Φόρμα αναζήτησης

Ναρκισσισμός και Πολιτική

Στις μέρες μας, ο αριθμός των ναρκισσιστών στον κόσμο ολοένα και αυξάνεται. Πλέον, το να είναι κανείς νάρκισσος αποτελεί μόδα. Άνθρωποι που δεν διστάζουν να εκφράσουν δημόσια την εγωλατρία τους δημιουργούν μια ανώτερη εικόνα από την πραγματική τους και τη συντηρούν με επιτυχία. Ασφαλώς, το μέτρο της εν λόγω επιτυχίας δεν είναι η ωφελιμότητα και η γενικότερη χρησιμότητα των πράξεών τους για τους άλλους. Απεναντίας, αποτελεί μέσο για την ενίσχυση της δικής τους αυτοεκτίμησης.

Οι νάρκισσοι πιστεύουν ότι είναι καλύτεροι απ’ όλους τους άλλους. Έχοντας τη μεγάλη επιθυμία να πείσουν και τους άλλους γι’ αυτό, πασχίζουν να μετατρέψουν τους υπόλοιπους σε θαυμαστές τους.

Οι νάρκισσοι είναι ουσιαστικά εθισμένοι και εξαρτημένοι από τον θαυμασμό των άλλων γιατί ο εσωτερικός τους κόσμος είναι κενός. Όπως αναφέρει ο ψυχίατρος Ernest Wolf, «πίσω από τη φαντασμαγορική μάσκα κρύβεται ένα απεγνωσμένο παιδί, το οποίο είναι παραμελημένο συναισθηματικά και διψάει για την αποδοχή και την αντανάκλαση της πραγματικής του ταυτότητας».

Οι νάρκισσοι είναι πεπεισμένοι ότι είναι ανώτεροι από τους άλλους και δεν δημιουργούν σχέσεις με την πραγματική σημασία της έννοιας. Ουσιώδες γι’ αυτούς είναι να μαγνητίσουν τους άλλους και όχι να αγαπήσουν, να συζητήσουν, να ερωτευτούν και να μοιραστούν, καθότι φοβούνται να αποκαλύψουν τον εσωτερικό τους κόσμο.

Η πολιτική αποτελεί ένα πολύ ελκυστικό πεδίο για τους νάρκισσους, οι οποίοι βυθίζονται σε αυτήν με πάθος. Τους εκστασιάζουν η σαγήνη και η επίδραση που ασκούν στους ψηφοφόρους.

Μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ, στις ΗΠΑ ακολούθησε μια έντονη συζήτηση γύρω από τον ναρκισσισμό, η οποία κατέδειξε ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος δεν αποτελεί εξαίρεση. Σε κάθε γωνιά του κόσμου, πολλά άτομα, τα οποία με κάθε τρόπο κυνηγούν την επιτυχία, τη φήμη, το κύρος και τη δύναμη, επιδεικνύουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την πολιτική.

Οι νάρκισσοι μιλάνε πάντοτε με στόμφο, στην πραγματικότητα δεν μιλάνε αλλά ρητορεύουν και δίνουν διαλέξεις. Στην προσπάθειά τους να δημιουργήσουν εντυπώσεις, και να ενεργοποιήσουν τον θαυμασμό του ακροατηρίου προς το πρόσωπό τους, ρητορεύουν σάμπως να εκφράζουν μια πρωτοφανή αλήθεια, τη «μοναδική αλήθεια» φυσικά. Πίσω από τα πομπώδη και υπερβολικά τους λογύδρια βρίσκεται κρυμμένο ένα μήνυμα: «Μεγαλύτερος όλων είμαι Εγώ».

Γι’ αυτούς η απόκτηση προσωπικής δύναμης και εξουσίας είναι σημαντικότερη από κάθε κοινωνικό όφελος. Συνεπώς, ουδέποτε θα αφιερώσουν τον εαυτό τους στην υπηρεσία των πολλών. Επιθυμώντας τα πάντα να περιστρέφονται γύρω από τον εαυτό τους, αδυνατούν να βιώσουν την ενσυναίσθηση. Με άλλα λόγια, δεν γεννιούνται Γκάντι μέσα από τους νάρκισσους.

Οι νάρκισσοι, εκ φύσεως, δεν είναι συμφιλιωμένοι με τη δημοκρατία. Πέραν του Τραμπ, και άλλοι εγωπαθείς άνδρες με συσσωρευμένη εξουσία, όπως ο Πούτιν, ο Ορμπάν και ο Ερντογάν, είναι δύσπιστοι απέναντι στη δημοκρατία, καθότι αυτή απαιτεί διαβούλευση, διαρκή ετοιμότητα για διάλογο και συμβιβασμό. Τη στιγμή που προϋπόθεση στην αναζήτηση του κοινού οφέλους είναι η υποχώρηση του εγωισμού, οι νάρκισσοι ενοχλούνται με την παραμικρή κριτική.

Υπάρχουν και νάρκισσοι που παρουσιάζονται ως ριζοσπάστες. Οι περισσότεροι είναι απλά ριζοσπάστες κατ’ όνομα και το μόνο που δεν κάνουν είναι να αναζητούν ριζικές λύσεις στα προβλήματα. Περισσότερο επιδιώκουν μια ιστορία ηρωισμού. Όπως έγραψε κάποτε και ο διάσημος συγγραφέας Robert Musil, δρουν λες και η ζωή τους είναι ηρωικό έπος. Πίσω από αυτή τη ραψωδία ανοησίας βρίσκεται η έντονη φιλαυτία κι ένας εσωτερικός κόσμος κενός και γεμάτος προβλήματα.

Αναμφίβολα, δεν μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι κάθε άνθρωπος που είναι επιτυχημένος και με υψηλή αυτοεκτίμηση είναι νάρκισσος. Αν και δεν είναι πάντοτε εύκολο να διαχωρίσουμε το υγιές αίσθημα αυτοεκτίμησης από τον νοσηρό ναρκισσισμό, εντούτοις είναι σημαντικό αυτός ο διαχωρισμός να γίνεται. Κάποιος με υγιές αίσθημα αυτοεκτίμησης προτιμά τη συνεργασία για το κοινό όφελος από την προσήλωση στην προσωπική του άνοδο. Αποφεύγει την αυταρχική μονοπώληση της «αλήθειας» και είναι ανοικτός στον συμβιβασμό και στον διάλογο. Δεν έχει ανάγκη την εξουσία και τη δόξα για να αποκτήσει έναν πλούσιο και ισορροπημένο εσωτερικό κόσμο. Και όταν χάνει, δεν πέφτει σε κατάθλιψη. Διαθέτει μια σταθερή αντίληψη του εαυτού του, δεν ταράζεται και δεν προκαλεί θόρυβο όταν τύχει να μην βρίσκεται στο προσκήνιο. Δεν αναζητεί εναγωνίως ακροατήρια και δεν δραστηριοποιείται με μοναδικό σκοπό το προσωπικό όφελος. Δεν χρησιμοποιεί τη γνώση του με σκοπό τη δύναμη, αλλά την επιστρατεύει και τη μοιράζεται για το κοινό καλό.

Εν ολίγοις, όπως λέει και το γνωστό ρητό, οι κοινωνίες προκόβουν όταν ασκούν πολιτική αυτοί που δεν χρειάζονται την πολιτική.