Φόρμα αναζήτησης

Ο EastMed και τι επιπτώσεις έχει η Κύπρος – Του Τσαρλς Έλληνα

Το πρώτο τρίμηνο του 2020 αποδείχθηκε πολύ δύσκολο για τους παραγωγούς φυσικού αερίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ). Η ραγδαία αύξηση παραγωγής και εξαγωγών ΥΦΑ το 2019, σε συνδυασμό με έναν ήπιο χειμώνα που περιόρισε την αύξηση της ζήτησης, οδήγησε σε πληθώρα ΥΦΑ στις αγορές και πρωτοφανώς χαμηλές τιμές φυσικού αερίου. Αυτό επιδεινώθηκε από τον αντίκτυπο της πανδημίας COVID-19 στην παγκόσμια οικονομία, μειώνοντας περαιτέρω τη ζήτηση και τις τιμές φυσικού αερίου.

Πληθώρα ΥΦΑ

Από τον Δεκέμβριο του 2019, νέα χωρητικότητα υγροποίησης 123,3 εκατ. τόνων τον χρόνο (mtpa) βρίσκεται υπό κατασκευή ή κυρώθηκε για ανάπτυξη. Αυτή θα προσθέσει στην ήδη υπάρχουσα πληθώρα ΥΦΑ, που θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια. Περίπου το 40% προέρχεται από τις ΗΠΑ, λόγω της υπερβολικής προμήθειας φθηνού σχιστολιθικού φυσικού αερίου.

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Διεθνούς Ένωσης Φυσικού Αερίου (IGU), αναμένονται 24,3 mtpa νέες προσθήκες δυναμικότητας υγροποίησης το 2020. Αυτές θα αυξήσουν την παγκόσμια χωρητικότητα υγροποίησης σε 454,8 mtpa μέχρι το τέλος του 2020, κάτι που υπερβαίνει κατά πολύ τη ζήτηση, η οποία αναμένεται να παραμείνει γύρω στα επίπεδα του 2019, περίπου 355 mtpa.

Η πανδημία θα κάνει τα πράγματα ακόμα πιο δύσκολα. Ως αποτέλεσμα της μειωμένης βιομηχανικής και εμπορικής δραστηριότητας, οι αγοραστές ΥΦΑ περιορίζουν τις παραγγελίες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αρνούνται φορτία. Οι αγοραστές στην Ασία και την Ευρώπη έχουν ακυρώσει περίπου 20 φορτία ΥΦΑ από τις ΗΠΑ για φόρτωση τον Ιούνιο. Οι τιμές είναι τώρα σε επίπεδο που απειλεί τα οικονομικά όχι μόνο των νέων έργων, αλλά και της υπάρχουσας παραγωγής φυσικού αερίου και ΥΦΑ, με ορισμένες εγκαταστάσεις υγροποίησης να σταματούν παραγωγή – ειδικά στις ΗΠΑ, ακόμα και στην Αίγυπτο.

Οι τιμές είναι τώρα τόσο χαμηλές, περίπου $2 / mmbtu (ανά χίλια κυβικά πόδια), που εξαγωγείς ΥΦΑ των ΗΠΑ αναγκάζονται να δέχονται τιμές κάτω από 50% του κόστους. Με τις τιμές του πετρελαίου να παραμένουν χαμηλές, οι τιμές LNG με δείκτη πετρελαίου θα παραμείνουν επίσης χαμηλές. Και με νέα, και ήδη εγκριθέντα, έργα υγροποίησης που θα συνεχίζουν να προστίθενται στην αγορά μέχρι το 2027, η πίεση στις τιμές αναμένεται να συνεχιστεί.

Η ζήτηση για ΥΦΑ μπορεί να παραμείνει λίγο-πολύ σταθερή, αλλά είναι πολύ δύσκολο να προβλεφθεί. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) εκτιμά ότι θα υπάρξει πτώση της ζήτησης φυσικού αερίου κατά 5% το 2020. Το μεγαλύτερο πρόβλημα, ωστόσο, είναι η αύξηση της παραγωγής ΥΦΑ και η υπερπροσφορά του στις διεθνείς αγορές – μπορεί να χρειαστούν χρόνια για να ξεπεραστεί πλήρως αυτό το πρόβλημα.

Προκλήσεις

Η υπερπαραγωγή ΥΦΑ, που επιδεινώνεται από τον αντίκτυπο της πανδημίας, αποτρέπει πολλούς επενδυτές και χρηματοδότες νέων έργων. Υπάρχουν περισσότερες από δώδεκα μονάδες υγροποίησης που ήταν προγραμματισμένες για τελική επενδυτική απόφαση (FID) το 2020. Αν οι αγοραστές ΥΦΑ συνεχίσουν να παραμένουν διστακτικοί στο να υπογράψουν μακροπρόθεσμες συμφωνίες, οι περισσότερες από αυτές ενδέχεται να αναβληθούν και ορισμένες να ακυρωθούν. Με τις περισσότερες εταιρείες να ανακοινώνουν σημαντικές περικοπές δαπανών φέτος και τον επόμενο χρόνο, νέες επενδυτικές αποφάσεις θα καθυστερήσουν.

Για παράδειγμα, η ExxonMobil έχει ήδη ανακοινώσει ότι δεν θα προχωρήσει με το FID για το τερματικό Rovuma LNG στη Μοζαμβίκη φέτος. Ακόμα πιο δραστικό, η Shell αποχώρησε από το έργο Lake Charles II LNG στις ΗΠΑ.

Ωστόσο, ορισμένα έργα, ειδικά εκείνα που είναι χαμηλού κόστους, βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη. Το Qatar LNG επιβεβαίωσε ότι τα σχέδιά του για επέκταση της χωρητικότητας υγροποίησης κατά 30 mtpa μέχρι το 2025, και με άλλα 19 mtpa να προστίθενται μέχρι το 2027, συνεχίζονται απρόσκοπτα. Το Qatar LNG παράγει το φθηνότερο ΥΦΑ στον κόσμο.

Τα νέα έργα εξαγωγής ΥΦΑ και οι επενδυτές πρέπει να προετοιμαστούν για συνεχή υπερπαραγωγή καθώς προστίθενται νέα έργα παραγωγής, ξεπερνώντας την παγκόσμια ζήτηση, συμβάλλοντας στην παράταση των πολύ χαμηλών τιμών.

Μόλις ξεπεραστεί η απειλή από την πανδημία και αρχίσει να ανέρχεται η παγκόσμια οικονομία, η ζήτηση ΥΦΑ θα βελτιωθεί και οι τιμές φυσικού αερίου αναμένεται να σημειώσουν κάποια βελτίωση. Αλλά η βιομηχανία ΥΦΑ ήταν ήδη σε πληθώρα πριν ακόμα εξελιχθεί η πανδημική κρίση και αυτό δεν θα αλλάξει. Τα προβλήματα θα εξακολουθήσουν να υφίστανται. Η αδύναμη ασιατική ζήτηση και οι ολοένα και περισσότερο κορεσμένες ευρωπαϊκές αγορές φυσικού αερίου σημαίνουν ότι το πρόβλημα της υπερπροσφοράς ΥΦΑ και οι χαμηλές τιμές θα παραμείνουν για το περισσότερο μέρος αυτής της δεκαετίας.
Με τις παγκόσμιες τιμές πολύ χαμηλές, οι εξαγωγές στις διεθνείς αγορές γίνονται πιο δύσκολες, ευνοώντας τις τοπικές και περιφερειακές αγορές.

Επιπτώσεις σε Αν. Μεσόγειο και Κύπρο

Η Ασία ίσως να μην μπορεί πλέον να είναι αγορά ΥΦΑ από την Ανατολική Μεσόγειο. Με την εφαρμογή της Πράσινης Συμφωνίας, η ΕΕ καθίσταται ακόμη πιο δύσκολη αγορά για το φυσικό αέριο.

Στην Ανατολική Μεσόγειο τα έργα υδρογονανθράκων και οι γεωτρήσεις αντιμετωπίζουν τον αντίκτυπο της πανδημίας, τη συνεχιζόμενη υπερπροσφορά φυσικού αερίου και τις πολύ μειωμένες δαπάνες των εταιρειών πετρελαίου. Το τερματικό Idku LNG της Αιγύπτου από τον Μάρτιο έχει σταματήσει να πουλά ΥΦΑ λόγω των χαμηλών τιμών στις παγκόσμιες αγορές – δεν βρίσκει αγοραστές. Ως αποτέλεσμα, η παραγωγή φυσικού αερίου από το κοίτασμα Zohr έχει μειωθεί περίπου κατά 50%.

Σχολιάζοντας αυτή την κατάσταση πρόσφατα, ο Professor Jonathan Stern, ιδρυτής του Oxford Institute for Energy Studies και με καλή γνώση της Ανατολικής Μεσογείου, ήταν ξεκάθαρος. Είπε, “Είχα πολλές αμφιβολίες για την εμπορευσιμότητα του φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου στις διεθνείς αγορές, ακόμη και σε τιμές που ήταν σε ισχύ πριν από το 2020. Τώρα ξεχάστε το.” Πρόσθεσε ότι μέχρι που το φυσικό αέριο της Ανατολικής Μεσογείου να είναι σε θέση να εξαχθεί στην Ευρώπη, πιθανώς μόνο προς τα τέλη της δεκαετίας του 2020, οι περιβαλλοντικοί περιορισμοί στην ΕΕ θα προσθέσουν επιπλέον κόστος και προκλήσεις. Συμβούλεψε, “Οι διαχειριστές κοιτασμάτων φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου πρέπει να επικεντρωθούν στις τοπικές και περιφερειακές αγορές”.

Σοφή συμβουλή με την οποία συμφωνώ πλήρως. Έχω πάρει παρόμοιες θέσεις στα άρθρα μου, αλλά είναι ενθαρρυντικό να τις βλέπω να επιβεβαιώνονται από έναν συνάδελφο εμπειρογνώμονα, του οποίου τις απόψεις μοιράζομαι.

Επίσης, πρόσφατα, η S&P Global σχολίασε το «αίνιγμα» της Κύπρου –όπως το ονόμασε– σαν μια από τις τελευταίες χώρες της ΕΕ που εξακολουθεί να καίει ντίζελ και μαζούτ για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, παρά τις τρεις σημαντικές ανακαλύψεις φυσικού αερίου την τελευταία δεκαετία. Σχολιάζοντας το έργο εισαγωγής ΥΦΑ, είπε ότι «αντί να εκμισθώσει το FSRU, η Κύπρος θα το αποκτήσει, κάτι που είναι αμφισβητήσιμο από οικονομικής άποψης καθώς περιορίζει την ικανότητα της χώρας να ξεφορτωθεί το FSRU αν στο μέλλον δεν το χρειάζεται πλέον. Περιορίζει επίσης την ανάπτυξη των δικών της κοιτασμάτων. Σχεδιάζει επίσης να κλείσει μια δεκαετή συμφωνία προμήθειας ΥΦΑ για το τερματικό της. Σε μια εποχή που η πλειοψηφία του κόσμου προωθεί ανταγωνισμό στην παροχή φυσικού αερίου και ΥΦΑ [και αποφεύγει μακροχρόνια συμβόλαια] η Κύπρος κάνει το αντίθετο”. Είναι δύσκολο να κατανοήσουμε το «σκεπτικό πίσω από τη στρατηγική εισαγωγής ΥΦΑ της χώρας». Για άλλους είναι ακατανόητο η χώρα, με τρία κοιτάσματα φυσικού αερίου, να δεσμεύεται μακροχρόνια με εισαγωγή ΥΦΑ.

Δεν χρειάζεται να προσθέσω περισσότερα από το ότι σε τόσο δύσκολους καιρούς πρέπει να αναθεωρήσουμε την ενεργειακή μας στρατηγική και να αντικατοπτρίσουμε αυτές τις πρωτοφανείς εξελίξεις. Πρέπει να αποφύγουμε να κλειδωθούμε σε ακριβά εγχειρήματα και ξεπερασμένους σχεδιασμούς για τα επόμενα δέκα χρόνια.

Και λίγα λόγια για τον EastMed

Στις 28 Μαΐου εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο ο νόμος για τον αγωγό EastMed. Έχει ισχυρή πολιτική υποστήριξη από Ισραήλ, Ελλάδα και Κύπρο, αλλά όχι ακόμη από την Ιταλία που χρειάζεται για προσγείωση του αγωγού στην Ευρώπη. Επίσης υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ και οι μελέτες χρηματοδοτούνται από την ΕΕ. Ο αγωγός έχει πρόσβαση σε φυσικό αέριο, συμπεριλαμβανομένης της Energean.

Το μέλλον του όμως εξαρτάται από την εξασφάλιση αγοραστών στην Ευρώπη, που να είναι πρόθυμοι να πληρώσουν την τιμή φυσικού αερίου που καθιστά αυτόν τον αγωγό εμπορικά βιώσιμο.

Η Ευρώπη έχει πρόσβαση σε πολύ φθηνότερο ρωσικό και νορβηγικό φυσικό αέριο και φθηνές ευέλικτες εισαγωγές ΥΦΑ από ΗΠΑ και Κατάρ.
Την περασμένη εβδομάδα η ΕΕ δεσμεύτηκε για την εφαρμογή της Πράσινης Συμφωνίας, μετατοπίζοντας το ενεργειακό μέλλον της σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με αντικατάσταση ορυκτών καυσίμων. Επίσης ο Klaus Borchardt, αναπληρωτής γενικός διευθυντής Eυρωπαϊκής Επιτροπής, είπε ότι η Ευρώπη έχει όλο το φυσικό αέριο που χρειάζεται και δεν χρειάζεται πλέον άλλους μεγάλους αγωγούς εισαγωγής φυσικού αερίου.

Οι τιμές φυσικού αερίου στην ΕΕ είναι πολύ χαμηλές, κάτω από $2 / mmbtu, και παρόλο που θα αυξηθούν, δεν θα φτάσουν τα $7-8 / mmbtu που απαιτούνται για να καταστεί βιώσιμος ο EastMed.

Διαγωνισμοί και προσφορές, και κρατικές / πολιτικές επικυρώσεις, είναι ένα πράγμα, αλλά η λήψη τελικής επενδυτικής απόφασης είναι κάτι άλλο. Αυτό απαιτεί ο αγωγός, να εξασφαλίσει συμφωνίες πώλησης του φυσικού αερίου, κάτι πάρα πολύ δύσκολο.

@CharlesEllinas
Senior Fellow
Global Energy Center
Atlantic Council

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.