Φόρμα αναζήτησης

Ο ιός βλάπτει πιο σοβαρά την οικονομία

Είναι πραγματικά εκπληκτικό το πόσο οι άνθρωποι ακόμα σήμερα τρομάζουν στο ενδεχόμενο επιδημιών, πολύ δε περισσότερο πανδημιών. Στην περίπτωση του κορωνοϊού ο τρόμος έχω την εντύπωση πως έχει μετατραπεί σε υστερία η οποία είναι εν πολλοίς αδικαιολόγητη. Όλοι οι επιστήμονες σημειώνουν ότι πρόκειται περί μιας απλής γρίπης, η οποία τις περισσότερες φορές έρχεται και παρέρχεται χωρίς ιδιαίτερες επιπτώσεις στην υγεία των ανθρώπων. Αυτή η ψύχωση με τη γρίπη άρχισε να παίρνει τις διαστάσεις που παρακολουθούμε στις αρχές αυτού του αιώνα: Γρίπη των πτηνών, των χοίρων και διάφορες μεταλλάξεις στη συνέχεια. Τον Απρίλιο του 2009, ένα νέο στέλεχος ιού γρίπης Α (Η1Ν1) εμφανίστηκε στο Μεξικό και εξαπλώθηκε ραγδαία σε όλον τον κόσμο. Ο ιός αυτός είχε γενετικά στοιχεία από γνωστούς ιούς γρίπης και μεταδιδόταν από άνθρωπο σε άνθρωπο, μέσω σταγονιδίων που εκπέμπει στο περιβάλλον του ο ασθενής που βήχει ή φταρνίζεται. Παρόμοιος είναι και ο κορωνοϊός.

Τα θύματα και οι στατιστικές των θανάτων ουδέποτε δικαιολόγησαν πάντως την υστερία που προκαλείται. Μιλούμε μέχρι στιγμής για 90.000 κρούσματα παγκοσμίως με 3.500 περίπου θανάτους σε άτομα μεγάλης ηλικίας με βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό. Η συντριπτική πλειονότητα των ασθενών αναρρώνει σχετικά εύκολα όπως συμβαίνει με την κοινή γρίπη. Τα ποσοστά των θανάτων εξάλλου σε σχέση με τον πληθυσμό του πλανήτη είναι χαμηλά και σίγουρα δεν ξεπερνούν τους θανάτους από δυστυχήματα ή από άλλες ασθένειες, όπως τα καρδιαγγειακά νοσήματα και ο καρκίνος. Η πτώση των ποσοστών, γενικότερα στη νόσηση των ανθρώπων, απόρροια της αλματώδους ανάπτυξης της ιατρικής και της φαρμακευτικής αγωγής, επέτρεψε στον γνωστό συγγραφέα Γιουβάλ Χαράρι να μιλήσει για νίκη της ανθρωπότητας επί των λοιμών και των ομοήχων τους. Των λοιμών που προκύπτουν από τις επιδημίες και των λιμών που προκύπτουν από την πείνα. Η τεχνολογία και η ανάπτυξη της ιατρικής επέτρεψαν, σύμφωνα με τον συγγραφέα, στον Homo sapiens να ανεβεί επίπεδο και να κινηθεί προς τον Homo deus. Δηλαδή τον άνθρωπο που θα μπορέσει πολύ σύντομα να ζει με σχετική άνεση πάνω από 100 ίσως και 150 χρόνια.

Στο DNA μας

Η αισιοδοξία του Χαράρι δεν φαίνεται να αγγίζει τον μέσο άνθρωπο. Ο οποίος εύκολα παρασύρεται από τον φόβο, ο οποίος (φόβος) φαίνεται να είναι αποτυπωμένος στο DNA του και μεταφέρεται από γενιά σε γενιά. Υπενθυμίζεται ακόμα μέσα από τις ιστορικές περιπέτειες των ανθρώπων. Στο παρελθόν τα ποσοστά των θανάτων ήταν τρομακτικά. Σε σημείο που ολόκληρες κοινωνίες και πολιτισμοί εξαλείφονταν.

* Κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου ξέσπασε στην Αθήνα πανούκλα, περί το 430 π.Χ., και άλλαξε τις στρατιωτικές ισορροπίες στον μακροχρόνιο πόλεμο Αθήνας – Σπάρτης. Ο Θουκυδίδης εντόπισε τις ρίζες της πανούκλας στην Αιθιοπία και υπολόγισε ότι η επιδημία εξαφάνισε το 1/3 περίπου του πληθυσμού της Αθήνας, με τα στρατεύματα της πόλης να δέχονται ανεπανόρθωτο πλήγμα.

* Το 540 μ.Χ. μια άγνωστη ασθένεια που γεννιόταν από τα τρωκτικά της Αιγύπτου μεταφερόταν μέσω καραβιών στην Κωνσταντινούπολη. Ονομάστηκε πανούκλα του Ιουστινιανού. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η πανούκλα προκαλούσε 5.000 θανάτους την ημέρα, αφανίζοντας τον μισό περίπου πληθυσμό της πόλης. Στη συνέχεια εξαπλώθηκε σε Ευρώπη και Ασία, και θεωρείται η φονικότερη επιδημία της αρχαιότητας. Πενήντα μόνο χρόνια από την πρώτη εκδήλωσή της, γύρω στα 50 εκατομμύρια είχαν χάσει τη ζωή τους.

* Η μαύρη πανώλη ή μαύρος θάνατος εκδηλώθηκε κατά τα έτη 1348-1353, και εξελίχθηκε σε πανδημία η οποία ήταν από τις πλέον καταστροφικές στην παγκόσμια Ιστορία. Συνολικά υπολογίζεται ότι στοίχισε τη ζωή σε 75 έως 100 εκατομμύρια ανθρώπους στην Ευρώπη και την Ασία. Εκτιμάται, μάλιστα, ότι μείωσε τον τότε παγκόσμιο πληθυσμό από 450 σε 350 εκατομμύρια.

* Η πρώτη πανδημία χολέρας ήταν για μακρά περίοδο περιορισμένη στο Δέλτα του Γάγγη στην Ινδία. Το 1817 όμως ταξιδιώτες μετέφεραν τη νόσο σε όλη τη χώρα και τις γειτονικές περιοχές. Η «ασιατική χολέρα», όπως ονομάστηκε στη Δύση -που δεν είχε χτυπηθεί από τη χολέρα μέχρι το 1830-, στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, ενώ χτύπησε τελικά και τις Φιλιππίνες και το Ιράκ, όπου 18.000 άνθρωποι πέθαναν κατά τις τρεις πρώτες βδομάδες εκδήλωσης της επιδημίας.

* Η τρίτη πανδημία πανούκλας εκδηλώθηκε τη δεκαετία του 1850 στην επαρχία Yunnan της Κίνας. Ο λοιμώδης πυρετός έπληξε τους κατοίκους της περιοχής, εξοντώνοντας δεκάδες χιλιάδες, ενώ περί τα τέλη του 19ου αιώνα η επιδημία εξαπλώθηκε σε Χονγκ Κονγκ, Ινδία, Νότιο Αφρική, Ισημερινό και Σαν Φρανσίσκο, με καταστροφικές συνέπειες. Συνολικά 12 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους.

* Η λεγόμενη ισπανική γρίπη εκδηλώθηκε το 1918 και είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο περίπου 22.000.000 ανθρώπων. Ο ιός μεταφέρθηκε από τα πτηνά στον άνθρωπο. Τα θύματα του ιού πέθαιναν γρήγορα και οδυνηρά. Από τις αυτοψίες των πτωμάτων που είχαν χτυπηθεί από την «ισπανική γρίπη» διαπιστώνονταν ότι οι πνεύμονες των νεκρών ήταν γεμάτοι υγρό. Οι ασθενείς δηλαδή πέθαιναν από πνιγμό.

* Ο κίτρινος πυρετός του Μέμφις εκδηλώθηκε το 1878 από τους Κουβανούς οι οποίοι εγκατέλειπαν την πατρίδα τους, ως αποτέλεσμα του δεκαετούς πολέμου της χώρας για ανεξαρτησία από την Ισπανία. Στο ταξίδι τους για την Αμερική μετέφεραν κυρίως στη Νέα Ορλεάνη τον ιό. Ο οποίος εξαπλώθηκε στο Μισισίπι και στο Μέμφις. Μέχρι το τέλος του χρόνου, πάνω από 5.000 κάτοικοι του Μέμφις έχασαν τη ζωή τους, ενώ οι συνολικές απώλειες στην κοιλάδα του Μισισίπι ανήλθαν στις 20.000.

Τα νέα φαινόμενα

Ο 20ός αιώνας ήταν ο αιώνας της πενικιλίνης και του Αλεξάντερ Φλέμινγκ. Κτύπησε κατά κράτος την πνευμονία, τη διφθερίτιδα και την οστρακιά και μείωσε σοβαρά τις θανατηφόρες πανδημίες. Για να αντιληφθεί κάποιος συγκριτικά πόσο η ανθρωπότητα έχει προχωρήσει στην αντιμετώπιση των λοιμών φτάνει η σύγκριση των πιο πάνω με την επιδημία του Έμπολα στην Αφρική. Τον Φεβρουάριο του 2014, το πρώτο ξέσπασμα του ιού Έμπολα εμφανίστηκε στη Γουινέα. Στις 23 Απριλίου ο συνολικός αριθμών των επιβεβαιωμένων περιπτώσεων της ασθένειας του ιού (EHF) ήταν 242, εκ των οποίων είχαμε 142 θανάτους με αυξημένο ποσοστό 59%. Στις 25 Μαρτίου το Υπουργείο Υγείας της Γουινέας ανέφερε ότι τέσσερις νοτιοανατολικές περιοχές -Γκουεκέντου, Ματσέντα, Νζερεκόρε και Κισιντούγκου- είχαν επηρεαστεί και χτυπηθεί από το ξέσπασμα του αιμορραγικού πυρετού του Έμπολα. Την επομένη το Ινστιτούτο Παστέρ στη Λυών της Γαλλίας επιβεβαίωσε το στέλεχος του Έμπολα ως Zaire ebolavirus. Ο ιός με τη βοήθεια της ΕΕ καταπολεμήθηκε έγκαιρα. Ο ιός σε σχέση με παλαιότερες επιδημίες και πανδημίες είχε ελάχιστα θύματα. Όπως συμβαίνει δηλαδή σήμερα και με τον κορωνοϊό.

Το παγκόσμιο χωριό

Οι ιοί σήμερα καταπολεμούνται ευκολότερα -πέρα από την ανάπτυξη της ιατρικής- και λόγω μιας σχετικής έγκαιρης προειδοποίησης η οποία πλέον είναι εφικτή λόγω των αυτοκινητόδρομων της πληροφόρησης στο παγκόσμιο χωριό που ζούμε. Η πληροφόρηση αυτή επιτρέπει στις χώρες να λαμβάνουν κάποια μέτρα, όπως ο περιορισμός των ταξιδιών και, ακόμα, η έκδοση προληπτικών οδηγιών υγιεινής. Τα μέτρα αυτά βέβαια έχουν τεράστιες παράπλευρες απώλειες. Για παράδειγμα αυτή την περίοδο ο τομέας των κρουαζιερόπλοιων σχεδόν έχει καταστραφεί και οι αεροπορικές εταιρείες έχουν πληγεί σοβαρά λόγω περιορισμού στις διακινήσεις. Την ίδια στιγμή -και αυτό θα φανεί στη συνέχεια- δέχονται μια άνευ προηγουμένου πίεση η οικονομία και οι εξαγωγές της Κίνας. Ολόκληρες πόλεις και εργοστάσια στη δεύτερη οικονομία του πλανήτη έχουν κλείσει, ακόμα και αυτό του τεχνολογικού κολοσσού της Huawei. Οι εξαγωγές έχουν σταματήσει και σύντομα σε παγκόσμιο επίπεδο θα φανούν τεράστιες ελλείψεις κυρίως σε ανταλλακτικά. Υπό αυτές τις συνθήκες κανένας δεν θα θέλει να εξαρτάται αποκλειστικά από την Κίνα σε ό,τι αφορά τις εμπορικές του δραστηριότητες.

Η πρόληψη

Στον τομέα της πρόληψης και της συντόμευσης της διάρκειας των επιδημιών, αμβλύνοντας έτσι τις παράπλευρες απώλειες στην οικονομία, θα μπορούσε ίσως να ήταν καλύτερη η κατάσταση αν αποδεχόμασταν περισσότερη πρόσβαση κάποιων μηχανών αναζήτησης στα προσωπικά μας δεδομένα. Το 2008 η Google δημιούργησε το Google Flu Trends (GFT). Επρόκειτο για μια διαδικτυακή πλατφόρμα η οποία μπορούσε να παρέχει στοιχεία για την επιδημία της γρίπης σε 25 συνδεδεμένες χώρες. Όλες οι χώρες σε γενικές γραμμές έχουν στατιστικές για τη γρίπη και άλλες ασθένειες. Αν μέσω των δικτύων της Google σε μια χώρα π.χ. όπως η Αγγλία κάποια άτομα μιλούν για γρίπη ή τα συμπτώματά της, οι ειδικοί μπορούν να κρίνουν αν υπάρχει έξαρση ή όχι. Η Μόνικα ζητά άδεια από τη δουλειά της γιατί έχει ζαλάδες, η Τζόαν δηλώνει ότι έχει συνάχι, ο Νικ ότι φταρνίζεται, ο Μπιλ ότι έχει τάσεις για εμετούς. Όλα αυτά αποτελούν ενδείξεις και κτίζουν έναν αλγόριθμο. Αν μιλούν για αυτά 100.000 άτομα, τότε η επιδημία είναι εντός λογικών πλαισίων. Αν μιλούν 300.000 άτομα, τότε πάμε για πιθανή εξάπλωση. Μέσα από αυτή τη διαδικασία τα κράτη και οι υγειονομικές τους αρχές μπορεί να κερδίζουν αρκετές μέρες για προετοιμασία. Το πρόγραμμα αυτό της Google λόγω παραπόνων σε ό,τι αφορά τα προσωπικά δεδομένα καταργήθηκε το 2015. Θα μπορούσε, ωστόσο, η κάθε χώρα που διαθέτει γενικό σύστημα υγείας να συλλέγει πολύ σημαντικά στοιχεία και να τα μοιράζεται διεθνώς. Αν για παράδειγμα στην Κύπρο οι διαγνώσεις των γενικών ιατρών που καταγράφονται στο σύστημα υγείας αυξάνονται συστηματικά θα μπορούσε να κτυπά προληπτικά ένα καμπανάκι. Κάτι που σε συνεργασία θα επέτρεπε σε ολόκληρη την ΕΕ να λάβει μέτρα στα αεροδρόμια και στα λιμάνια και κυρίως να παραγγείλει φάρμακα, να προμηθευτεί μάσκες, να τοποθετήσει έγκαιρα θερμοκάμερες, εξευρίσκοντας και το κατάλληλο νοσηλευτικό προσωπικό για να τις χειριστεί.

Οι επιπτώσεις στην οικονομία

Με λίγα λόγια, οι σύγχρονες επιδημίες δεν είναι τόσο καταστροφικές σε ό,τι αφορά τις ανθρώπινες απώλειες όσο ήταν στο παρελθόν. Η τεχνολογία, η καινοτομία και η ανάπτυξη της ιατρικής σε συνδυασμό με τη δυνατότητα έγκαιρης πληροφόρησης σε παγκόσμιο επίπεδο επιτρέπουν σε σοβαρά κράτη να παίρνουν τα απαραίτητα μέτρα. Σε αντίθεση με το παρελθόν, όταν οι οικονομίες λειτουργούσαν τοπικά, σήμερα η παγκόσμια οικονομία δέχεται τεράστια πλήγματα από τις επιδημίες. Επηρεάζουν την αγορά εργασίας, τις αεροπορικές μετακινήσεις, τα κρουαζιερόπλοια και κατ’ επέκταση τη βιομηχανία του τουρισμού, το εμπόριο και τη βιομηχανία. Ήδη το κόστος στην Ασία από τον κορωνοϊό σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg έχει ξεπεράσει τα 21 δισ. εκατ. δολάρια, ενώ και οι ζημιές της Apple που έχει έδρα την Κίνα κινούνται κοντά στα ίδια ποσά. Και σαν μην έφταναν αυτά, οι κλυδωνισμοί στην οικονομία επιτρέπουν και σε διάφορους σπεκουλαδόρους να την αποσταθεροποιούν περαιτέρω, είτε μέσω του shorting στα παγκόσμια χρηματιστήρια, είτε ποντάροντας στις μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.