Φόρμα αναζήτησης

Ο κορωνοϊός ως διαχείριση κρίσεων

H παγκόσμια πανδημία του κορωνοϊού είναι μια κρίση με τρεις πτυχές: Κρίση δημόσιας υγείας, επιμέρους οικονομική κρίση και μια κρίση, λόγω των περιορισμών που επιβάλλονται για τη μη μετάδοση του ιού, σε επίπεδο ψυχολογίας και ανθρώπινης συμπεριφορικής. Για ένα μικρό νησιωτικό κράτος υπό κατοχή όπως η Κύπρος είναι νωρίς για να αξιολογήσει κανείς τις μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις από μια τέτοια, παγκόσμιας εμβέλειας, υπό εξέλιξη κρίσης, στον τομέα της δημόσιας υγείας. Η μέχρι στιγμής όμως εξέλιξή της στην Κύπρο καταδεικνύει αδυναμίες. Λογικό, δεδομένων των δυνατοτήτων της χώρας μας αλλά και λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός πως και άλλα, πιο προηγμένα και ισχυρά από εμάς, κράτη υπέπεσαν ή θα υποπέσουν σε σειρά λαθών. Αν όμως πιάναμε ένα κλασικό σχήμα ορισμού μιας κρίσης όπως αυτής του κορωνοϊού -για να μην περισσέψει η κριτική μας αλλά για να βοηθήσουμε- θα συμπεραίναμε πως παρά τα όσα τη συναποτελούν (που είναι φυσικά αντικείμενο των ειδικών των αντίστοιχων ειδικοτήτων) η ίδια δεν διαφέρει από οποιοδήποτε άλλο σχήμα κρίσεων – και δη αυτών που εξετάζουν οι διεθνείς σχέσεις. Υπήρξαν συνεπώς μια «γαλάζια περιοχή» (η πρωτοεμφάνιση του ιού στην κινεζική επαρχία), μια «πράσινη περιοχή» έναρξης, δηλ. το πρώτο κρούσμα της στην Κύπρο, μια φάση που εκτείνεται από το «κίτρινο» μέχρι το «πορτοκαλί» και το «κόκκινο» -η οποία είναι σε εξέλιξη στην Κύπρο- και φυσικά μια περιοχή έκβασης, που μένει να τη δούμε σύντομα, μαζί με τον απολογισμό μας.

 

Να δούμε την κρίση

Είτε έχουμε κορωνοϊό είτε μας βομβαρδίζει η τουρκική πολεμική αεροπορία, και γίνομαι επίτηδες υπερβολικός, η ξεδίπλωση μιας κρίσης σηματοδοτεί δύο βασικά στοιχεία: Τα γεγονότα της και την αντίληψη που έχουμε για αυτά. Οι κρατικές υπηρεσίες είναι αυτές που πρέπει να παρατηρούν τα γεγονότα. Και τα θεσμικά όργανα πολιτικής (υπουργοί, τεχνοκράτες) μαζί με την ηγεσία (Πρόεδρος της Δημοκρατίας) αυτά που πρέπει να τα αντιλαμβάνονται. Ένα κοινωνικό φαινόμενο λοιπόν χρειάζεται μια ακριβή παρατήρηση και μια ακριβή εκτίμηση (κατόπιν πλήρους αντιλήψεως) προκειμένου μεταξύ των δύο αυτών βασικών εννοιών να υπάρξει μια αμφίδρομη σχέση. Όπως και μια αμφίδρομη σχέση μεταξύ κρατικών υπηρεσιών και άσκησης πολιτικής (και λήψης αποφάσεων κατ’ επέκταση). Αν δεν δουλέψουν αυτά σαν μια καλοκουρδισμένη μηχανή δεν θα δούμε καν την κρίση. Δεν θα αντικρίσουμε τον κορωνοϊό κατάματα, προκειμένου να τον αντιμετωπίσουμε και αποτελεσματικά.

 

Περί κριτικής

Είναι καλό σε αυτή την περίοδο που διανύουμε να υπάρχει δημιουργική κριτική. Όχι σκοράρισμα με κομματικά… τριποντάκια. Κριτική που θα μας βοηθήσει να γίνουμε καλύτεροι νοουμένου ότι στην Κύπρο πάσχουμε από πολλές παθογένειες που η περίοδος αυτή της πανδημίας μας έκανε να τις τικάρουμε στα κουτάκια τους. Να τις συζητήσουμε συλλογικά όταν όλο αυτό περάσει. Υπάρχουν όμως ζητήματα που πρέπει να τα αξιολογήσουμε από σκοπιάς διαχείρισης κρίσεων. Μια κρίση έχει περιεχόμενο και αποτελεσματικότητα. Κυριότερα όμως έχει ανεξάρτητες (ικανές), εξαρτημένες και παρεμβαλλόμενες μεταβλητές. Στην Κύπρο είμαστε και ρεαλιστικά γνωρίζουμε ποιο σύστημα υγείας διαθέτουμε, πόσα νοσοκομεία, πόσα κρεβάτια, πόσους αναπνευστήρες, πόσους γιατρούς και πόσους/ες νοσοκόμους/ες. Γνωρίζουμε επίσης πώς έχουμε διαχειριστεί τα κρούσματά μας, από πού μας ήρθαν και πώς τα ιχνηλατήσαμε. Γνωρίζουμε επίσης ποιοι από τους κρίσιμους πόρους μας έχουν μέχρι στιγμής καταστεί απώλειες (δεδομένων κρουσμάτων και καραντίνας σε νοσοκομεία μας, στρατόπεδά μας και Αστυνομία). Φυσικά δεν γνωρίζουμε τα πάντα για τον κορωνοϊό. Ωστόσο οφείλουμε να λάβουμε σοβαρά υπόψη μας τις παρεμβαλλόμενες μεταβλητές: Την απειλή αξιών, τη διαχείριση του χρόνου και το ενδεχόμενο μιας κλιμάκωσης της κρίσης. Εδώ πρέπει να είμαστε κατηγορηματικοί γιατί ένα χαρακτηριστικό αυτής της κρίσης εδράζεται στην ψυχολογία και στη συμπεριφορά:

  • Δεν σπάμε την καραντίνα. Αν δεν υπάρξει εδώ αποτελεσματικός έλεγχος θα υποστούμε συνέπειες. Και αν υπάρξει ασυδοσία ή αδυναμία των κρατικών υπηρεσιών να τιμωρήσουν παραδειγματικά όποιον την παραβιάζει ή εάν αποδεχτούν ad hoc εξαιρέσεις, θα αποτύχουμε συλλογικά. Ζούμε στο νησί των κουμπάρων, όλοι το γνωρίζουμε. Δεν χωράνε κουμπαριές εδώ.

 

  • Μένουμε όντως σπίτι. Κι όταν βγαίνουμε έξω για τα βασικά (π.χ. υπεραγορά ή φαρμακείο) συμπεριφερόμαστε όπως αρμόζει. Ας μην αγοράσουμε το φάρμακο που θα χρειαστεί ένας συμπολίτης μας ευπαθούς ομάδας αν δεν το χρειαζόμαστε. Το χαρτί υγείας δεν θα λείψει.

 

  • Ηγούμαστε διά του προσωπικού παραδείγματος. Κι αυτό επαφίεται, σαν ένα άλλο ακροτελεύτιο άρθρο μιας οικουμενικής ανθρωποκεντρικής συνταγματικής παράδοσης, στον ίδιο μας τον πατριωτισμό: Δρούμε συλλογικά.

 

Να στηρίζουμε συνεπώς τη συλλογική προσπάθεια που λαμβάνει χώρα αλλά να είμαστε και κριτικοί -για μια φορά- χωρίς περαιτέρω ατζέντα. Όταν θα έρθει η ώρα για μια άλλη συζήτηση, την πολιτική, να την κάνουμε για να δούμε κι αν αλλάζει τίποτα στην Κύπρο. Αλλά όχι να ανεχτούμε μια επικοινωνιακή έναντι μιας ουσιαστικής διαχείρισης της εν λόγω κρίσης. Απέναντι σε κάτι τέτοιο οι πολίτες με δικαιώματα και υποχρεώσεις οφείλουν να δείξουν τον καλύτερό τους εαυτό και παράλληλα να πιέσουν, με τα μέσα που διαθέτουν, για λήψη αποφάσεων στη βάση ενός κριτηρίου που επιστρατεύει τον καλύτερο εαυτό τόσο των κρατικών υπηρεσιών όσο και των θεσμικών οργάνων πολιτικής.

 

Αντί επιλόγου

Όταν η κρίση του κορωνοϊού κοπάσει παγκοσμίως ο κόσμος όπως τον έχουμε γνωρίσει τις τελευταίες δεκαετίες θα έχει αλλάξει. Αυτό επισημαίνουν όλοι. Στην Κύπρο όμως ακόμη θα είμαστε υπό κατοχή σε ένα πολύ δύσκολο περιφερειακό υποσύστημα, ακόμη η θέση της γυναίκας θα είναι υποβαθμισμένη, ακόμη το ρεύμα θα κοστίζει ακριβά, ακόμη θα έχουμε απλήρωτα δάνεια, ακόμη θα σκοτωνόμαστε σε τροχαία, ακόμη θα χτίζουμε σε προστατευόμενες περιοχές, ακόμη θα είμαστε ρατσιστές, ακόμη θα κάνουμε πράγματα που θα μας ρεζιλεύουν διεθνώς. Θα διατηρούμε ωστόσο και μια σειρά άλλων χαρακτηριστικών, σαφώς ποιοτικότερων και πιο θετικών, που μας καθιστούν αυτούς που είμαστε. Η θεωρία, και πιο πριν από αυτήν, η κοινή λογική υπαγορεύουν πως η μετάπτωση μιας υπάρχουσας κατάστασης σε κατάσταση κρίσης συμβαίνει όταν ένα γεγονός, όπως η πανδημία κορωνοϊού, προκαλεί αναταραχή ή μια μεταβολή στις σχέσεις μας που ενεργοποιεί τρεις σχετικές αντιλήψεις: Την απειλή των θεμελιωδών αξιών μας, πόσω μάλλον της ίδιας μας της ζωής, τον χρόνο μας και τον χώρο μας ως έννοιες και την πιθανότητα εμπλοκής σε ένα πιο καταστροφικό ή πολλαπλά καταστροφικά σενάριο/α. Αν από την κρίση του κορωνοϊού δεν βγούμε πανέτοιμοι για την επόμενη κρίση, τότε, ιδίως εδώ στην Κύπρο, είμαστε καταδικασμένοι. Να μάθουμε από τα λάθη μας, να αξιολογήσουμε την κατάσταση από την αρχή και να πορευτούμε.

Και να μείνουμε σπίτι!

@JohnPikpas

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.