Φόρμα αναζήτησης

Μιλώντας για τη Λιβύη όπως πρέπει να μιλήσει κάποιος

Η κρίση της Λιβύης ανέδειξε, όσο τίποτα άλλο, την αστοχία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Η Αθήνα έμεινε εκτός της διαδικασίας στο Βερολίνο, έχει ένα παράνομο μεν αλλά με ανοικτή έκβαση ως προς την πράξη de facto αποτελεσμάτων μνημόνιο και χωρίς Λίβυο πρέσβη στην Αθήνα για να συνομιλεί, καθότι τον απέλασε. Όμως, η κρίση της Λιβύης και οι χειρισμοί της Αθήνας –με τον Έλληνα ΥΠΕΞ να επισκέπτεται τον στρατηγό Χαφτάρ, ηγέτη μιας μη αναγνωρισμένης διεθνώς κρατικής οντότητας– απέδειξαν πως όχι μόνο αιφνιδιάστηκε από τις εξελίξεις η Ελλάδα αλλά και πως πόνταρε σε μια σειρά εξελίξεων αγνοώντας α) τις βασικές παράμετρους της ίδιας της κρίσης στη Λιβύη, β) ετεροπροσδιορίζοντας τους στρατηγικούς της στόχους σε σχέση με την τουρκική ανάμειξη στη Λιβύη και το παράνομο μνημόνιο και γ) χωρίς να διαβουλευτεί με την ΕΕ σε επίπεδο που να της επιτρέψει να διαδραματίσει ενεργό ρόλο. Η διπλωματική στάση της Ελλάδας στη Λιβύη είδε μια κρίση όπως αυτήν στη σημαντική χώρα του Μαγκρέμπ –που από το 2011 βρίσκεται σε μια κατάσταση κατακερματισμένων συγκρούσεων με εμφύλια, φυλετικά και σεκταριστικά στοιχεία– ως ένα ζήτημα των ελληνοτουρκικών και όχι ως μια περιφερειακή σύγκρουση με γεωπολιτικές επιπτώσεις. Αυτή η στάση, πέραν των πολιτικών προεκτάσεων, εξάγει χρήσιμα συμπεράσματα και για την Κύπρο – με την τάση πολλών αναλυτών, δημοσιογράφων αλλά και decision makers να μιμείται την ελληνική προσέγγιση για μια στάση υπέρ του LNA του στρατηγού Χαφτάρ και βέβαιης επικράτησής του σε στρατιωτικό επίπεδο. Τάση που αποτυπώθηκε, ευτυχώς, όχι σε επίπεδο αποφάσεων εξωτερικής πολιτικής αλλά σε επιμέρους κινήσεις όπως οι ενέργειες του προέδρου της Βουλής κ. Συλλούρη, οι δημόσιες παρεμβάσεις, η αρθρογραφία, κ.ο.κ. Η Κύπρος, μια χώρα με ιστορικούς και εμπορικούς δεσμούς με τη Λιβύη, αλλά και μια χώρα που τελεί υπό στρατιωτική κατοχή, απέτυχε να λάβει μια θέση στο τραπέζι του Βερολίνου επίσης. Όχι ως παίκτης που θα ασκήσει επιρροή στις εξελίξεις στη Λιβύη –ας είμαστε ρεαλιστές–, αλλά ως ένα κράτος της περιοχής που ήδη βιώνει στην ΑΟΖ της, με τον πιο εμφατικό τρόπο, τις συνέπειες του τουρκικού αναθεωρητισμού – όπως ακριβώς αυτός βρίσκει τις εκφάνσεις του και στη Λιβύη. Αν όντως στην Κύπρο επιθυμούμε να δούμε τον ρόλο μας σε συνάρτηση με το Κυπριακό και τις εξελίξεις στην περιοχή, δεν χωρούν περιθώρια για κενά στην εξωτερική μας πολιτική. Και τόσο στη Συρία όσο και στη Λιβύη η ΚΔ δεν κράτησε τις πρεσβείες της ανοικτές μετά το 2011. Ενώ διατηρεί πρεσβεία στην… Πορτογαλία.

 

Περί Κονγκό και Νιγηρίας

Η Λιβύη ανέδειξε και κάτι άλλο: Το «delusions of grandeur» του ελληνισμού όταν προσπαθεί να επιλύσει τις μεγάλες προκλήσεις της εξωτερικής πολιτικής. Στην ελληνική και κυπριακή δημόσια σφαίρα ακούστηκε το «μα κάλεσαν το Κονγκό και όχι την Ελλάδα ή την Κύπρο στο Βερολίνο». Φυσικά και θα καλέσουν το Κονγκό, τη δεύτερη μεγαλύτερη χώρα της αφρικανικής ηπείρου και την 11η μεγαλύτερη χώρα του κόσμου σε μια διεθνή διπλωματική διάσκεψη για τη Λιβύη. Μια χώρα η οποία έχει ιστορικό ανάμειξης με τη Λιβύη λόγω των πολέμων της και από την επικράτεια της οποίας –μέσω Λιβύης– κινούνται τεράστιες ροές μετανάστευσης προς την Ευρώπη από ολόκληρο το σύστημα της υποσαχάριας Αφρικής. Το σκεπτικό θυμίζει Ελληνοκύπριο πολιτικό που σε δημόσια ομιλία του σε κορυφαίο βρετανικό πανεπιστήμιο ανέφερε πως «όραμά του είναι η Κύπρος να μην καταστεί η Νιγηρία της περιοχής». Η Νιγηρία που έχει ΑΕΠ 17 φορές μεγαλύτερο απ’ αυτό της Κύπρου…

 

«Χαφταρισμός 101»

Στην Κύπρο όποιος πολεμάει κάποιον που υποστηρίζεται από την Τουρκία είναι σύμμαχος. Από τον Κούρδο του PKK που είναι μαρξιστής και τον ανήλικο μισθοφόρο, ηλικίας 14 ετών, από το Τσαντ ή το Σουδάν που μάχεται στις τάξεις του LNA του στρατηγού Χαφτάρ μέχρι τον μαντκαλιστή (σαλαφιστή) από τη Μισράτα, από μια φυλή που εναντιώνεται στην κυβέρνηση της Τρίπολης και ο οποίος έχει κηρύξει «τζιχάντ» εναντίον του GNA. Η κρίση της Λιβύης δεν ανέδειξε στην ελληνική και κυπριακή δημόσια σφαίρα μια στάση αρχών υπέρ της ειρήνης, του μη θανάτου αμάχων ή υπέρ των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφάλειας για το εμπάργκο των όπλων και τη συστηματική του παραβίαση τα τελευταία χρόνια (σ.σ. προτού ο Χαφτάρ αποφασίσει τον Απρίλιο την κατάληψη της Τρίπολης). Το εμπάργκο, αποδεδειγμένα όπως αποτυπώνεται και σε σχετικές παρεμβάσεις του ίδιου του ΟΗΕ, παραβιάζεται στη Λιβύη από τα ΗΑΕ, την Ιορδανία, την Αίγυπτο και την Τουρκία. Όλες αυτές οι χώρες παραβιάζουν, στην προκείμενη, το Διεθνές Δίκαιο. Στην Ελλάδα η γραφικότητα άγγιξε τα επίπεδα του «να στείλουμε ΟΥΚάδες σε ρόλο στρατιωτικών συμβούλων στον Χαφτάρ», ενώ στην Κύπρο ο μέσος Κύπριος καρτερά την προέλαση στην Τρίπολη προκειμένου η Τουρκία να συναντήσει ένα «Βατερλώ». Μαζί με αυτό το σκεπτικό και η στάση αρχών πηγαίνει περίπατο αλλά και η διαμόρφωση μιας στρατηγικής προσέγγισης για αναζήτηση διπλωματικού ρόλου και αποτελεσματικής αντιμετώπισης των τουρκικών ενεργειών μπάζει νερά. Η Τουρκία δεν είναι διπλωματικά απομονωμένη στη Λιβύη. Και εντός της ευρωπαϊκής οικογένειας, οι ενέργειες της γαλλικής και ιταλικής διπλωματίας είναι ενδεικτικές. Όχι μόνο για τον ρόλο που διαδραματίζουν αυτές οι χώρες στη Λιβύη αλλά και για το πώς προσλαμβάνουν οι ίδιες την Τουρκία – και για το πώς τις προσλαμβάνουμε εμείς που, αναπόφευκτα, σχετιζόμαστε μαζί τους και λόγω των συμφερόντων της Total και της ΕΝΙ στην κυπριακή ΑΟΖ.

 

Αντί επιλόγου

Η κρίση της Λιβύης δεν θα επιλυθεί ακόμη και αν υπάρξει breakthrough στο Βερολίνο. Θα περάσει καιρός μέχρι η Λιβύη να μπει σε τροχιά σταθερότητας. Στη Λιβύη το μοντέλο του τουρκικού αυταρχισμού (Ερντογάν/AKP) συγκρούεται ιδεολογικά με το αντίστοιχο της Αιγύπτου και των ΗΑΕ (Σίσι, Mohammed bin Zayed) μαζί με επιμέρους εκφάνσεις ισχύος που απορρέουν από το πολιτικό ισλάμ, από τη φυλετική διαστρωμάτωση της κοινωνίας, από τη διάσπαση του στρατού μετά την πτώση Καντάφι, των δύο εμφυλίων που ακολούθησαν μετά το 2010 (κανταφικοί – αντικανταφικοί και από 2014 μέχρι σήμερα) και από τα εμπλεκόμενα οικονομικά και γεωπολιτικά συμφέροντα λόγω της παρέμβασης τρίτων χωρών (Γαλλία, Ιταλία, ΗΠΑ, Ρωσία, κ.ο.κ.). Υπό αυτό το πρίσμα, το σημερινό συνέδριο στο Βερολίνο αποτελεί ακόμη ένα κεφάλαιο στη συνεχιζόμενη κρίση της χώρας. Η έκβαση της οποίας δεν θα κριθεί από την κατάληψη της Τρίπολης από τον στρατηγό Χαφτάρ. Πρώτον, γιατί δεν θα την καταλάβει και, δεύτερον, γιατί στη Λιβύη, όπως και στη Συρία ή την Υεμένη οι εμπλεκόμενοι δρώντες δεν συγκρούονται ποτέ απευθείας μεταξύ τους. Η ρωσοτουρκική συνεργασία πρόσφατα στο μέτωπο της Λιβύης όσο και σε αυτό της Συρίας, εδώ και κάποια χρόνια, το απέδειξε περίτρανα. Συνεπώς, όποιος ονειρεύεται «Βατερλώ της Τουρκίας» ή «σικελικές εκστρατείες» ας ξανατσεκάρει την ανάλυσή του.

 

Ο Μακρόν και η Μέρκελ

Στη μετα-Brexit εποχή ο ανταγωνισμός Γερμανίας – Γαλλίας στον άξονα ισχύος εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθίσταται μια πολύ ενδιαφέρουσα περιπτωσιολογία για το μέλλον όχι μόνο της ΕΕ αλλά και του διεθνούς συστήματος. Πρόσφατα σε μια κοινή τους συνέντευξη Τύπου η Γερμανίδα καγκελάριος αναφέρθηκε στο πώς το Παρίσι «σπάζει κάθε φορά την κούπα από την οποία η ίδια επιθυμεί να πιει, μαζί του, ένα τσάι». Στην Ελλάδα και την Κύπρο –που βγαίνουν δειλά-δειλά από την οικονομική κρίση του 2013-2018– η ανάγνωση της ευρωπαϊκής αντίδρασης στην κρίση της Λιβύης και στην εμπλοκή Ρωσίας και Τουρκίας γίνεται στη μία περίπτωση υπό το βάρος της αντίληψης του γεωπολιτικού ανταγωνισμού Ευρώπης – ΗΠΑ για τη νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ (σ.σ. ο ανταγωνισμός ΗΠΑ – Γαλλίας για τα εξοπλιστικά της Ελλάδας καλά κρατεί) και του sui generis αντιγερμανισμού λόγω της εμπειρίας της κρίσης, και στη δεύτερη περίπτωση με έναν ακόμη πιο, χαοτικά, ιδεοληπτικό τρόπο στη βάση της προσδοκίας για πρόκληση πολιτικού κόστους της Τουρκίας ή της νομοτελειακής της συντριβής επειδή, ακριβώς, παρανόμως κατέχει το βόρειο τμήμα του νησιού. Μαζί με στείρο ευρωσκεπτικισμό και λαϊκισμό. Αν ο ελληνισμός –όπως εκπροσωπείται εντός της ΕΕ από την Ελλάδα, εδώ και 39 χρόνια, και από την Κύπρο εδώ και 16 χρόνια, με την ιδιότητα του πλήρους κράτους μέλους– δεν αντιληφθεί πλήρως τη συμβολή του στη διαμόρφωση μιας πετυχημένης συλλογικής ευρωπαϊκής απάντησης σε κρίσεις όπως αυτή της Λιβύης, ποιος θα το πράξει; Η Τουρκία που δεν είναι μέλος της ΕΕ;

Twitter: @JohnPikpas

 

 

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.