Φόρμα αναζήτησης

Κυπριακό: Το τέλος των τακτικισμών

Η ε/κ πλευρά δεν θέλει στο παρόν στάδιο να χαρακτηρίσει το πενθήμερο πήγαινε – έλα της Τζέιν Χολ Λουτ ως αποτυχία. Μπορεί το αποτέλεσμα να μην στέφθηκε με επιτυχία, αλλά η διαδικασία παρέμεινε ζωντανή. Στην ίδια γραμμή κινήθηκαν και οι δηλώσεις του Μουσταφά Ακιντζί. Η διαδικασία συνεχίζεται, μάλλον αυτή τη φορά στη Νέα Υόρκη. Και εφόσον ο γενικός γραμματέας ή η κ. Λουτ πραγματοποιήσουν συναντήσεις και με τις εγγυήτριες δυνάμεις. Πόσο έτοιμη είναι η Τουρκία για νέες εξελίξεις στο Κυπριακό;

Η διαδικασία

Τη βδομάδα που πέρασε η κ. Λουτ κατάλαβε ότι το Κυπριακό, πέραν των όσων μπορεί κανείς να επισκοπήσει επί του εδάφους, είναι και ένα παιχνίδι λέξεων. Ξεκίνησε να συντάξει μια κοινή δήλωση μισής σελίδας. Ότι, δηλαδή, οι δύο ηγέτες επαναβεβαιώνουν τη βούλησή τους για επίτευξη λύσης διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας στη βάση τριών σημείων αναφοράς: Του κοινού ανακοινωθέντος του 2014, των συγκλίσεων στο Κυπριακό από το 2014-2017 και βεβαίως του πλαισίου Γκουτέρες το οποίο κατατέθηκε στις 30 Ιουνίου 2017 στο Κραν Μοντανά. Στη συνέχεια, και πάντα μέσα από το πήγαινε –έλα, διαπίστωσε ότι οι Κύπριοι είναι ειδικοί στο επιλεκτικό copy paste. Μια γραμμή ο Ακιντζί από την έκθεση του γενικού γραμματέα το 2017, μια γραμμή οι Ε/Κ από την έκθεση του 1992, μια επεξήγηση του τι εννοεί ο γενικός γραμματέας όταν τονίζει ότι η λύση του Κυπριακού είναι επείγουσα, μια επιλεκτική περικοπή από τη σύνθεση της διάσκεψης του Κραν Μοντανά για να μείνει εκτός η ΕΕ, και η συζήτηση φουντώνει. Οι Τ/Κ, με βάση τις δημόσιες δηλώσεις τους για χρονοδιάγραμμα, ήθελαν να δουν κάτι να αποτυπώνεται στο χαρτί. Από την άλλη, σε θέματα καυτά για την ε/κ πλευρά, όπως η ΑΟΖ, η Τουρκία δεν ήταν παρούσα για να τεθούν.

Παρ’ όλα αυτά όλοι ήθελαν να στείλουν το μήνυμα ότι η διαδικασία συνεχίζεται. Στην παρούσα φάση οι κύριοι Αναστασιάδης και Ακιντζί βολεύονται, λέει το ε/κ αφήγημα το οποίο διαρρέει από συγκεκριμένους δημοσιογράφους κάθε βράδυ στα δελτία ειδήσεων.

  • Ο Μουσταφά Ακιντζί θα είναι υποψήφιος για την προεδρία της τ/κ κοινότητας. Οπότε, κάθε κινητικότητα στο Κυπριακό είναι χρήσιμη. Όλες οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι προηγείται και ότι οι Τ/Κ επιβραβεύουν τις θέσεις του για μια λύση η οποία θα διασφαλίζει πλήρως τους Τ/Κ και την πολιτική τους ισότητα.
  • Ο Νίκος Αναστασιάδης, όντας περικυκλωμένος από γεωτρύπανα και με το γεωτρητικό πρόγραμμα της Κύπρου εν αμφιβόλω, θα ήθελε να υπάρξουν διαβουλεύσεις στο Κυπριακό, ευελπιστώντας ότι ενόσω διαρκούν η Τουρκία θα υποχρεωθεί να τερματίσει τις ενέργειές της στην κυπριακή ΑΟΖ.

Ο Μουσταφά Ακιντζί είναι αλήθεια ότι έθεσε και άτυπο οδικό χάρτη. Ο οποίος θα οδηγούσε σε τριμερή συνάντηση στη Νέα Υόρκη με τον γενικό γραμματέα. Στη συνέχεια, όπως διευκρίνισε ο Νίκος Αναστασιάδης, ο κ. Γκουτέρες θα συγκαλούσε μια άτυπη πενταμερή σε επίπεδο αξιωματούχων και όχι ηγετών για να ντύσουν με περιεχόμενο τους όρους αναφοράς. Σύμφωνα πάντα με την ε/κ ανάλυση, η τ/κ πλευρά πιστεύει ότι αυτές οι συζητήσεις θα μας φθάσουν μέχρι και τον Δεκέμβριο. Τότε, όμως, ξεκινά η προεκλογική των Τουρκοκυπρίων, οπότε κρατούμε αυτά που έχουμε μέχρι τότε και συνεχίζουμε μετά την άνοιξη.

Βεβαίως, για να γίνουν αυτά, τα οποία είναι κομμένα και ραμμένα στις ανάγκες των δύο ηγετών, θα έπρεπε οι δύο ηγέτες να καταφέρουν να έχουν μια κοινή δήλωση. Ούτε αυτό δεν το κατάφεραν. Στη συνέχεια θα πρέπει να πειστεί ο γενικός γραμματέας να παίξει αυτό το παιχνίδι. Δεν γνωρίζουμε αν είναι έτοιμος μετά το σοκ που υπέστη σε δύο διασκέψεις, στη Γενεύη και το Κραν Μοντανά. Τέλος, στο παιχνίδι αυτό θα πρέπει να θέλουν να εμπλακούν και οι εγγυήτριες δυνάμεις. Η Τουρκία, για παράδειγμα, θα δεχόταν να σταματήσει τις γεωτρήσεις για να επανεκλεγεί άνετα ο Μουσταφά Ακιντζί, και να αισθανθεί πιο άνετα ο Νίκος Αναστασιάδης, που αυτή τη στιγμή έχει το πάνω χέρι;

Η αντίφαση στην ε/κ ανάλυση έγκειται στις ίδιες τις διαρροές της. Αν ο Μουσταφά Ακιντζί όντως βολεύεται με εκκίνηση των διαπραγματεύσεων και ολοκλήρωσή τους μετά τις τ/κ εκλογές, γιατί επέμεινε σε χρονοδιαγράμματα τώρα;

Το αστείο

Βεβαίως, όταν προσεγγίζουμε το Κυπριακό οφείλουμε να μην χάνουμε ποτέ τη μεγάλη εικόνα παρασυρόμενοι από τακτικισμούς. Στην πραγματικότητα, κάθε προσπάθεια συζήτησης εξ υπαρχής του Κυπριακού μετά το Κραν Μοντανά, και εφόσον παραμένουμε σε τροχιά συζήτησης λύσης διζωνικής ομοσπονδίας φαντάζει αστεία. Αν είναι δυνατό, μετά από 5 χρόνια εντατικών διαβουλεύσεων, χιλιάδων εγγράφων στα οποία καταγράφονται συζητήσεις, συγκλίσεις, διευκρινίσεις και με το 99% όλων των πτυχών του Κυπριακού συμφωνημένο, να συνεχίζουμε το ψείρισμα της μαϊμούς, να επιστρέφουμε δηλ. σε μια διαδικασία επανέναρξης συνομιλιών λες και δεν έχει συμφωνηθεί τίποτα.

Αν αυτή η διαπίστωση ισχύει, τότε τι μπορεί να συμβαίνει; Δύο τινά:

  • Πρώτον, ότι καμιά από τις δύο πλευρές δεν έχει την απαραίτητη πολιτική βούληση, την εμπιστοσύνη και κυρίως το θάρρος να προχωρήσει σε λύση διζωνικής.
  • Δεύτερον και ως εκ τούτου, οι δύο πλευρές έμμεσα πλην σαφώς καταλήγουν ότι η λύση διζωνικής είναι ανεφάρμοστη, οπότε προσπαθούν να βρουν άλλου είδους διαδικασίες για να προχωρήσουν.

Αν η λύση διζωνικής απαιτεί εμπιστοσύνη και πολιτική βούληση, που αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει, η διαπίστωση ότι η διζωνική είναι νεκρή είναι πολύ πιο δύσκολο να υπερπηδηθεί. Για να υπάρξουν νέες και εφαρμόσιμες ιδέες στο Κυπριακό χρειάζεται να γίνουν τεράστιες υπερβάσεις.

Τι θα γίνει;

Τροφή για σκέψη για το τι θα μπορούσε να γίνει στη συνέχεια –αν στη Νέα Υόρκη σε μερικές βδομάδες αποκαλυφθεί ακόμα ένα φιάσκο- μας έχουν δώσει μέσα από σκόρπιες σκέψεις και τοποθετήσεις αρκετοί.

  • Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επανειλημμένα έχει δηλώσει ότι θα εξαντλήσει κάθε προσπάθεια για λύση διζωνικής, αλλά αν δει ότι δεν μπορεί να πετύχει μια σωστή και λειτουργική λύση για τους Ε/Κ, τότε θα τολμήσει, θα βγει μπροστά, έστω και μόνος, και θα εξηγήσει στον λαό τι συμβαίνει. Η τοποθέτηση αυτή παραπέμπει, πάντα με βάση δημόσιες δηλώσεις του, σε συνομοσπονδία ή και δύο κράτη, κάτι το οποίο συζητήθηκε, όπως παραδέχτηκε, και σε συνάντηση που είχε με τον κ. Τσαβούσογλου.
  • Στην τουρκοκυπριακή πλευρά, αυτός που θεωρεί και το δηλώνει ότι η λύση διζωνικής δεν μπορεί να τεθεί ξανά στο τραπέζι είναι ο Κουντρέτ Όζερσαϊ. Ο κ. Όζερσαϊ μιλά ανοικτά για συνομοσπονδία και δύο κράτη.
  • Τέλος, παρότι η Τουρκία διά του κ. Τσαβούσογλου δηλώνει ανοικτή και σε διζωνική και σε συνομοσπονδία, αλλά και σε δύο κράτη, φαίνεται ότι και αυτή απομακρύνεται από την κλασική συζήτηση περί διζωνικής. Η Τουρκία, θυμίζουμε, μετά το ναυάγιο του Κραν Μοντανά μέσα από συνεχείς δηλώσεις ξεκαθάρισε ότι δεν θα επιστρέψει ποτέ σε συνομιλίες στη βάση των ίδιων παραμέτρων.

Η στρατηγική της Τουρκίας

Η Τουρκία αυτή τη στιγμή στο Κυπριακό έχει το πάνω χέρι. Κινείται με βάση συντρέχοντα σενάρια και στο Plan Α και στο Plan B. Μέσα και από κατ’ ιδίαν συναντήσεις έχει αποκρυπτογραφήσει πλήρως τους τακτικισμούς του Προέδρου Αναστασιάδη, όπως ακριβώς έκανε και με τον Τάσσο Παπαδόπουλο στις λεγόμενες συναντήσεις της Πλάκας, όταν δηλαδή εξηγήσαμε στην Τουρκία πώς θα κινηθούμε. Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης κατέληξε τα τελευταία τρία χρόνια ότι μπορεί να πετύχει καλύτερη λύση αξιοποιώντας το φυσικό αέριο. Θεώρησε ως δεδομένη τη συνέχιση του γεωτρητικού προγράμματος της Κύπρου, πόνταρε πολύ περισσότερο σε τρισδιάστατες απεικονίσεις παρά σε αποδεδειγμένα κοιτάσματα, ανοίγοντας τα χαρτιά του στον Τσαβούσογλου, αρχίζοντας επαφές με τον Όζερσαϊ και απαξιώνοντας τον Ακιντζί. Η Τουρκία το 2011, όταν ανακαλύψαμε το κοίτασμα στο Αφροδίτη, όντως τσίμπησε και ήταν έτοιμη να μπει σε μια διαδικασία win- win. Επαναβεβαίωσε αυτή τη θέση το 2015-16 όταν οι Αμερικανοί διά του αντιπροέδρου Μπάιντεν παρουσίασαν το σχέδιό τους για ενεργειακό τόξο στην περιοχή και όταν ο Νίκος Αναστασιάδης είχε πολύωρη μυστική συνάντηση στο Νταβός της Ελβετίας με τον τότε πρωθυπουργό της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου. Η λύση του Κυπριακού τότε θα καθιστούσε την  Κύπρο κέντρο επεξεργασίας και διάθεσης του φυσικού αερίου. Αντί τούτου, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης έγινε στην πορεία εξάρτημα στο άρμα του Νετανιάχου και των τριμερών οξύνοντας την αντιπαλότητα με την Τουρκία. Η TRAO τότε ήταν μια εταιρεία μέσω της οποίας ο Ταγίπ Ερτογάν έκανε ρουσφέτια σε συγγενείς του. Σήμερα έχει δύο γεωτρητικές πλατφόρμες, ετοιμάζεται να αγοράσει και τρίτη, διαθέτει 4 ερευνητικά σκάφη και άλλες βοηθητικές εταιρείες στον τομέα των εξορύξεων και αλωνίζει στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Τουρκία σήμερα, με το τεράστιο δημοκρατικό της έλλειμμα και της λογικής του ταύρου εν υαλοπωλείω, έχει επιπλέον άλλες προτεραιότητες. Θέλει να δει τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και δη στο Συριακό. Θέλει να διευκρινίσει και να βελτιώσει τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ, αναμένει να δει τις νέες ισορροπίες στην Κομισίον για να επαναπροσδιορίσει τις σχέσεις της με την ΕΕ. Την ίδια στιγμή βρίσκεται σε ενεργητική διπλωματία με την Αίγυπτο, τη Λιβύη, ακόμα και με την Ελλάδα, για θέματα ΑΟΖ. Μια πρόβλεψη κάνω: ότι σύντομα θα αποκαταστήσει πλήρως και τις σχέσεις της με το Ισραήλ.

Το Κυπριακό θα επανέλθει στο τραπέζι όταν τη βολεύει και με τους όρους της. Όταν δε ο Τσαβούσογλου λέει δημόσια ότι η Τουρκία είναι έτοιμη και για διζωνική και για συνομοσπονδία και για δύο κράτη, δεν δίνει επιλογές στην ε/κ πλευρά. Απλώς εξηγεί ότι η Τουρκία θα επιλέξει τη συμφωνία που τη βολεύει και όταν τη βολεύει. Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης με τους τακτικισμούς του έχασε το τάιμιγκ που του δόθηκε, τα πράγματα σήμερα περιπλέχθηκαν και η Τουρκία έχει τη δυνατότητα να ελέγχει το παιχνίδι. Η ε/κ πλευρά, εξαιτίας της αναξιόπιστης πολιτικής της, δεν έχει ούτε ερείσματα, ούτε σοβαρές συμμαχίες.

Λύση δύο κρατών;

Σε συζητήσεις πρόσφατα ενώπιον του Συμβουλίου Ασφαλείας τέθηκε ξανά το θέμα της κατάργησης της Ουνφικύπ. Μαζί με την Ουνφικύπ πάει περίπατο και το ψήφισμα 186 του ΣΑ το οποίο παρέχει νομιμότητα στην Κυπριακή Δημοκρατία και επιτρέπει στους Ε/Κ να μιλούν για την κρατική της οντότητα. Αν και αυτό το νομικό έρεισμα χαθεί, τότε η ΚΔ θα υποχρεωθεί, απούσης της Ουνφικύπ, να επικοινωνεί απευθείας με τις αρχές του ψευδοκράτους για θέματα καθημερινότητας. Το πιθανότερο σενάριο λοιπόν, αν δεν προκύψει κάτι συνταρακτικό στη Νέα Υόρκη, είναι να ξεκινήσει μια διαδικασία ταϊβανοποίησης του βορρά, με το καλύτερο πλέον σενάριο για τους Ε/Κ στην πορεία να είναι η λύση δύο κρατών στην Κύπρο εντός της ΕΕ. Με ύπατο εκπρόσωπο εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ βέβαια τον Ισπανό Josep Borrell Fonteles και με ανοικτό το Καταλανικό, μάλλον κι αυτή η προοπτική όνειρο θερινής νυκτός είναι.