Φόρμα αναζήτησης

Ο τομέας των υπηρεσιών και οι φορολογίες

Ένας από τους σημαντικότερους τομείς της οικονομίας είναι οι επαγγελματικές υπηρεσίες, ειδικά μετά το 2003 οπότε ολοκληρώθηκε η τελευταία φορολογική μεταρρύθμιση. Η Κύπρος, αν και αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, παραμένει ένα ανταγωνιστικό χρηματοοικονομικό κέντρο που εμπιστεύονται οι επενδυτές, παρά το γεγονός ότι υπήρχαν περίοδοι κατά τις οποίες η εμπιστοσύνη αυτή είχε κλονιστεί, όπως την περίοδο της μεγάλης κρίσης και των αποφάσεων του Eurogroup.

Τους τελευταίους μήνες ο τομέας των υπηρεσιών αντιμετωπίζει όντως σοβαρές προκλήσεις, ειδικότερα μετά την έκδοση της οδηγίας για τις εταιρείες κέλυφος και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι επενδυτές λόγω των υπέρμετρα αυστηρών απαιτήσεων (κάποιες φορές) των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων για έγγραφα προς εξακρίβωση στοιχείων και της πηγής των εισοδημάτων. Είναι αποδεκτό από όλους (ακόμη και από τον νέο διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας που δήλωσε ότι «νόμιμα λεφτά δεν πιστώνονται στην Κύπρο») ότι είναι τεράστιο το διοικητικό κόστος που απαιτείται για να μπορέσει κάποιος να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του χρηματοπιστωτικού συστήματος, με πολλούς επενδυτές στο τέλος να αλλάζουν γνώμη σε σχέση με τη δραστηριοποίησή τους στην Κύπρο.

Η φορολογία αποτελεί ένα εργαλείο δημοσιονομικής πολιτικής που επιτρέπει στην εκάστοτε κυβέρνηση να διαμορφώνει την κοινωνική της πολιτική, τον αναπτυξιακό της σχεδιασμό και την προώθηση συγκεκριμένων πολιτικών, όπως για παράδειγμα η προστασία του περιβάλλοντος (οι λεγόμενοι «πράσινοι φόροι»).

Οι αρχές

Σημαντική παράμετρος επιτυχίας ενός φορολογικού συστήματος είναι η σταθερότητα, εφόσον τόσο οι επιχειρήσεις όσο και οι πολίτες θέλουν να γνωρίζουν το φορολογικό βάρος των επόμενων ετών ώστε να μπορέσουν να λάβουν τις σωστές αποφάσεις για περαιτέρω επενδύσεις και για καλύτερο σχεδιασμό του οικογενειακού προϋπολογισμού.

Την ίδια στιγμή, το φορολογικό σύστημα μιας χώρας πρέπει να είναι απλό στην εφαρμογή, δίκαιο, και να προωθεί τη φορολογική συμμόρφωση. Σημαντικός παράγοντας είναι και η χρήση της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, τόσο σε θέματα συμμόρφωσης όσο και σε θέματα ελέγχου.

Η Κύπρος, μη έχοντας βαριά βιομηχανία, χρησιμοποίησε το φορολογικό της σύστημα ως εργαλείο ενίσχυσης των επαγγελματικών υπηρεσιών από το 2003, χρονιά κατά την οποία υπήρξε η τελευταία ολιστική φορολογική μεταρρύθμιση στη χώρα (είναι γι’ αυτό τον λόγο που είναι πολύ άστοχη η σύγκριση του φορολογικού συντελεστή της Κύπρου, με τη Γερμανία για παράδειγμα, ή άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης). Έκτοτε υπήρξαν πολλές τροπολογίες, είτε επειδή το επέβαλλαν οι συνθήκες για να μπορέσει η Κύπρος να διατηρηθεί ως ένα ανταγωνιστικό χρηματοοικονομικό κέντρο και να ενισχυθούν οι επενδύσεις, είτε επειδή επιβαλλόταν μέσα από Ευρωπαϊκές Οδηγίες ή/και τους διεθνείς δανειστές.

Μεγάλη είναι και η τάση μεταφοράς έδρας από offshore περιοχές, όπως οι Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι, σε onshore δικαιοδοσίες, όπως οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφόσον σταδιακά οι έλεγχοι σε offshore εταιρείες γίνονται αυστηρότεροι και η εκτέλεση των τραπεζικών συναλλαγών δυσκολότερη. Η Κύπρος κατάφερε να προσελκύσει σημαντικό αριθμό τέτοιων εταιρειών.

Φορολογικά κίνητρα δίνονται στις περιπτώσεις που η πολιτεία θέλει να προωθήσει συγκεκριμένους τομείς, όπως έγινε πρόσφατα με τον τομέα των επενδυτικών ταμείων και τον τομέα της οπτικοακουστικής. Τα τελευταία χρόνια υπήρξαν σημαντικές αλλαγές στις φορολογίες και επιβαρύνσεις που αφορούν τα ακίνητα, κάτι το οποίο βοήθησε στην ανάκαμψη του τομέα. Η κατάργηση εντελώς του φόρου ακίνητης ιδιοκτησίας είναι ένα θέμα το οποίο ακόμη συζητείται, εφόσον από τη μια γίνονται αναφορές για δικαιότερη κατανομή των φορολογικών βαρών και από την άλλη, η μη φορολόγηση αδρανών περιουσιακών στοιχείων δεν προωθεί την ανάπτυξή τους.

Τον τομέα των ακινήτων ενδεχομένως να βοηθούσαν (αν κάποιος έβλεπε τη μικρή εικόνα) και τα μέτρα που πρότεινε το Υπουργείο Οικονομικών ως αντιστάθμισμα για την αύξηση του εταιρικού φόρου στο 15%: μείωση του φόρου κεφαλαιουχικών κερδών στο 15% από 20% και κατάργηση του τέλους χαρτοσήμων που αφορά πωλητήρια συμβόλαια και μείωση του φόρου επί μερισμάτων κατά 2% (απορροφώντας εν μέρει την αύξηση του εταιρικού φόρου για εταιρείες με Κύπριους μετόχους, εφόσον οι ξένοι μέτοχοι απαλλάσσονται πλήρως από την καταβολή φόρων σε μερίσματα).

Η μεγάλη εικόνα της αύξησης του εταιρικού φόρου είναι το μήνυμα που δίνεται σε κάποιον ο οποίος θέλει να δραστηριοποιηθεί στην Κύπρο. Μία εικόνα μεταβαλλόμενης φορολογικής μεταχείρισης, σε μια περίοδο μάλιστα, που όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, είναι γεμάτη προκλήσεις. Για παράδειγμα, ένας επενδυτής ακινήτων κάλλιστα θα μπορούσε να σκεφτεί ότι σε ένα ασταθές φορολογικό περιβάλλον, οι περιορισμένοι φόροι στα ακίνητα μπορεί να διπλασιαστούν.