Φόρμα αναζήτησης

Μια ύστατη προσπάθεια για επανέναρξη του διαλόγου

O Τουρκοκύπριος ηγέτης Μουσταφά Ακιντζί «μοίρασε παιχνίδι» ανακατεύοντας την τράπουλα της τρέχουσας κατάστασης στο Κυπριακό με δύο απανωτές προτάσεις: Τη συνδιαχείριση στο φυσικό αέριο και τη σύσταση άτυπης πενταμερούς. Η πρώτη πρόταση ήταν εξ ορισμού «no go» για την ε/κ πλευρά προκειμένου να μην υπάρξει, υπό το βάρος και των τουρκικών τετελεσμένων στην κυπριακή ΑΟΖ, καμία υπόνοια αναγνώρισης / εξίσωσης της «ΤΔΒΚ». Το ομόφωνο «όχι» όμως των πολιτικών αρχηγών δεν συνοδεύτηκε από μια καλά στοχευμένη εναλλακτική πρόταση ως αποτέλεσμα καλής προετοιμασίας για μια τέτοια κίνηση εκ μέρους του Ακιντζί. Αναφορικά με τη δεύτερη πρόταση και ενόψει των εξελίξεων τον Σεπτέμβρη στη Νέα Υόρκη τα πράγματα δείχνουν να είναι πιο πολύπλοκα. Ο τρόπος επιστροφής στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων -με την κυβέρνηση να διαμηνύει την επιστροφή στο σημείο από όπου μείναμε, πριν από δύο χρόνια, στο Κραν Μοντανά της Ελβετίας- ωστόσο επιβεβαιώνει την πίεση στην πλευρά του Προέδρου Αναστασιάδη. Και σημαντικότερα εμπεριέχει και ένα μεγάλο ρίσκο.

 

Η πρόθεση Ακιντζί

Η γενικευμένη πρόσληψη της κίνησης Ακιντζί από τις ε/κ πολιτικές ελίτ είναι αυτή της πλήρους εναρμόνισής του με την Άγκυρα. Ο ε/κ Τύπος έγραψε για «κρότου λάμψης» και για εμμονή του Τουρκοκύπριου ηγέτη με τη μη έλευση της κ. Λουτ στην Κύπρο. Ωστόσο, μια προσεκτικότερη ανάγνωση των ενεργειών Ακιντζί υποδηλώνει πως το σκεπτικό του ίσως να είναι πιο πολύπλοκο, στη λογική του «good cop – bad cop». Μια πρόταση που εξ ορισμού θα απορριφθεί -γιατί ένα μέρος της είναι απαράδεκτο-, αλλά που εμπερικλείει τη λογική της επερχόμενης διαπραγμάτευσης και δη του αντικειμένου της τελευταίας. Και μια πρόταση που αποτελεί εργαλείο αποκλιμάκωσης. Του καλύτερου δυνατού στην παρούσα φάση. Η Άγκυρα γνωρίζει πως η ελληνοκυπριακή πλευρά δεν θα παρουσιαστεί έτοιμη για συνέχιση του διαλόγου χωρίς να απομακρυνθούν τα δύο τρυπάνια της. Έχει όμως και χρονοδιάγραμμα για το πότε θα ολοκληρώσει τις ενέργειές της κι αναλόγως της πίεσης που θα ασκηθεί στην ελληνοκυπριακή πλευρά κερδίζει και το περιθώριο ελιγμών (καθώς και το tempo των πραγμάτων). Ο κ. Ακιντζί γνωρίζει επίσης το ως άνω. Σημαντικότερα όμως, για τον ίδιο, γνωρίζει πως όσο κι αν θέλει χρονοδιάγραμμα ως απαραίτητη προϋπόθεση για την επάνοδο στις συνομιλίες, το πραγματικό του χρονοδιάγραμμα λήγει τον Μάρτιο όπου κρίνεται, από την αφετηρία του αουτσάιντερ, το πολιτικό του μέλλον στο τιμόνι της ηγεσίας της κοινότητάς του. Υπό αυτό το βάρος ο Τουρκοκύπριος ηγέτης και περισώζει την υστεροφημία του, και κερδίζει πόντους στο «blame game», αλλά και στη διεθνή κοινότητα, και, κυριότερα, δίνει προς την ελληνοκυπριακή πλευρά ένα hint: Ελάτε, άτυπα, να συμφωνήσουμε τώρα τους όρους επιστροφής στον διάλογο. Πριν αναγκαστούμε να διαπραγματευτούμε -στο τραπέζι- την απομάκρυνση των τουρκικών γεωτρυπάνων. Ιδίως αν η Άγκυρα κλιμακώσει σε σημείο που δεν μπορεί να υπάρξει καμία επιστροφή στον διάλογο με χειρότερα δεδομένα επί της κυπριακής ΑΟΖ απ’ ό,τι σήμερα.

 

Πώς θα δουλέψει

Ο δρόμος για την επάνοδο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα. Η πίεση έχει μεταφερθεί, σε πλήρη ισχύ, στη δική μας πλευρά και δη στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Ενώπιόν του τα διλήμματα είναι εμφανή: Στο εσωτερικό θα φανεί πλήρως καταναγκασμένος, η Τουρκία έχει εντάξει, ανεπιστρεπτί, το φυσικό αέριο στη διαπραγμάτευση και η αποδοχή ενός χρονοδιαγράμματος αποτελεί διαχρονικό εμπόδιο που πλήττει το κύρος της πλευράς μας κάνοντας την ε/κ πλευρά να μην αισθάνεται άνετα. Στη Νέα Υόρκη, όμως, στο περιθώριο της ολομέλειας του ΟΗΕ και ενώπιον του γ.γ. Αντόνιο Γκουτέρες, οι επιλογές παραμένουν περιορισμένες: α) αποδοχή χρονοδιαγράμματος κατόπιν συμφωνίας και επανεκκίνηση των συνομιλιών, β) μη αποδοχή χρονοδιαγράμματος και καμία επανεκκίνηση των συνομιλιών. Εννοείται πως βασική προϋπόθεση για επανέναρξη του διαλόγου θα τεθεί ο τερματισμός των τουρκικών ενεργειών στην κυπριακή ΑΟΖ -κατάσταση που, όπως αναφέρουν στον «Π» πηγές που γνωρίζουν, «η Τουρκία αντιλαμβάνεται με ευελιξία». Υπό αυτό το πρίσμα, η πρόσκληση Ακιντζί για σύγκληση άτυπης πενταμερούς μπορεί να ιδωθεί και ως ένα χέρι βοηθείας – τουλάχιστον ως τέτοια δείχνουν να την προσλαμβάνουν πολλές ξένες διπλωματικές πηγές.

 

Τι να αναμένουμε

Πέραν του παιχνιδιού εντυπώσεων μεταξύ Αναστασιάδη – Ακιντζί για την «πατρότητα» της πρότασης για σύγκληση πενταμερούς, η διαδικασία για επανέναρξη των συνομιλιών περνάει μέσα από τη συνάντηση -έστω κι άτυπα- όλων των εμπλεκόμενων πλευρών αλλά και, επιπλέον, από τη στάση που θα τηρήσει ο ίδιος ο γ.γ. του ΟΗΕ. O τελευταίος απέστειλε ήδη σχετικό μήνυμα κάνοντας λόγο για «κατ’ αρχήν συμφωνία των δύο ηγετών» ρίχνοντάς τους, ξεκάθαρα, το μπαλάκι ως προς μια επιτυχημένη μεταξύ τους συνάντηση. Φυσικά το βασικότερο εδώ παραμένει το πώς η Τουρκία «θα παίξει τα πιόνια της», δηλαδή το πώς θα κινηθεί με τα δύο γεωτρύπανα στη «σκακιέρα της ΝΑ Μεσογείου». Καλά ενημερωμένες πηγές πάντως κάνουν λόγο για απομάκρυνση του «Fatih» από το σημείο που βρίσκεται μετά τα μέσα Αυγούστου – είδηση που επιβεβαιώνει και διά δηλώσεων ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας. Για το «Yavuz» τα πράγματα δείχνουν πιο περίπλοκα για τους χρόνους απομάκρυνσής του, με την Τουρκία να τηρεί στάση «wait & see» αναλόγως και του πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα αναφορικά με τον διάλογο.

 

Γεωτρήσεις στρατηγικής σημασίας

Η Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση υιοθέτησε στις 18 Ιουλίου κοινή διακήρυξη που υπογράφουν AKP, MHP, CHP και «Καλό Κόμμα» (iYi Parti) για την Ανατολική Μεσόγειο όπου οι γεωτρήσεις στην Κύπρο παρατίθενται ως στρατηγικής σημασίας κινήσεις που αφορούν τόσο την Άγκυρα όσο και την «ΤΔΒΚ». Η Άγκυρα, στρατηγικά, μπορεί να προκρίνει ως εκλεκτό της τον Κουντρέτ Όζερσαϊ, ωστόσο στην παρούσα φάση δείχνει να παίζει καλά το παιχνίδι της μεταξύ αυτού και του Μουσταφά Ακιντζί. Ενώπιόν μας έχουμε λίγους μήνες διαθέσιμους. Το ερώτημα του ενός εκατομμυρίου παραμένει το ίδιο. Αν μετά από μια επάνοδο στον διάλογο με ένα παρεμφερές αποτέλεσμα όπως αυτό στο Κραν Μοντανά, το 2017, θα υπάρξει άλλη ευκαιρία. Υπό το βάρος των εξελίξεων αυτήν τη φορά το ερώτημα τείνει να γίνει ρητορικό. Και η απάντηση βρίσκεται μόνο στην αποφασιστική διάθεση των Ελληνοκυπρίων να δείξουν ηγεσία και να μην μετακυλήσουν το πρόβλημα, κατά το κυπριακότερο, «πάρατζει».

 

*Twitter: @JohnPikpas