Φόρμα αναζήτησης

Μπαίνουμε σε ένα διαφορετικό ενεργειακό μέλλον, του Τσαρλς Έλληνα



Σε μια εποχή που η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται σε μια πολύ επικίνδυνη κατάσταση, με την Ελλάδα και την Τουρκία να ξαναρχίσουν συζητήσεις για την επίλυση των θαλάσσιων διαφορών τους – φαινομενικά για την πρόσβαση σε αποθέματα φυσικού αερίου – ο κόσμος κινείται προς μια διαφορετική κατεύθυνση. Η BP δηλώνει στην πρόσφατη έκθεσή της «Energy Outlook 2020» ότι έχει ήδη αρχίσει μετάβαση σε ένα πιο διαφορετικό ενεργειακό μέλλον. Τα παλιά συστήματα αλλάζουν και αυξάνεται η μετάβαση σε καθαρή ενέργεια.

Στο Outlook, η BP διερευνά τον τρόπο με τον οποίο οι παγκόσμιες αγορές ενέργειας ενδέχεται να εξελιχθούν κατά τη διάρκεια της μετάβασης και τις βασικές αβεβαιότητες που μπορεί να τις διαμορφώσουν. Ένα από τα σενάρια που θεωρεί- μηδενικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα έως το 2050- είναι σε γενικές γραμμές συνεπείς με τον περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας στους 1,5° Κελσίου, σύμφωνα με τη Συμφωνία του Παρισιού. Ευθυγραμμίζεται επίσης με τους στόχους της ΕΕ και ολοένα και περισσότερο με πολλές άλλες χώρες που επιλέγουν ένα πιο πράσινο μέλλον.

Σημαντικά ευρήματα

Η παγκόσμια ζήτηση ενέργειας θα συνεχίσει να αυξάνεται, αλλά όχι πέρα από τα μέσα της δεκαετίας του 2030, καθώς επιταχύνονται οι βελτιώσεις στην ενεργειακή απόδοση. Όλο και περισσότερο, το παγκόσμιο ενεργειακό μείγμα θα γίνεται πιο διαφορετικό, με το κέντρο βάρους να μετατοπίζεται προς τους καταναλωτές και μακριά από τους παραδοσιακούς παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Με την αφθονία ενεργειακών πόρων, οι αγορές θα γίνουν πιο συνδεδεμένες και πιο τοπικές και ανταγωνιστικές, καθώς ο παγκόσμιος ηλεκτρισμός και ο ρόλος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, του υδρογόνου και των βιοκαυσίμων, επεκτείνεται.

Η μετάβαση σε χαμηλότερες εκπομπές θα επιφέρει μείωση του μεριδίου των υδρογονανθράκων στην ολική ενέργεια – από περίπου 85% το 2018 σε 20% έως το 2050. Η κατανάλωση πετρελαίου δεν θα ανακάμψει μετά την Covid-19 και θα μειωθεί στα 30 εκατ. βαρέλια/ημέρα έως το 2050, σε σύγκριση με 100 εκατ. βαρέλια/ημέρα το 2019.

Το φυσικό αέριο μπορεί δυνητικά να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο κατά τη μετάβαση σε ένα ενεργειακό σύστημα χαμηλών εκπομπών, υποστηρίζοντας τη μετάβαση παραγωγής ηλεκτρισμού από τον άνθρακα σε ανανεώσιμες πηγές – υπό την προϋπόθεση ότι οι τιμές θα παραμείνουν χαμηλές. Αλλά ακόμη και τότε, η παγκόσμια ζήτηση φυσικού αερίου θα αποκορυφωθεί πριν από το 2030 και στη συνέχεια θα μειωθεί κατά ένα τρίτο έως το 2050.

Με την αυξανόμενη ηλεκτροδότηση, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα αυξηθούν από 5% το 2018 σε 60% της ολικής ενέργειας έως το 2050. Η αιολική και η ηλιακή ενέργεια θα είναι οι ταχύτερα αναπτυσσόμενες πηγές ενέργειας τα επόμενα 30 χρόνια, υποστηριζόμενες από τη συνεχιζόμενη πτώση του κόστους ανάπτυξης.

Μέχρι το 2050, το μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας στη ολική τελική κατανάλωση θα αυξηθεί από περίπου 20% το 2018 σε πάνω από 50% έως το 2050. Αλλά η διακοπτόμενη παραγωγή, που σχετίζεται με τη χρήση αιολικής και ηλιακής ενέργειας, θα χρειαστεί μια ποικιλία διαφορετικών τεχνολογιών για την αντιμετώπισή της. Θα απαιτηθούν τεχνολογίες για την εξισορρόπηση του ενεργειακού συστήματος και τη διασφάλιση της διαθεσιμότητας αξιόπιστης ισχύος. Αυτές οι αλλαγές στο παγκόσμιο ενεργειακό μείγμα θα οδηγήσουν σε μείωση των εκπομπών άνθρακα από τη χρήση ενέργειας κατά περισσότερο από 95% έως το 2050.

Η BP προειδοποιεί ότι ο κόσμος βρίσκεται σε μια μη βιώσιμη πορεία και είναι απαραίτητο να προχωρήσει ραγδαία μια ταχεία και συνεχή πτώση των εκπομπών άνθρακα. Αυτό είναι πιθανό να απαιτήσει την υιοθέτηση μιας σειράς μέτρων πολιτικής, με αποτέλεσμα τη σημαντική αύξηση των τιμών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, όπως για παράδειγμα ήδη συμβαίνει στην Ευρώπη.

Όλες οι μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου, η Shell, η BP, η Total, η Eni και η Repsol υιοθετούν νέες στρατηγικές που βασίζονται σε αυξανόμενες επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές σε βάρος των υδρογονανθράκων, με στόχο την επίτευξη μηδενικών εκπομπών έως το 2050.

Παγκόσμια ζήτηση ενέργειας

Το Outlook αναμένει ότι το τεράστιο οικονομικό κόστος και η αναστάτωση που προκαλείται από την Covid-19 είναι πιθανό να έχουν έναν σημαντικό και επίμονο αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομία και το ενεργειακό σύστημα, που προκαλείται από διαρκή, και ίσως μόνιμη, αλλαγή στην κοινωνική συμπεριφορά που επηρεάζει τα πρότυπα εργασίας και μεταφορών.

Η αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης ενέργειας θα προέλθει εξ ολοκλήρου από αναδυόμενες οικονομίες, με την αύξηση πληθυσμού και ευημερίας και τη βελτίωση πρόσβασης σε ενέργεια. Κάτι που θα αντιστοιχεί περίπου στο 70% της ολικής ζήτησης ενέργειας έως το 2050, από 58% το 2018.

Το 2018, η μέση κατά κεφαλή κατανάλωση ενέργειας στον ανεπτυγμένο κόσμο ήταν πάνω από τρεις φορές μεγαλύτερη από τις αναδυόμενες οικονομίες, με τον μέσο όρο στις ΗΠΑ να είναι 12 φορές περισσότερο από την Ινδία. Με την αύξηση του πληθυσμού και την αύξηση ευημερίας αυτό το χάσμα μειώνεται, επηρεάζοντας προς τα άνω τη μελλοντική παγκόσμια ζήτηση ενέργειας.

Ένας επιπρόσθετος παράγοντας είναι ότι η νόσος Covid-19 οδηγεί σε απο-παγκοσμιοποίηση. Οι διαταραχές που συνδέονται με αυτό, μαζί με την αύξηση των εμπορικών διαφορών και κυρώσεων τα τελευταία χρόνια, οδηγούν σε αυξανόμενες ανησυχίες σχετικά με την ενεργειακή ασφάλεια, ιδίως σε χώρες – κυρίως στην Ασία, αλλά και στην Τουρκία – που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές ενέργειας.

Σαν αποτέλεσμα, αυτές οι χώρες επιδιώκουν να περιορίσουν την εξάρτησή τους από εισαγόμενα προϊόντα και υπηρεσίες, δίνοντας προτεραιότητα σε εγχώριους ενεργειακούς πόρους. Αυτό περιλαμβάνει όλα τα καύσιμα, ακόμα και χρήση άνθρακα.

Σύμφωνα με το Outlook, το εμπόριο ΥΦΑ αυξάνεται σημαντικά, αυξάνοντας την προσβασιμότητα του φυσικού αερίου παγκοσμίως, οδηγώντας σε μια πιο ανταγωνιστική, παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου. Αυτή η ταχεία ανάπτυξη οφείλεται στην αύξηση της ζήτησης φυσικού αερίου στην αναπτυσσόμενη Ασία όπου χρησιμοποιείται για να βοηθήσει στη μετάβαση παραγωγής ηλεκτρισμού από τον άνθρακα σε καθαρότερες πηγές. Αλλά αυτή η επιτυχία εξαρτάται από το να παραμένουν χαμηλές οι τιμές φυσικού αερίου, λόγω του ανταγωνισμού από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και φθηνό άνθρακα.

Επιπτώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο

Το Outlook δείχνει ξεκάθαρα ότι η επίτευξη μηδενικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα έως το 2050, σημαίνει ότι η εποχή του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, που κυριαρχεί τώρα την παγκόσμια παραγωγή  ενέργειας, προχωρεί στο τέλος της. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και άλλες πηγές καθαρής ενέργειας, όπως το υδρογόνο και τα βιοκαύσιμα, θα παρέχουν όλο και περισσότερο το μεγαλύτερο μέρος των μελλοντικών ενεργειακών αναγκών του κόσμου.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Σεπτέμβρη επέλεξε να αυξήσει τον στόχο μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα της ΕΕ από 40% σε 55% έως το 2030. Εάν εγκριθεί, αυτό θα έχει βαθιές επιπτώσεις στη ζήτηση φυσικού αερίου στην Ευρώπη, με μελέτες της ΕΕ να δείχνουν πτώση 20% -25% έως τότε, και πολύ περισσότερο μετά.

Αυτές οι εξελίξεις σημαίνουν ότι οι τιμές του φυσικού αερίου θα παραμείνουν χαμηλές μακροπρόθεσμα, γεγονός που καθιστά εμπορικά δύσκολη την ανάπτυξη και την πώληση του φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου στις παγκόσμιες αγορές λόγω του ακριβού κόστους παραγωγής.

Υπό αυτές τις συνθήκες, μπορεί η εξερεύνηση και ανάπτυξη φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο να επιστρέψει στα επίπεδα πριν από τη νόσο Covid-19; Δεν το πιστεύω. Ο παγκόσμιος τομέας πετρελαίου και φυσικού αερίου υφίσταται βαθιές αλλαγές. Από τις διεθνείς εταιρείες που λειτουργούν στην Ανατολική Μεσογείο, η Shell, η BP, η Total και η Eni έχουν ανακοινώσει σχέδια για τη μείωση εξάρτησής τους από υδρογονάνθρακες και μετάβαση σε παραγωγή και εμπορία ενέργειας με χαμηλές εκπομπές άνθρακα – συμπεριλαμβανομένων τεράστιων περικοπών προσωπικού και δαπανών.

Αυτό σημαίνει ότι τεράστιες μειώσεις στην εξερεύνηση σε δύσκολες, μη αναπτυγμένες περιοχές, όπως η Κύπρος, είναι αναπόφευκτες, δίνοντας προτεραιότητα στην ανάπτυξη μεγάλων έργων πετρελαίου και φυσικού αερίου, με εύκολη παραγωγή και εξαγωγές και με υψηλό δυναμικό απόδοσης.

Οι καλύτερες πιθανότητες χρήσης του φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου είναι στις τοπικές και περιφερειακές αγορές ενέργειας. Αλλά αυτό δεν θα είναι εύκολο και θα απαιτήσει επίλυση περιφερειακών διαφορών. Η Ανατολική Μεσόγειος χρειάζεται να διαμορφώσει μια πιο ρεαλιστική εικόνα για το μέλλον και τις προοπτικές εκμετάλλευσης του φυσικού αερίου της και να κάνει καλύτερη χρήση των τεράστιων ανανεώσιμων πόρων που διαθέτει σε αφθονία.

 

* Ανώτερου συνεργάτη στο Παγκόσμιο Κέντρο Ενέργειας του Ατλαντικού Συμβουλίου

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.