POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

Ο απομονωτισμός παράγει ηλιθιότητα



 

Η Αλέξια είναι από τις πιο συμπαθείς, αξιοπρεπείς και ακέραιες τραγουδίστριες της γενιάς και του είδους της. Κινήθηκε για χρόνια με μετριοπάθεια και σεμνότητα, απείχε από τον βεντετισμό, αρνήθηκε να μετατρέψει την προσωπική της ζωή σε φτηνό μέσο διατήρησης της εικόνας της στην επικαιρότητα. Για όλα αυτά τη θεωρώ αξιέπαινη.

Όπως όλοι οι άνθρωποι, όμως, έτσι και η Αλέξια έπεσε πρόσφατα σε μιαν αμετροεπή αστοχία. Με αφορμή την επιλογή του τραγουδιού για τη Eurovision, έκανε μια άστοχη δήλωση. Όχι για τα περί σατανά των θεολόγων, αλλά για την «αδικία» να μην προτιμούνται Κύπριοι καλλιτέχνες για την εκπροσώπηση στον διαγωνισμό.

Η δήλωση αυτή σίγουρα είχε ακροατήριο, μιας και διεγείρει τα αυτοπροστατευτικά αντανακλαστικά μας, χαϊδεύει τον ομφαλοσκοπικό τοπικισμό μας και ανταποκρίνεται τέλεια στα ισχυρά στερεοτυπικά υπόρρητα: «Είμαστε αδικημένοι», «να προτιμάτε κυπριακά προϊόντα», «αχ κακούργα κενωνία».

Η κινητήρια δύναμη

Πολύ εύκολα θα μπορούσε να αντιτείνει κανείς στην κατά τα άλλα σεβαστή Κύπρια τραγουδίστρια πως η ίδια και χιλιάδες άλλοι Κύπριοι οφείλουν τη σταδιοδρομία και την επιτυχία τους στις ανοιχτές πόρτες που βρήκαν στην Ελλάδα και αλλού. Στις χώρες που τους έδωσαν και τους δίνουν ίσες ευκαιρίες, τους σπούδασαν (πολλούς μάλιστα με γενναιόδωρες υποτροφίες), τους ώθησαν να αναδειχθούν και να βγάλουν τον καλύτερό τους εαυτό, σε αντιδιαστολή με μια στενάχωρη Κύπρο.

Το θέμα, όμως, δεν είναι τα άπειρα επιχειρήματα κατά της άστοχης δήλωσης. Το θέμα είναι ότι και αυτή, όπως και άπειρες άλλες προσεγγίσεις μας καθημερινά είναι το «λογικοφανές» αλλά στην πραγματικότητα στρεβλό αποτέλεσμα ενός επίμονου απομονωτισμού. Που όσο παράλογος και καταστροφικός κι αν είναι, αποτελεί ισχυρό κομμάτι της ατομικής και συλλογικής μας σκέψης και συμπεριφοράς. Με ανυπολόγιστα αρνητικά αποτελέσματα.

Τα δεινά του απομονωτισμού

  1. Μας κάνει να βλέπουμε αυτό που ζούμε καθημερινά ως τη νόρμα, τον κανόνα, το λογικά ορθό. Μας κλείνει τόσο πολύ στον εαυτό μας, ώστε να θεωρούμε τον τρόπο που ζούμε τον μοναδικό εφικτό. Αυτό στενεύει τα περιθώρια για να δούμε δημιουργικά τα πράγματα σε όλα τα επίπεδα.
  2. Δημιουργείται μια ακόμη χειρότερη κατάσταση, από τη στιγμή που ο σύγχρονος απομονωτισμός συγχέεται και συμπλέκεται με τον ιστορικό ιδεολογικό κυπροκεντρισμό, που ήταν κάτι πολύ διαφορετικό: Ο δημοκράτης επί δικτατορίας της χούντας ήταν κυπροκεντρικός, σε αντιδιαστολή με τον «ενωτικό» οπαδό της χούντας στην Κύπρο. Το έκανε τότε αμυνόμενος απέναντι την Ακροδεξιά. Όταν, όμως, εκείνα τα ιστορικά αντανακλαστικά έρχονται τώρα, από παρεξήγηση, να υπηρετήσουν τον σημερινό απομονωτισμό, τότε έχουμε εκ των έσω άλωση της κοσμικής δυναμικής: Κλείνουν οι πόρτες και τα παράθυρα στον έξω κόσμο.
  3. Όταν τα δύο πιο πάνω συνδυάζονται, τότε κάθε παραλογισμός είναι αποδεκτός ως κανονικότητα, φτάνει να ακουμπά σε ό,τι θεωρείται «παράδοση», σε ό,τι αποτελεί κάτι «συνηθισμένο». Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, κανένα κόμμα και κανένα πολιτικό πρόσωπο (ακόμη και της Αριστεράς ή της φιλελεύθερης Δεξιάς) δεν βλέπει τον λόγο να διαφωνήσει δημοσίως με εξωφρενικά πράγματα, αφού είναι «συνηθισμένα». Π.χ. το να καλούνται και να συρρέουν χιλιάδες πολίτες να φιλήσουν επί πληρωμή τις παντούφλες ενός νεκρού.
  4. Η διαφωνία, η άλλη άποψη και η ορθολογιστική διαμαρτυρία ξεκινούν πάντα από τρία βήματα πιο πίσω από το καθεστώς. Το οποίο τις περισσότερες φορές είναι αρκετό να ρίξει στο τραπέζι ένα στερεότυπο ή μια απειλή για να τις κρατήσει σε κατάσταση αναποτελεσματικότητας. Έγινε η Κύπρος διεθνές παράδειγμα προς αποφυγή, και μια ατάκα του τύπου «οι ξένοι μας επιβουλεύονται κι εσείς τους υπηρετείτε» ή «τώρα προέχουν το Κυπριακό και η τουρκική αδιαλλαξία» είναι αρκετή για να θεωρείται σχεδόν γραφικός όποιος βάζει στα σοβαρά στο τραπέζι θέμα παραίτησης της κυβέρνησης, αλλαγής του Συντάγματος, ή έστω τήρησης των νόμων.

Ο απομονωτισμός κάνει την πρόοδο και την αλλαγή στην Κύπρο να μοιάζουν με μια μαύρη φτωχή γυναίκα του Μισισιπί, τη δεκαετία του 1950, που ήθελε ίσα δικαιώματα στη μόρφωση. Τόσο λογικό το αίτημα, αλλά και τόσο εξωπραγματικό.

Παρενέργειες

Ο απομονωτισμός είναι αδελφός της ανασφάλειας και ξάδελφος του άρρητου ή υπόρρητου ρατσισμού. Όσοι έχουν χτίσει οικονομικές και πολιτικές καριέρες πάνω στον απομονωτισμό επιστρατεύουν σταθερά και τα άλλα δύο. Με αυτόν τον τρόπο διατηρούν την επιρροή τους στην κοινωνία. Έτσι, «πείθουν» πολίτες, δημοσιογράφους και διαμορφωτές της κοινής γνώμης πως οτιδήποτε είναι επιτρεπτό, φτάνει να μην αγγίζει ή να μην απειλεί τη στενή «κανονικότητα». Για παράδειγμα:

(α) Μπορεί οι δημοσκοπήσεις και το κλίμα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να αποκαλύπτουν μια σχεδόν συλλογική οργή για τη διαφθορά, αλλά στο ερώτημα αν θα πρέπει οι πρωτεργάτες της να παραιτηθούν και να αντιμετωπίσουν τη δικαιοσύνη οι περισσότεροι πολίτες στέκονται αμήχανοι. Ηχεί στα αφτιά τους το καμπανάκι της «αστάθειας» που θα συνεπαγόταν κάτι τέτοιο. Με αποτέλεσμα ούτε η κυβέρνηση να αισθάνεται την πίεση να παραιτηθεί, ούτε κανένας να λογοδοτήσει πραγματικά.

(β) Πολλές φορές συγχέουμε τα πράγματα και νομίζουμε ότι επειδή μπήκαν στη φυλακή ένας βοηθός γενικός εισαγγελέας, ένας δήμαρχος και ένας πρώην διοικητής της Κεντρικής τράπεζας τότε το ίδιο μπορεί να ισχύει σε όλα τα επίπεδα. Ξεχνούμε ότι αυτοί μπήκαν στη φυλακή επειδή συγκέντρωναν τρεις προϋποθέσεις: Έμειναν έκθετοι όταν έκαναν μοναχικές παράνομες δραστηριότητες (έξω από το κεντρικό νομικολογιστικό-κατασκευαστικό σύστημα), όταν αυτό το σύστημα τους απέβαλε (εφόσον δεν ήταν κεντρικοί «παίκτες») και όταν εμφανίστηκαν κάποιοι συγκεκριμένοι δυνατοί που ήθελαν να τους «φάνε» – χωρίς οι ίδιοι να έχουν αντερείσματα απέναντί τους.

(γ) Ο απομονωτισμός, η ανασφάλεια και ο υπόρρητος ρατσισμός είναι ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στην εσωτερική κατάσταση (τη διαπλεκόμενη οικονομική και θεσμική παντοδυναμία του καθεστώτος) και το Κυπριακό. Συγκροτούν ένα αλληλοτροφοδοτούμενο δίδυμο, που εν τέλει αναπαράγει τη στασιμότητα και στα δύο. Μάλιστα, αν οποιοδήποτε από τα δύο «λυγίσει» και επιτρέψει την αλλαγή, τότε θα σημάνει η αρχή του τέλους της στασιμότητας και στο άλλο.

Αντίδοτο

Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι όλοι οι υπόλοιποι παράγοντες θεωρούν τις δικαιολογίες μας τα τελευταία χρόνια στο Κυπριακό παράλογες και αντιφατικές: Να δεχόμαστε εδώ και δεκαετίες την ομοσπονδία και τα ψηφίσματα, αλλά στην πράξη να μασάμε τα λόγια μας για την πολιτική ισότητα, που την περιλαμβάνουν και τα δύο. Να είμαστε μέλος της ΕΕ, με ομοσπονδιακά προνόμια, αλλά στην Κύπρο να θέλουμε να κυβερνά ανεξέλεγκτα η πλειοψηφία. Να έχουμε κινήσει γη και ουρανό για να μπούμε κάτω από την ασφαλή ομπρέλα της ΕΕ, αλλά να δηλώνουμε ότι νιώθουμε ανασφαλείς από την Τουρκία, γι’ αυτό προτιμούμε να της χαρίσουμε τη μισή Κύπρο. Όλα αυτά είναι α-νόητες παρενέργειες του απομονωτισμού.

Το μόνο αντίδοτο είναι η ενίσχυση των μη συμπλεγματικών φωνών. Των ανθρώπων που δεν πόνταραν ποτέ στον απομονωτισμό και στον φόβο, είτε για να γίνουν πλούσιοι είτε για να υπηρετήσουν την πολιτική τους καριέρα. Ένα τέτοιο παράδειγμα ήταν ο Γιάννης Κασουλίδης στην τελευταία διαδικτυακή εκδήλωση του ΟΠΕΚ. Επειδή ακριβώς έχει αντιαπομονωτική σκέψη και υπόβαθρο, παράγει απλές και πρακτικές προτάσεις-λύσεις για κάθε φοβία που καλλιεργεί ο ελληνοκυπριακός αλλά και ο τουρκοκυπριακός απομονωτισμός.

Τέτοιου είδους άνθρωποι είναι πολλοί. Αυτό που χρειάζεται είναι να τους ακούμε προσεκτικότερα, για να γίνουν και περισσότεροι.

Καλάθι

  • Αντεπίθεση (1): Ο Αβέρωφ Νεοφύτου επιθυμεί τη λύση ειλικρινά. Όμως, η πρόταξη του Κυπριακού και οι σχετικές κινήσεις που κάνει τον τελευταίο καιρό έχουν και το στοιχείο της τακτικής αντεπίθεσης ενόψει βουλευτικών: Να βγάλουν τον ΔΗΣΥ από την απομόνωση ως κυβερνών και συνυπεύθυνο κόμμα για τη διαφθορά και όλα τα άλλα, να ενισχύσουν τα ρήγματα στις σχέσεις ΑΚΕΛ – ΔΗΚΟ και να αποσύρουν τη διαφθορά και τη διαπλοκή της κυβέρνησης από την πρωτοκαθεδρία της δημόσιας συζήτησης.
  • Αντεπίθεση (2): Οι διαρκείς διαρροές για το θέμα των παρενοχλήσεων / κακοποιήσεων μακροπρόθεσμα βοηθούν στο άνοιγμα της σκέψης και της συμπεριφοράς της κοινωνίας. Χαλάλι που εν πολλοίς αποτελούν επικοινωνιακή αντεπίθεση της υπουργού Δικαιοσύνης – μαζί με τις καθημερινές τηλεοπτικές της εμφανίσεις. Χαλάλι.
  • Αντεπίθεση (3): Οι μετριοπαθείς άνθρωποι και η ορθολογιστική αξιολόγηση των πραγμάτων κάνουν τη δική τους σιωπηρή αντεπίθεση: Με εξαίρεση μικρές ομάδες εμπαθών, η κοινωνία έμεινε απαθής στους ολολυγμούς για το τραγούδι της Eurovision. Πριν από μια-δυο δεκαετίες θα ήταν «κοινωνικό αίτημα» η απόσυρσή του. Και θα το έπαιρνε ο δαίμονας σε μια-δυο μέρες.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.