Φόρμα αναζήτησης

Ου περί χρημάτων… εργαζόμαστε;

Το 480 π.Χ., λίγο μετά τη μάχη των Θερμοπυλών, ο Πέρσης στρατηγός Τριτανταίχμης μαθαίνει ότι οι Έλληνες αγωνίζονται στους Ολυμπιακούς Αγώνες με βραβείο ένα δάφνινο στεφάνι. Και αναφωνεί: «Παπαί, Μαρδόνιε, κοίους επ’ άνδρας ήγαγες μαχησόμενους ημέας, οί ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούνται, αλλά περί αρετής» (Ηρόδοτος 8.26). Δηλαδή: «Αλίμονο, Μαρδόνιε, με ποιους άντρες μας έφερες να πολεμήσουμε, με αυτούς που δεν αγωνίζονται για χρήματα αλλά για την αρετή»!

Έτος 2020 μ.Χ. Άραγε σήμερα υπάρχουν άνθρωποι που δεν εργάζονται για τα χρήματα αλλά για κάτι άλλο; Και αν ναι, τι είναι αυτό το άλλο; Το θέμα αυτό ερεύνησε η Ashley V. Whillans, βοηθός καθηγήτρια στο Χάρβαρντ. Από την έρευνά της προέκυψε ότι το 80% των υπαλλήλων στις ΗΠΑ αισθάνονται ότι οι εργοδότες τους δεν αναγνωρίζουν / ανταμείβουν την εργασία τους.
Σύμφωνα με τη Whillans, «οι άνθρωποι ενδιαφέρονται για τα χρήματα, όμως δεν ενδιαφέρονται μόνο γι’ αυτά. Εκείνο που τους ενδιαφέρει περισσότερο είναι να αισθάνονται ότι η εργασία τους αναγνωρίζεται».
Στις ΗΠΑ υπάρχουν πολλοί οργανισμοί στους οποίους λειτουργούν προγράμματα αναγνώρισης της συνεισφοράς των υπαλλήλων. Οι οργανισμοί αυτοί παρουσιάζουν μεγαλύτερη παραγωγικότητα, λιγότερες παραιτήσεις ταλαντούχων υπαλλήλων και μεγαλύτερη απόδοση στις επενδύσεις τους.

Αναγνώριση της εργασίας των υπαλλήλων
Η Whillans εισηγείται τους εξής τρόπους με τους οποίους οι υπάλληλοι θα αισθάνονται περισσότερη ικανοποίηση και θα παρωθούνται για να εργάζονται με περισσότερο ζήλο:

• Προκήρυξη κενών θέσεων
Κατά την προκήρυξη κενών θέσεων, οι αγγελίες που αναφέρονται περισσότερο στα παρεμφερή ωφελήματα και λιγότερο στα χρηματικά προσελκύουν μεγαλύτερο αριθμό ταλαντούχων υποψηφίων.
• Πού είναι πιο αποτελεσματικά τα χρηματικά κίνητρα
Τα χρηματικά κίνητρα έχουν περισσότερη σημασία στις περιπτώσεις επαγγελμάτων που οι υπάλληλοι αξιολογούνται ανάλογα με τις μονάδες παραγωγής. Π.χ. Ένας πωλητής ικανοποιείται λαμβάνοντας αυξημένο μισθό λόγω του ότι υπερκάλυψε τους στόχους των πωλήσεών του. Ή στον βιομηχανικό τομέα, οι χρηματικές αμοιβές βοηθούν στην αύξηση της ημερήσιας παραγωγής.
Αντίθετα, τα χρήματα έχουν λιγότερη σημασία στα πολυσύνθετα και δημιουργικά επαγγέλματα. Σ’ αυτά μεγαλύτερη σημασία έχει για τους υπαλλήλους να απολαμβάνουν τη δουλειά που κάνουν, την οποία οι εργοδότες τους αναγνωρίζουν και ανταμείβουν (όχι μόνο με χρήματα).

• Χρήματα και αναγνώριση
Οι πιο πολλοί υπάλληλοι γνωρίζουν πότε παρουσιάζουν εξαιρετική απόδοση ή πότε σημειώνουν μια επιτυχία και αναμένουν κάποια ανταμοιβή από τους εργοδότες τους. Αν η ανταμοιβή αυτή είναι ένα φιλοδώρημα, χωρίς ο εργοδότης να κάνει αναφορά στον λόγο για τον οποίο παραχωρήθηκε το φιλοδώρημα, η σημασία του θα είναι μειωμένη για τον υπάλληλο. Αντίθετα, ένας δημόσιος έπαινος ή ένα γραπτό σημείωμα ότι το φιλοδώρημα έχει σχέση με την εξαίρετη απόδοση του υπαλλήλου θα παρωθήσει τον υπάλληλο σε νέες επιτυχίες.
•Η αναγνώριση
Υπάρχουν οργανισμοί οι οποίοι προσπαθούν να παρωθήσουν τους υπαλλήλους τους υποσχόμενοι μελλοντικές ανταμοιβές. Π.χ. «Αν τελειώσεις με επιτυχία το έργο αυτό, θα υπάρχει φιλοδώρημα ΧΧ ευρώ». Τέτοια πολιτική θα οδηγήσει τους υπαλλήλους σε απληστία, γι’ αυτό και είναι καλύτερα να αποφεύγεται. Προτιμότερο η ανταμοιβή να δίνεται όταν ο υπάλληλος σημειώνει την επιτυχία.
• Δώρα vs χρήματα
Οι μη χρηματικές ανταμοιβές -εκτός συγκεκριμένων περιπτώσεων που ο υπάλληλος έχει άμεση ανάγκη τα χρήματα- και η παραχώρηση δώρων αντί χρημάτων συνήθως έχουν μεγαλύτερη συναισθηματική αξία για τον υπάλληλο. Κι αυτό γιατί συνήθως τα χρήματα διατίθενται για όχι ευχάριστους σκοπούς (π.χ. εξόφληση δανείου, καταβολή δόσεων, πληρωμή ενοικίου κ.λπ.), σε αντίθεση με την ικανοποίηση που αισθάνεται κάποιος όταν πάρει ως δώρο μια μοντέρνα ηλεκτρονική συσκευή ή διανυκτέρευση σε ένα πολυτελές ξενοδοχείο. Αυτά θα αποτελούν διαχρονικά μια ευχάριστη ανάμνηση. Ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχουν τα δώρα που έχουν σχέση με τα ενδιαφέροντα του υπαλλήλου. Π.χ. ένας ποδοσφαιρόφιλος θα θυμάται πάντα το δώρο που πήρε από τον εργοδότη του για να πάει στο εξωτερικό να παρακολουθήσει έναν αγώνα της ομάδας του στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών διοργανώσεων.
• Ευφάνταστα και ανέξοδα κίνητρα
Πιο ευφάνταστα (και μάλιστα ανέξοδα) είναι τα κίνητρα που αφορούν ευέλικτο ωράριο, εργασία από το σπίτι, επιλογή έργων κ.λπ. Τα κίνητρα αυτά προσφέρουν διπλή ικανοποίηση στον υπάλληλο, αφού από τη μία κάνουν τη ζωή του πιο εύκολη και από την άλλη αισθάνεται ότι ο εργοδότης του τον εμπιστεύεται για να του παρέχει τέτοιες διευκολύνσεις.
• Όταν αποφασίζουν οι υπάλληλοι
Υπάρχουν οργανισμοί οι οποίοι πιστώνουν κάθε μήνα τους υπαλλήλους τους με έναν αριθμό βαθμών, τους οποίους στο τέλος του μήνα καλούνται να χρησιμοποιήσουν για να αναδείξουν τον καλύτερο υπάλληλο του τμήματός τους. Όταν ένας υπάλληλος συγκεντρώσει έναν αριθμό βαθμών, μπορεί να τους εξαργυρώσει με μία μέρα άδεια ή ένα κουπόνι για δωρεάν δείπνο σε ένα ακριβό εστιατόριο κ.λπ. Τέτοια κίνητρα δημιουργούν μια ευγενική άμιλλα μεταξύ των υπαλλήλων, οι οποίοι αντιλαμβάνονται ότι η καλή δουλειά αναγνωρίζεται και βραβεύεται.

• Δημόσια αναγνώριση
Όπως έχει ήδη αναφερθεί, οι βραβεύσεις -νοουμένου ότι είναι δίκαιες και αξιοκρατικές- πρέπει να δημοσιοποιούνται. Αν ένας υπάλληλος βραβευθεί για μια του επιτυχία, η βράβευση δεν πρέπει να γίνει στο κλειστό γραφείο του διευθυντή του, αλλά δημοσίως, παρουσία και των συναδέλφων του.
• Η καλύτερη ανταμοιβή
Ένα γνήσιο και ειλικρινές «ευχαριστώ» του προϊσταμένου προς τον υπάλληλο πολλές φορές αποτελεί την καλύτερη ανταμοιβή. Το «ευχαριστώ» είναι ευπρόσδεκτο τόσο για μικρές όσο και για μεγάλες επιτυχίες.

Επίλογος
Για να είναι αποτελεσματικά τα μη χρηματικά κίνητρα πρέπει να αγγίζουν τρεις ευαίσθητες χορδές των ανθρώπων: Την ελευθερία δράσης, την αναγνώριση της προσφοράς και το αίσθημα του ανήκειν. Όμως, τα κίνητρα αυτά δεν πρέπει να οδηγούν στο συμπέρασμα ότι τα χρήματα δεν είναι και αυτά ένα κίνητρο. Γι’ αυτό, για να είναι αποτελεσματικά τα μη χρηματικά κίνητρα, οι υπάλληλοι πρέπει να είναι ικανοποιημένοι και από τον μισθό τους. Και το σημαντικότερο, τα μη χρηματικά κίνητρα πρέπει να προσφέρονται με ειλικρίνεια και χωρίς υστεροβουλία, τυχόν δε υποσχέσεις πρέπει να τηρούνται κατά γράμμα. Διαφορετικά φέρνουν τα αντίθετα αποτελέσματα.

*Αφυπηρετήσαντος (2006) ανώτερου διευθυντή της Λαϊκής Τράπεζας και fellow του Ινστιτούτου Τραπεζιτών Λονδίνου

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.