POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

«Με αφορμή τους “Ως Δαμέ” – Η πληροφορία υπάρχει αλλά το νόημα της παράγεται» της Χριστιάνας Καραγιάννη



 

 

Γεννήθηκα μετά το 1974, άρα δεν έχω βιώματα της εισβολής, μεγάλωσα στη Λεμεσό, σε αρκετή απόσταση από τα οδοφράγματα, χωρίς θύμισες από μαθητικές αντικατοχικές διαδηλώσεις με φάτσα φόρα τις τουρκικές σημαίες. Ναι μεν κατά τη διάρκεια των σχολικών μου χρόνων, τη δεκαετία του 1990, εκτέθηκα σε έντονα εθνικιστικά στοιχεία ως μέρος των μαθημάτων αλλά και του ευρύτερου σχολικού περιβάλλοντος της τότε εποχής, αλλά θυμάμαι πως το νόημα των πληροφοριών που αφορούσαν το κυπριακό πρόβλημα δεν ήταν ποτέ ξεκάθαρο. Για παράδειγμα δεν ήταν ποτέ ξεκάθαρο γιατί η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο το 1974, αφού η «επεκτατική πολιτική ενός βάρβαρου λαού»  που προσφερόταν ως το νόημα από όσους έδιναν την πληροφορία έμοιαζε όλο και λιγότερο πειστικό ή περισσότερο μπερδεμένο. Εν τω μεταξύ, κάποιες πληροφορίες και τα νοήματα τους, όπως για παράδειγμα η ύπαρξη των Τουρκοκυπρίων στον βορρά, ή αν προτιμάτε στο βόρειο μέρος του νησιού, απουσίαζαν εντελώς.

Σιγά σιγά συνειδητοποίησα πως το θέμα δεν ήταν βέβαια προσωπικό αλλά συλλογικό. Οι (συχνά επιλεκτικές) πληροφορίες με τα μπερδεμένα ή πολλαπλά και εναλλασσόμενα ανάλογα με το χωροχρονικό πλαίσιο νοήματα, βρίσκονταν παντού στην κυπριακή κοινωνία, επηρεάζοντας κάθε φάσμα της και κάθε ηλικίας, μόρφωσης, κοινωνικής τάξης ανθρώπους. Χαρακτηριστικά θυμάμαι, όχι πολλές δεκαετίες πριν, πως ακόμα και οι πληροφορίες σχετικά με την εθνικότητα ή ιθαγένεια των Κυπρίων, ελληνοκυπρίων ή ελληνόφωνων κατοίκων της Κύπρου, δεν ήταν ξεκάθαρες ούτε στα επίσημα έγγραφα της κυπριακής δημοκρατίας. Παρόμοια μπερδεμένα ήταν τα πράγματα και σε πολλά άλλα μη επίσημα πλαίσια. Άνθρωποι που βίωσαν τα γεγονότα που προκάλεσαν την παραγωγή αυτών των πολλαπλών νοημάτων χρησιμοποιούσαν στην αφήγηση τους νοήματα που πολλές φορές ήταν αντικρουόμενα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η γιαγιά μου, που από τη μια αναφερόταν στην Τουρκοκύπρια γειτόνισσα της που έχασε μετά το 1974, με τα πιο γλυκά νοσταλγικά λόγια και λίγο αργότερα σχολίαζε «Οι σιύλλοι», ακούγοντας στο δελτίο ειδήσεων να υπογραμμίζεται «η αδιαλλαξία της άλλης πλευράς» ως υπεύθυνη για την αποτυχία των συνομιλιών για το κυπριακό.

Το δυστύχημα είναι πως αυτό το συλλογικό μπέρδεμα νοημάτων όχι μόνο εξακολουθεί να υπάρχει αλλά όπως φαίνεται είναι ακόμη κυρίαρχο στην κοινωνία μας. Παρόλο που σε προσωπικό επίπεδο πολλοί περισσότεροι είναι αυτοί που έχουν συνειδητοποιήσει πως η πληροφορία ναι μεν υπάρχει αλλά το νόημα της παράγεται ανάλογα με την αναπαράσταση της (Stuart Hall, 1980), τα μπερδεμένα νοήματα για οτιδήποτε αφορά την ύπαρξη των κατοίκων της Κύπρου ως οντότητα, συνεχίζουν να διαιωνίζονται στην καθημερινότητα μας: Ποια λύση επιδιώκουμε εδώ και δεκαετίες συζητήσεων; Πως εξηγούμε στα παιδιά μας τις σχολικές γιορτές και αργίες της 25ης Μαρτίου ή της 1ης Απριλίου; Ποια σημαία είναι «η δική μας»; Ποιοι είμαστε «εμείς» και ποιοι είναι «οι άλλοι»; Είναι τα Κυπριακά γλώσσα ή διάλεκτος;  Ποια η «σωστή» ορθογραφία του «Ως Δαμέ»; Τι υπάρχει στο βόρειο μέρος του νησιού εκτός από τους τόπους που «Δεν ξεχνώ»; Ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι που κατοικούν εκεί, πως μοιάζουν, πως ζουν, τι θέλουν; Και πολλά, πολλά, πολλά άλλα…

Ίσως αν αρχίζαμε να ξεκαθαρίζουμε ένα-ένα αυτά τα ερωτήματα, αναγνωρίζοντας τα πολλαπλά νοήματα που μπορούν να δοθούν σε κάθεμιά από αυτές τις πληροφορίες, να ήμασταν σε θέση να δώσουμε και στην αναφορά «η κυβέρνηση στο νότο» που έγινε στο χωροχρονικό πλαίσιο της κινητοποίησης της πολιτικής οργάνωσης «Ως Δαμέ», ένα νόημα που προχωρά πέρα από εθνικιστικές υστερίες. Μήπως 47(+) χρόνια μετά έφτασε επιτέλους η ώρα;

Η Δρ Χριστιάνα Καραγιάννη είναι μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, Λέκτορας ΜΜΕ & Πολιτισμικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Frederick.

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.