Φόρμα αναζήτησης

Οι φορολογίες που ήρθαν, και αυτές που καταργήθηκαν

Τις τελευταίες βδομάδες αναπτύσσεται ένας διάλογος σχετικά με το φορολογικό βάρος των επιχειρήσεων, λαμβάνοντας τα μέτρα που λήφθηκαν επί εποχής μνημονίου. Σημειώνεται ότι πολλές από τις φορολογίες που είχαν επιβληθεί είτε έχουν μειωθεί είτε έχουν καταργηθεί.

Υπενθυμίζεται ότι μέσα από το μνημόνιο αυξήθηκε ο βασικός συντελεστής ΦΠΑ από το 15% στο 19% και ο συντελεστής εταιρικού φόρου από το 10% σε 12,5%. Η τελευταία σκέψη για περαιτέρω αύξηση του συντελεστή του εταιρικού φόρου έπεσε πολύ σύντομα στο κενό υπό το φάσμα της αποσταθεροποίησης – σημειώνεται ότι η εισήγηση απορρίφθηκε ομαλά από την αγορά και τους επενδυτές.

Την ίδια στιγμή, ο συντελεστής της έκτακτης εισφοράς για την άμυνα σε ό,τι αφορά τα μερίσματα εισπρακτέα και τους τόκους εισπρακτέους που λαμβάνονται από Κύπριους φορολογούμενους αυξήθηκε στο 17% και 30% αντίστοιχα. Το 2015 η Κύπρος υιοθετεί την έννοια του non domicile φορολογικού κατοίκου, σύμφωνα με την οποία νέοι φορολογικοί κάτοικοι Κύπρου δεν θα υπόκεινται σε έκτακτη εισφορά για τα πρώτα 17 χρόνια.

Στις αλλαγές που επακολούθησαν το μνημόνιο, καταγράφεται και η επέκταση του ορισμού του φορολογικού κατοίκου για φυσικά πρόσωπα. Φορολογικός κάτοικος στη Δημοκρατία θεωρείται φυσικό πρόσωπο, το οποίο παραμένει στη χώρα για πέραν των 183 ημερών ανά χρονολογικό έτος. Σε αυτό τον ορισμό προστέθηκε και η δυνατότητα φυσικού προσώπου που δεν είναι φορολογικός κάτοικος σε άλλη χώρα αλλά παραμένει στην Κύπρο για τουλάχιστον 60 μέρες τον χρόνο, εργοδοτείται ή κατέχει θέση σε εταιρεία που δραστηριοποιείται στην Κύπρο (όπως π.χ. θέση διευθυντή) και διαθέτει κατοικία, είτε την ενοικιάζει είτε την αγόρασε (όλα τα πιο πάνω θα πρέπει να ισχύουν συσσωρευτικά), να θεωρείται φορολογικός κάτοικος Κύπρου.

Ουσιαστικά, με την τροποποίηση δίνεται η δυνατότητα σε φυσικά πρόσωπα που διαθέτουν σημαντική διασύνδεση με την Κύπρο αλλά δεν ξεπερνούν τις 183 μέρες στη χώρα να θεωρούνται φορολογικοί κάτοικοι Κύπρου. Υπήρξαν αρκετές περιπτώσεις φυσικών προσώπων που επέλεξαν την Κύπρο για τη φορολογική τους κατοικία, απολαμβάνοντας φυσικά και τα ανάλογα οφέλη, όπως είναι η πλήρης απαλλαγή από οποιανδήποτε φορολογία για τα μερίσματα εισπρακτέα για τα πρώτα 17 χρόνια, καθώς και τα κέρδη από την πώληση τίτλων, όπως είναι οι μετοχές και τα ομόλογα.

Σημειώνεται ότι η έκτακτη εισφορά 30% σε τόκους εισπρακτέους παραμένει, κάτι που σε συνδυασμό με τα χαμηλά καταθετικά επιτόκια οδηγεί τους καταθέτες σε αναζήτηση νέων αποδοτικότερων επενδύσεων, τροφοδοτώντας εν μέρει και την εγχώρια ζήτηση για αγορά ακινήτου.

Σημαντικές αλλαγές καταγράφηκαν στις φορολογίες και τα τέλη που αφορούν την κτηματαγορά. Το 2012 νομοθετείται μια σημαντική αύξηση στους συντελεστές Φόρου Ακίνητης Ιδιοκτησίας (ΦΑΙ) κάτι το οποίο μειώνεται το 2014, ενώ το 2017 η συγκεκριμένη φορολογία καταργείται εντελώς.

Την ίδια στιγμή, μονιμοποιήθηκε το μέτρο για μη καταβολή μεταβιβαστικών σε περιπτώσεις που η αγοραπωλησία υπόκειται σε ΦΠΑ, ενώ ο μειωμένος συντελεστής 5% ΦΠΑ παραχωρείται και σε ξένους υπηκόους που αποκτούν μόνιμη κατοικία στην Κύπρο.

Επιπλέον, ανανεώθηκε η περίοδος εφαρμογής της τροποποίησης για επιταχυνόμενες αποσβέσεις στην περίπτωση αγοράς περιουσιακών στοιχείων για επιχειρηματικούς σκοπούς, ενώ εφαρμόζεται η απαλλαγή από φόρους και τέλη στην περίπτωση ανταλλαγής ενυπόθηκου ακινήτου με χρέος, κάτι που χρησιμοποιήθηκε εκτεταμένα από τα τραπεζικά ιδρύματα (η ισχύ της συγκεκριμένης νομοθετικής ρύθμισης είναι μέχρι το 2019).

Μια σημαντική αλλαγή σε ό,τι αφορά τις αγοραπωλησίες γης είναι η επιβολή ΦΠΑ στις αγοραπωλησίες γης και οικοπέδων για εμπορικούς σκοπούς. Το πεδίο εφαρμογής της συγκεκριμένης νομοθεσίας περιορίστηκε με τις ρυθμίσεις που εντάχθηκαν στο τελικό κείμενο του νόμου που ψηφίστηκε στη Βουλή, ενώ πολύ πρόσφατα υπήρξαν τροποποιήσεις σε ό,τι αφορά τις μακροχρόνιες μισθώσεις και τις αγορές οικοπέδων που θα χρησιμοποιηθούν για ανέγερση μόνιμης κατοικίας.

Σημαντικές ήταν και οι αλλαγές σε ό,τι αφορά τις διαδικασίες στο Τμήμα Φορολογίας και την επιβολή φορολογιών. Τα τμήματα ΦΠΑ και Φόρου Εισοδήματος ενοποιήθηκαν, ενώ προωθείται η ηλεκτρονική διακυβέρνηση (από φέτος γίνεται υποχρεωτική η κατάθεση των φορολογικών δηλώσεων με ηλεκτρονικά μέσα).

Στα μέτρα που υιοθετήθηκαν είναι η δυνατότητα του τμήματος Φορολογίας να εκχωρεί βάρη σε ακίνητα για ανείσπρακτους φόρους και να δεσμεύει καταθέσεις φορολογουμένων. Υπενθυμίζεται επιπλέον η υιοθέτηση νομοθεσίας για αποπληρωμή οφειλών προς το τμήμα Φορολογίας με δόσεις. Υπήρξαν και άλλες μικρότερες τροποποιήσεις, όπως η φορολόγηση των κερδών από τα τυχερά παιγνίδια.