμό από όλο και πιο ανταγωνιστικές –από πλευράς κόστους– ανανεώσιμες πηγές καθώς και περιβαλλοντικές πιέσεις.

Η παγκόσμια ζήτηση φυσικού αερίου αναμένεται να ανακάμψει στις αναδυόμενες αγορές και τις αναπτυσσόμενες οικονομίες, με τη βοήθεια χαμηλών τιμών. Η ζήτηση στις πιο αναπτυγμένες οικονομίες παραμένει σε γενικές γραμμές στατική ή ακόμη και θα μειώνεται στην Ευρώπη.

Οι παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου έψαχναν για ισορροπία πολύ πριν από τον κορωνοϊό, αλλά μπαίνοντας στο 2020 υπήρχε ήδη σημαντικός πλεονασμός σε παραγωγική ικανότητα. Παραμένουν υπερ-εφοδιασμένες, και με πολλά έργα ΥΦΑ να αναβάλλονται και αρκετά έργα στον πάγο, οι παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου αντιμετωπίζουν ένα αβέβαιο μέλλον. Η επίτευξη ομαλής εξισορρόπησης μεταξύ προσφοράς και ζήτησης ΥΦΑ τα επόμενα χρόνια δεν είναι καθόλου δεδομένη.

Ο IEA προειδοποίησε ότι «τα έργα υψηλότερου κόστους ανάπτυξης […] φαίνονται όλο και πιο δύσκολο να δικαιολογηθούν» ή να προχωρήσουν, ιδίως στην Ευρώπη, τη Νότια Αμερική και την Ανατολική Μεσόγειο. Αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο οι χώρες της Ανατολικής Μεσογείου –μαζί και η Κύπρος– πρέπει να επικεντρωθούν στην καλύτερη χρήση των άφθονων ανανεώσιμων πόρων τους και να αναπτύξουν τις περιφερειακές αγορές ενέργειας.

* Ο Χαράλαμπος Έλληνας είναι Ανώτερος Συνεργάτης του Παγκόσμιου Κέντρου Ενέργειας του Ατλαντικού Συμβουλίου

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.