Φόρμα αναζήτησης

Νακόρνο Καραμπάχ: Δύο μαθήματα για την Κύπρο



Κάποιοι στην Κύπρο έσπευσαν να δώσουν απλόχερα τη στήριξη τους στην Αρμενία στη νέα κρίση που ξέσπασε στον Καύκασο. Πολιτικοί αρχηγοί, κόμματα, σύμβουλοί του Προέδρου της Δημοκρατίας μέσα από δημόσιες τοποθετήσεις έσπευσαν να στηρίξουν τον αρμενικό Λαό και τα λιοντάρια του Αρτσάχ. Η στήριξη από τη μια είναι κατανοητή. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η πολιτική αφέλεια πίσω από τη στήριξη αυτή είναι εκκωφαντική. Κατά τη δική μου άποψη η αναζωπύρωση της κρίσης στο Νακόρνο Καραμπάχ μάλλον είναι μια περίπτωση άκρως διδακτική για την Κύπρο. Μπορεί να μας διδάξει δύο τουλάχιστον πράγματα:

Μάθημα πρώτον

Τα προβλήματα που δεν λύνονται, στην πορεία γίνονται πολύ πιο πολύπλοκα. Κυρίως αποτελούν μια συνεχή πηγή ανωμαλίας με κάθε αναζωπύρωσή τους να προκαλεί πρόσθετα προβλήματα, να κοστίζει νέες ανθρώπινες ζωές και να πλήττει σε μεγαλύτερο βαθμό την οικονομία και το βιοτικό επίπεδο των επόμενων γενεών.

Το Ναγκόρνο-Καραμπάχ είναι το θέατρο ενός πολέμου που ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και στοίχισε τη ζωή σε 30.000 ανθρώπους. Το Μπακού θέλει να ανακτήσει τον έλεγχο στην περιοχή αυτή, που δεν έχει αναγνωριστεί από καμία χώρα ως ανεξάρτητη δημοκρατία. Οι ειρηνευτικές συνομιλίες με την Αρμενία έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο εδώ και χρόνια. Συχνά σημειώθηκαν  συγκρούσεις μεταξύ των αυτονομιστών και των Αζέρων, αλλά και μεταξύ Αρμενίων και Αζέρων, πιο πρόσφατα τον περασμένο Ιούλιο.

Η Αλέσια Βαρτανιάν, εμπειρογνώμονας στο International Crisis Group, εκτίμησε ότι αυτή η νέα κλιμάκωση εξηγείται κυρίως επειδή δεν υπάρχει κάποια ενεργή, διεθνής μεσολαβητική προσπάθεια για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Αφότου ξέσπασε η πανδημία «η σύρραξη ξεχάστηκε και οι διπλωμάτες (σ.σ. μεσολαβητές) δεν πήγαν στο Μπακού και το Γερεβάν ούτε καν μετά τις συγκρούσεις του Ιουλίου», εξήγησε.

Η κρίση σήμερα στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ υποχρεωτικά μας παραπέμπει στο Κυπριακό. Μας στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα, ότι η διατήρηση ενός προβλήματος σε εκκρεμότητα αποτελεί πηγή κινδύνων και αστάθειας.

Κάποιοι σήμερα στην Κύπρο έχουν επαναπαυθεί με το status quo, κάποιοι πανηγυρίζουν ότι η Κύπρος αναπτύσσεται οικονομικά, μέσω της προσέλκυσης νέων επιχειρήσεων, μέσω των πωλήσεων διαβατηρίων, μέσω της ανάπτυξης της οικοδομικής βιομηχανίας και της κατασκευής πύργων. Μπορεί όλα αυτά να αποδειχθούν παλάτια στην άμμο. Μπορούν να χαθούν σε μία μέρα, αν υπάρξει μια πολεμική αναζωπύρωση στην πράσινη γραμμή ή έστω ένα περιορισμένης έκτασης θερμό επεισόδιο στη θάλασσα.

Με λίγα λόγια τα προβλήματα πρέπει να λύνονται όχι να τα αποκοιμίζουμε. Η πρόσφατη κρίση στην κυπριακή ΑΟΖ και εν γένει την Ανατολική Μεσόγειο απέδειξε ότι η κρίση δεν είναι μακριά και ένα θερμό επεισόδιο δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας.

Από την άλλη όλοι οφείλουμε να συνειδητοποιήσουμε το αυτονόητο. Ότι τα δύσκολα και χρονίζοντα προβλήματα δεν επιλύονται με πατριωτικές κορώνες και κουβέντες του καφενείου. Χρειάζονται σοβαρότητα, επιμονή, υπομονή και κυρίως  επίγνωση ότι στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων δεν κερδίζονται όλα. Από την άλλη εκτός διπλωματίας και διαπραγματεύσεων υπό κάποιες συνθήκες μπορούν να χαθούν όλα.

Μάθημα δεύτερον

Ποιο είναι το πολιτικό αφήγημα της Κυπριακής Δημοκρατίας από το 1974; Η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο παράνομα και κατέλαβε το 36% του εδάφους της. Η Τουρκία προσπαθεί να δημιουργήσει ένα παράνομο κράτος το οποίο δεν αναγνωρίζεται από τα Ηνωμένα Έθνη και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αγωνιζόμαστε για άρση των τετελεσμένων της Εισβολής με οδηγό τα ψηφίσματα του ΟΗΕ και τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου.

Αν έχουμε αυτή τη θέση αρχής ως Κυπριακή Δημοκρατία, πώς πρέπει να αντιμετωπίζουμε παρόμοιες καταστάσεις διεθνώς;

  • Το 2008 οι επαρχίες της Γεωργίας, Οσετία και Απχαζία ανακήρυξαν ντε φάκτο την ανεξαρτησία τους από τη Χώρα και με τη στρατιωτική βοήθεια της Ρωσίας κάποια κομμάτια τους αποσχίστηκαν. Η κίνηση αυτή καταδικάστηκε από τα Ηνωμένα Έθνη ως παράνομη επέμβαση στα εσωτερικά μιας χώρας. Η θέση της Κύπρου στο θέμα αυτό υπήρξε από χαλαρή έως ουδέτερη, λόγω σχέσεων με τη Ρωσία.
  • Το 2014 η Ρωσία προχώρησε στη δημιουργία της Δημοκρατίας της Κριμαίας η οποία αποσχίσθηκε από την Ουκρανία. Η πράξη καταδικάστηκε από ψηφίσματα του ΟΗΕ. Ποια ήταν η στάση της Κύπρου; Χαλαρή έως φιλορωσική. Αντέδρασε στο εμπάργκο κατά της Ρωσίας από την ΕΕ και επιπλέον δεκάδες Κύπριοι πολιτικοί επισκέφθηκαν την Κριμαία, παρά τις απαγορεύσεις.
  • Σήμερα όλα τα Κυπριακά Κόμματα εκφράζουν την αλληλεγγύη τους υπέρ της Αρμενίας για την κρίση στο Νακόρνο Καραμπάχ. Το Νακόρνο Καραμπάχ επισήμως είναι περιοχή που ανήκει στο κράτος του Αζερπαιτζάν, αλλά αποσχίσθηκε το 1990 με τη στρατιωτική βοήθεια της Αρμενίας. Πίσω από την Αρμενία βρισκόταν η Ρωσία.

Όλες οι προαναφερθείσες περιπτώσεις έχουν ένα κοινό με την Κύπρο. Πρόκειται για περιπτώσεις εισβολής και κατοχής εδαφών ανεξαρτήτων κρατών αναγνωρισμένων από τον ΟΗΕ από τρίτες χώρες. Και στις 3 περιπτώσεις υπάρχουν και τα σχετικά ψηφίσματα του ΟΗΕ τα οποία προασπίζονται αυτή την ανεξαρτησία, καλούν σε αποχώρηση όλων των ξένων στρατευμάτων και σε διάλογο για την επίλυση της κρίσης.

Και στις 3 περιπτώσεις η Κυπριακή Δημοκρατία, οι πολιτικοί της και κυρίως ο Κυπριακός Λαός αρνούνται να δουν τη θέση αρχής, ότι σύνορα των ανεξαρτήτων κρατών δεν πρέπει να παραβιάζονται. Τα κόμματα και οι πολιτικοί σκέφτονται συμφεροντολογικά, ο κυπριακός Λαός συμπεριφέρεται συναισθηματικά, επικαλούμενος τις σχέσεις με τη Ρωσία και την Αρμενία οι οποίες εδράζονται κυρίως σε κοινά θρησκευτικά δόγματα.

Αυτή η στάση ωστόσο από την άλλη επιδεικνύει μια τεράστια πολιτική ασυνέπεια εκ μέρους μας η οποία μόνον επικίνδυνη μπορεί να είναι. Δεν είναι δυνατόν στην περίπτωση μας να επικαλούμαστε αρχές και αξίες, αλλά σε παρόμοιες περιπτώσεις διεθνώς να κάνουμε ακριβώς το αντίθετο.

Το Τρίτο μάθημα

Ίσως υπάρχει και ένα τρίτο μάθημα. Αυτό της ουδετερότητας. Στ αλήθεια τί εκτόπισμα έχει η Κύπρος για να ανακατεύεται σε θέματα που αφορούν σήμερα τον Καύκασο; Αν η ανάμιξη μας είναι συναισθηματική, υποστηρίζοντας δηλαδή Ρώσους και Αρμενίους, φαινόμαστε ασυνεπείς σε θέματα αρχών. Αν εγείρουμε δημόσια τα θέματα αρχών δυσαρεστούμε φίλους.  Αν πρέπει να επιλέξουμε προσωπικά επιλέγω το δεύτερο. Από την άλλη ως πολιτεία και ως Λαός, σε κάποιες περιπτώσεις πρέπει να μάθουμε να κλείνουμε το στόμα μας.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.