POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

Οι σκλάβοι της «εικόνας»



Τα τελευταία είκοσι χρόνια, η ιστορική επιστήμη έχει κάνει σημαντική πρόοδο στον τομέα της διαμόρφωσης απαντήσεων για ζητήματα που απασχολούν το σήμερα. Παλαιότερα, με εξαίρεση το καθοριστικό κίνημα των Annales και μετέπειτα των Μεταμοντερνιστών, οι Δυτικοί ιστορικοί ήταν λίγο πολύ παγιδευμένοι στον ιστορικισμό των θετικιστών. Που, άθελά του, νομιμοποιούσε έμμεσα την αντίπαλη ρομαντική προσέγγιση. Αφού οδηγούσε σε ένα κράμα: «Ασχολούμαι με την Ιστορία για να μάθω τι πραγματικά έγινε κάποτε, επειδή το ‘τότε’ έχει μια μαγεία πιο δυνατή από το ‘τώρα’».

Τις τελευταίες δεκαετίες, οι ιστορικοί αναπτύσσουν έννοιες-εργαλεία για το σήμερα: Η διάκριση συλλογικής μνήμης και Ιστορίας, η διαμόρφωση της πολιτισμικής μνήμης, οι διαδικασίες διαμόρφωσης της ταυτότητας του σήμερα μέσα από τις αναπαραστατικές επιτελέσεις της μνήμης και του χθες. Ακόμη και τις τραυματικές ιστορικές εμπειρίες ως μέσο δικαίωσης της ταυτότητας του σήμερα. Όλα αυτά εξοπλίζουν με δεξιότητες διερμήνευσης, κατανόησης και διαχείρισης του σήμερα. Με απλά λόγια, το επίκεντρο του ενδιαφέροντος μετακινείται από το πόσα εκατοστά ήταν το μουστάκι του Κολοκοτρώνη, στο πώς λειτουργεί ο άνθρωπος, οι ιδέες και τα ιδεολογήματα, οι κοινωνίες και οι πολιτείες.

Σήμερα, με όπλο και την Ιστορία, μπορούμε να καταλάβουμε καλύτερα από ποτέ άλλοτε πόσο σκλάβοι γινόμαστε – εν αγνοία μας – των σχημάτων και των «εικόνων» που πρόθυμα αποζητά το μυαλό μας.

 

Η μνήμη με απλά λόγια

Η αδελφή μιας γνωστής περσόνας της δημοσιότητας κάνει ανυπόμονο ζάπιγκ στα κανάλια. Το πρόσωπό της γεμίζει αγαλλίαση όταν βλέπει το αδελφάκι της στην οθόνη. Μαζί με την περηφάνια νιώθει μιαν άφατη συγκίνηση. Κι όμως, έχουν να μιλήσουν πάνω από έναν χρόνο – χωρίς να τρέχει κάτι αρνητικό μεταξύ τους. Τι την κάνει χαρούμενη; Η μνήμη, η διαδρομή τους στον χρόνο, τα συναισθήματα και οι εικόνες που τους ένωσαν στο απώτερο παρελθόν, ιδιαίτερα σε δύσκολες ώρες. Δεν χρειάζεται να μιλήσουν σήμερα. Για την ακρίβεια, μπορεί και να μην το θέλει. Γιατί φοβάται ίσως ότι η όποια συνομιλία τους θα την οδηγήσει σε κάποιο δυσάρεστο αστερισμό, του τύπου «είναι πια ένας άλλος άνθρωπος, δεν είναι το αδελφάκι μου που έζησα». Αντίθετα, η γλυκιά αίσθηση της καταχωρημένης μνήμης είναι ένα ασφαλές καταφύγιο.

Η συμπεριφορά της δεν είναι παράλογη. Γιατί μέσα στη στατικότητά τους τα πράγματα αλλάζουν με ρυθμούς που δύσκολα τους διαχειριζόμαστε. Γι’ αυτό και προτιμούμε να πιανόμαστε από σταθερές της μνήμης, από «στατικές εικόνες».

Το πρόβλημα αρχίζει από τη στιγμή που φεύγουμε από το ατομικό επίπεδο και μεταφερόμαστε στο συλλογικό. Εκεί, διαπιστώνουμε ότι υπάρχουν άνθρωποι που γνωρίζουν πολύ καλά πώς να αξιοποιούν τη σκλαβιά μας στις «εικόνες». Την ώρα ακριβώς που γνωρίζουν επίσης πολύ καλά ότι τα πράγματα έχουν μια δική τους δυναμική. Αλλάζουν.

 

Ο μεγάλος παίχτης

Η πρόσφατη άτυπη πενταμερής στη Γενεύη είναι η απόδειξη τού πόσο καλός χειριστής των πραγμάτων είναι ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, προκειμένου να τα οδηγεί εκεί που θέλει. Αξιοποιώντας τις εμμονές μας σε στατικές εικόνες, και την ίδια τη δυναμική που έχουν τα πράγματα. Στη Γενεύη, δεν έγινε τίποτε που να μην το επιδίωκε (!):

  • Πήγε στη Γενεύη, αφού προηγουμένως διασφαλίστηκε μέσα από την αδράνεια και απραξία, ότι η θέση της άλλης πλευράς για δύο κράτη θα κατατεθεί επίσημα. Εδώ και μήνες, δεν έκανε καμιά κίνηση για να αποτρέψει κάτι τέτοιο. Ως συνέχεια μιας τετράχρονης πολιτικής που είχε στο επίκεντρο την άρνηση και τη δαιμονοποίηση της ΔΔΟ, τη διευκόλυνση της απομάκρυνσης του Ακιντζί, και τη συνεργασία με τις δυνάμεις του στάτους κβο.
  • Μίλησε για δέσμευση της πλευράς μας σε όλες τις συγκλίσεις και όλα τα έγγραφα που κατέθεσε η πλευρά μας στο Κραν Μοντανά (υπονοώντας ακόμη και εκείνα που έχει αποσύρει!), μόνον αφού πήρε στα χέρια του το έγγραφο της άλλης πλευράς για δύο κράτη. Και όταν ήταν πια βέβαιο ότι αυτό βρίσκεται πλέον μονίμως στο τραπέζι.
  • Κινητοποίησε τον υπουργό Εξωτερικών για να κάνει «διαβήματα» προς τα μόνιμα μέλη του ΣΑ, μόνον όταν τέθηκε θέμα κήρυξης αδιεξόδου από τον γ.γ. του ΟΗΕ. Κάτι τέτοιο δεν ήταν επιθυμητό. Γιατί θα συνεπαγόταν ένα μήνυμα προσωπικής αποτυχίας της πολιτικής του. Αλλά και αντιμετώπισης των συνεπειών της πριν από τη λήξη της θητείας του.
  • Η κατάληξη της Γενεύης είναι επομένως «ιδανική»: Χωρίς κήρυξη αδιεξόδου, αλλά και χωρίς κατάληξη σε μια δεσμευτική διαδικασία, διατηρείται μια ομιχλώδης προοπτική μιας νέας άτυπης πενταμερούς. Η οποία απλώς διευκολύνει την ανάλωση του χρόνου. Με αποτέλεσμα, η πρόταση για δύο κράτη να εμπεδώνεται, στα επόμενα χρόνια, ως όλο και πιο «ρεαλιστική».

 

Οι υπόλοιποι

 

Η Γενεύη είναι η απόδειξη ότι οι υπερεξουσίες του Προέδρου τον καθιστούν «άτρωτο» στις πολιτικές πιέσεις – και στις κοινωνικές, αν κρίνουμε από το μη αποτέλεσμα της καθολικής κατακραυγής για τα διαβατήρια. ΔΗΣΥ, ΑΚΕΛ και λοιπές ομάδες που υποστηρίζουν τη λύση, το μόνο που πέτυχαν ήταν ο Πρόεδρος να ξαναγίνει «οπαδός» της ΔΔΟ όταν αυτό δεν έχει πια πρακτική σημασία. Αλλά μόνο προσχηματική και διπλωματική (αναφορικά με τη διαδικασία επίρριψης ευθυνών). Και μάλιστα, χωρίς να υπάρχει περίπτωση να ξεκλειδώσει η διαπραγμάτευση, αφού το κλειδί της πολιτικής ισότητας το κράτησε σφιχτά μέχρι τέλους.

 

Η Γενεύη, όμως, απέδειξε και κάτι άλλο: Συνειδητοί παίκτες των εμμονών μας σε εικόνες είναι και οι ηγέτες των περισσοτέρων – αν όχι όλων – των υπολοίπων κομμάτων:

  • Σιώπησαν εκκωφαντικά όταν ο Πρόεδρος μιλούσε και προωθούσε ο ίδιος την ιδέα για «δύο κράτη» (με μερική εξαίρεση ίσως το ΔΗΚΟ).
  • Ενώ αναθεμάτιζαν τη ΔΔΟ πριν και κατά το Κραν Μοντανά, όταν δηλαδή είχε πιθανότητες, τώρα που ξέρουν το παιγνίδι, δεν ενοχλήθηκαν καθόλου που ο Πρόεδρος «επανήλθε» σ’ αυτήν.
  • Ενώ ξέρουν ότι πια η λύση μπορεί να κινηθεί ανάμεσα στη ΔΔΟ και στα δύο κράτη, εξακολουθούν να αξιοποιούν την εμμονή των πολιτών σε «εικόνες» και σύμβολα. Όπως το «ενιαίο κράτος», το «ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο», η «αλλαγή στρατηγικής» και τα όμοια.

 

Με αυτά τα δεδομένα και με αυτό το σκηνικό, η ελληνοκυπριακή πλευρά ετοιμάζεται – λέμε τώρα… – να αποδυθεί σε παγκόσμια εκστρατεία ενημέρωσης για να αναδείξει την ανηθικότητα της τουρκικής πλευράς να προτείνει δύο κράτη…

 

Αν ήσασταν Ιταλοί, Ρώσοι, ή Σομαλοί, ποια φράση-απάντηση θα δίνατε σε μιαν τέτοια «εκστρατεία»;

 

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.