POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

Λαϊκισμός και πολιτική ανικανότητα πριονίζουν τη δημοκρατία



Η εικόνα ένοπλων οπαδών του Ντόναλντ Τραμπ σε άμεση μετάδοση να εισβάλλουν στο Καπιτώλιο ήταν σοκαριστική. Επειδή αυτή η εικόνα επιβεβαίωσε με τρόπο εμφαντικό πόσο εύθραυστη είναι ακόμα και σήμερα η δημοκρατία. Και ότι ο λαϊκισμός είναι μια παθογένεια που μπορεί παντού να έχει τα ίδια αποτελέσματα.

Η αλήθεια είναι πως ο Τραμπ είχε προειδοποιήσει ότι θα αμφισβητούσε το αποτέλεσμα σε περίπτωση που δεν εκλεγόταν. Αυτό που ξεχώρισε ήταν η ευκολία με την οποία το έκανε. Το πώς κατάφερε να υποκινήσει το πλήθος να κινηθεί εναντίον της δημοκρατίας, πείθοντάς το πως δεν θα πρέπει να αποδεχθεί το αποτέλεσμα, είναι τρομακτικό. Ακόμα πιο τρομακτικές, όμως, είναι η πεποίθηση όσων εισέβαλαν στο Καπιτώλιο ότι υπερασπίζονται τη δημοκρατία και το Σύνταγμα, η σιγουριά τους πως υπάρχει μια δαιμονική ελίτ που προσπαθεί να κλέψει τα δίκια του λαού, η αδιαφορία τους για τα γεγονότα, τη λογική, τα επιχειρήματα. Η δημοκρατία και ένα τεράστιο κομμάτι της κοινωνίας έγιναν παιχνίδι στα χέρια του απερχόμενου Προέδρου. Ήταν λες και έβαζε στοίχημα με τον εαυτό του. Κάθε φορά πήγαινε ένα βήμα παραπέρα δοκιμάζοντας τα όρια της κοινωνίας και κάθε φορά ένα τεράστιο κομμάτι της ανταποκρινόταν, ξεπερνώντας ακόμα και τις δικές του προσδοκίες.

Αποδείχθηκε ότι τα όρια σε μια δημοκρατία μπορεί να τα καθορίσει ένας άνθρωπος όπως ο Τραμπ. Διότι δεν ήταν μόνοι οι εισβολείς στο Καπιτώλιο. 42% των Αμερικανών που ρωτήθηκαν πιστεύουν πως ο Τραμπ κέρδισε τις εκλογές. Ένας στους πέντε στήριξε την επίθεση στο Καπιτώλιο. 74 εκατομμύρια ήταν έτοιμα να τον επανεκλέξουν. Αυτή τη στιγμή υπάρχει ένας πολύ μεγάλος αριθμός ανθρώπων που ζει σ’ έναν ψεύτικο κόσμο που είναι χτισμένος σε ψεύτικες ειδήσεις. Ο οποίος είναι πρόθυμος να πιστέψει οτιδήποτε. Για πολλούς το facebook και το twitter λειτουργούν ως ένα δωμάτιο στο οποίο οι ίδιοι είναι κλειδωμένοι και απλά ακούν τον αντίλαλο της φωνής τους. Τα social media έπαιξαν πολύ σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του κινήματος «Stop The Steal» («Σταματήστε Την Κλοπή») που αναπτύχθηκε, με εκατομμύρια ακολούθους στις ΗΠΑ.

Ήταν όμως εκπληκτικό να παρακολουθείς στην Κύπρο τις αντιδράσεις. Αντιδράσεις που επιβεβαίωσαν ότι κι εμείς είμαστε κλειδωμένοι στο δικό μας δωμάτιο με τον δικό μας αντίλαλο. Όπως π.χ. τον Νίκο Χριστοδουλίδη να ανησυχεί για τα επίπεδα δημοκρατίας στην Αμερική και τον Κούσιο να εκφράζει την άποψη ότι «η δημοκρατία δεν δέχεται εκπτώσεις». Ή στελέχη της Αριστεράς και ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας που έσπευσαν, μην μπορώντας να κρύψουν την ικανοποίησή τους, να αναδείξουν την υποκρισία της Αμερικής η οποία παραδίδει μαθήματα σε άλλους. Αφήνοντας κατά μέρος τη δική τους. Διότι αυτό που έβγαλε ως εικόνα η Αμερική επί Τραμπ είναι αυτό που κυριαρχεί σε χώρες που προασπίζονται και που κατά τους ίδιους ακολουθούν πολιτικές αρχών. Και διότι η ταύτιση ακόμα και αυτής της Αμερικής με τη Ρωσία ή την Τουρκία ήταν αν μη τι άλλο κακόγουστη. Ακόμα και με τον Τραμπ, η αντιπολίτευση δεν εξαφανίστηκε. Αντίθετα συσπειρώθηκε και επικράτησε. Και τα μέσα ενημέρωσης δεν σώπασαν. Του άσκησαν δριμύτατη κριτική και διέκοψαν επανειλημμένα την αναμετάδοση δηλώσεών του όταν άρχισε να αμφισβητεί με τοποθετήσεις του τη δημοκρατία.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η πληγή που αφήνει μια ανεύθυνη ηγεσία στην Αμερική είναι βαθιά. Επέφερε ένα βαρύτατο και πρωτόγνωρο πλήγμα στην εικόνα της. Αυτό όμως που για μια ακόμα φορά ξεχώρισε ήταν η ανθεκτικότητα της δημοκρατίας σε χώρες όπου υπάρχουν Σύνταγμα και θεσμοί. Κυρίως όμως άνθρωποι που είναι έτοιμοι να την υπερασπιστούν. Επιβεβαιώθηκε πως η Αμερική δεν είναι ούτε Ρωσία ούτε Τουρκία. Το επιβεβαίωσε η αντίδραση της Βουλής και της Γερουσίας. Το επιβεβαίωσε η αποστροφή του κόσμου, η οποία τον οδήγησε σε αριθμούς ρεκόρ στην κάλπη και η οποία έγινε πιο έντονη μετά τις εκλογές. Η επικράτηση, άλλωστε, των Δημοκρατικών και στη Γερουσία ήταν αποτέλεσμα ακριβώς αυτής της αντίδρασης από ένα σημείο και μετά για τις μεθόδους που μετερχόταν ο Τραμπ. Σε μια πολιτεία βαθύτατα συντηρητική όπως είναι αυτή της Τζόρτζια. Οι εικόνες αποδείχθηκαν παράγοντας πολιτικής αναζωογόνησης, η απειλή λειτούργησε συσπειρωτικά στις υγιείς δυνάμεις.

Το θέμα λοιπόν δεν είναι η Αμερική. Είναι το ότι εδώ και καιρό ο λαϊκισμός και η πολιτική ανικανότητα πριονίζουν τη δυτική δημοκρατία. Κυρίως όμως όλοι αυτοί που θεωρούν ότι η δημοκρατία καταλύεται μόνο με τανκς και εισβολή στο Καπιτώλιο. Οι οποίοι δεν αντιλαμβάνονται πως καταλύεται και μέσα από την υπόσκαψη των θεσμών, την αποδόμηση της νομιμότητας. Πως ακόμα και μέσα από σχεδόν δημοκρατικές διαδικασίες η δημοκρατία μπορεί να αποδυναμώνεται και να αμφισβητείται. Ή όπως έγραψε και ο Ντέιβιντ Ράνσιμαν, πως η δημοκρατία μπορεί να αποτύχει παραμένοντας τυπικά άθικτη. Εκλέγοντας και συντηρώντας πολιτικούς όπως ο Τραμπ. Κι αν η Αμερική έχει το Σύνταγμα και τους θεσμούς για να αντικρούσει τέτοιες επιθέσεις στη δημοκρατία, στη χώρα μας δεν ξέρω ποιο Σύνταγμα και ποιοι θεσμοί θα μπορούσαν να σταθούν στο διάβα τους. Κυρίως όμως ποιοι άνθρωποι.

antopoly@cytanet.com.cy

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.