Φόρμα αναζήτησης

Κυπριακό: Μα πού είναι όλες οι γυναίκες;

Μέσα στην αβεβαιότητα που διέπει εδώ και πολλά χρόνια τις διαπραγματεύσεις για τη λύση του Κυπριακού προβλήματος, μια παράμετρος παραμένει σταθερή – η απουσία ισότιμης εκπροσώπησης του γυναικείου φύλου στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Με εξαίρεση την ομάδα των Ηνωμένων Εθνών, από τη δεκαετία του ’60, μόνο τρεις Ελληνοκύπριες και μία Τουρκοκύπρια διαδραμάτισαν ουσιαστικό ρόλο στις εξελίξεις των συζητήσεων και στη λήψη αποφάσεων για σημαντικά ζητήματα. Αυτό βεβαίως δεν πρέπει να μας ξενίζει, αφού αντανακλά επακριβώς το σκηνικό της κυπριακής πολιτικής πραγματικότητας. Άντρες οι ηγέτες των δύο κοινοτήτων, άντρες και οι διαπραγματευτές, άντρες κατά κύριο λόγο και τα μέλη της διαπραγματευτικής ομάδας, ειδικά όσοι έχουν ενεργό ρόλο στη λήψη αποφάσεων. Έτσι κι αλλιώς το Σύνταγμα της χώρας μας καθορίζει την ύπαρξη και την τοποθέτηση της γυναίκας, ως πολίτισσας του κράτους, πάντα σε συνάρτηση με την εξάρτησή της, πρώτα από τον πατέρα της και αργότερα, από τον σύζυγό της (βλ. άρθρο 7 του Συντάγματος, όπου καθορίζει ότι τα τέκνα ανήκουν «εις την κοινότητα του πατρός» και ακολούθως, «η ύπανδρος γυνή ανήκει εις την κοινότητα του συζύγου αυτής»). Καμία έκπληξη δεν πρέπει άρα να μας προκαλεί το γεγονός ότι, ενώ οι διαπραγματεύσεις βασίζονται στην ιδέα της ποσόστωσης, η οποία θα εξασφαλίζει τη συμμετοχή και των δύο κοινοτήτων στους διάφορους θεσμούς και δομές του μελλοντικού κράτους, ουδείς ασχολείται και με την έμφυλη διάσταση μιας οποιασδήποτε ποσόστωσης, η οποία θα προωθούσε γυναίκες και από τις δύο κοινότητες σε θέσεις λήψης αποφάσεων.

Παγκόσμιος ουραγός

Η μη ικανοποιητική εκπροσώπηση των γυναικών στη διαδικασία και στις συζητήσεις για το Κυπριακό, αποτελεί από μόνο του ακόμα μια απόδειξη του γιατί η Κύπρος είναι παγκόσμιος ουραγός σε θέματα ισότητας και καταδεικνύει ένα προφανές δημοκρατικό έλλειμμα, αλλά και την έλλειψη οποιασδήποτε πολιτικής βούλησης ώστε κάτι τέτοιο να αλλάξει στο μέλλον. Στις προσπάθειες επίλυσης του σοβαρότερου και μακροβιότερου προβλήματος επιβίωσης που αντιμετωπίζει η πατρίδα μας, οι γυναίκες λάμπουν διά της απουσίας τους. Ακόμα κι όπου εκπροσωπούνται, η ισχνή αριθμητική παρουσία τους, διασφαλίζει ότι δύσκολα θα μπορούν να τοποθετήσουν το ζήτημα της ισότητας των φύλων, όπως και ζητήματα που απασχολούν τον γυναικείο πληθυσμό της χώρας μας, στην ατζέντα. Είναι αποδεδειγμένο ότι για οποιαδήποτε δρομολόγηση αλλαγής πολιτικής χρειάζεται τουλάχιστον μια κριτική μάζα συμμετοχής των ενδιαφερομένων σε ποσοστό 30% στην ομάδα λήψης αποφάσεων. Στην περίπτωση της χώρας μας ούτε καν πλησιάζουμε αυτό το ελάχιστο ποσοστό.

Αποτύπωση στο δημοψήφισμα

Η γυναικεία απουσία ταυτόχρονα συνεπάγεται και την απουσία καταγραφής και αντιμετώπισης των απειλών ασφάλειας, που εκφράζουν οι Κύπριες ως ανησυχία για τη μετά λύση εποχή και οι οποίες διαφέρουν κατά πολύ από τις απειλές ασφάλειας οι οποίες καταγράφονται ως ανησυχίες του αντρικού πληθυσμού. Καθόλου τυχαίο είναι το γεγονός ότι σημαντικός πυρήνας της μεγάλης πλειοψηφίας των Ελληνοκυπρίων που ψήφισε κατά του σχεδίου Ανάν το 2004 ήταν γυναίκες, σε αντίθεση με τον παγκόσμιο κανόνα που καταδεικνύει ότι συνήθως οι γυναίκες ψηφίζουν υπέρ μιας ειρηνευτικής συμφωνίας.

Αυτό το γεγονός από μόνο του οφείλει να μας προβληματίσει, αφού ποσοτικές και ποιοτικές έρευνες (βλέπε π.χ. το SCORE Index του SeeD-Centre for Sustainable Peace and Democratic Development για την Κύπρο, το οποίο καταγράφει τέτοιους προβληματισμούς σε τακτά χρονικά διαστήματα), αποσαφηνίζουν πολύ συγκεκριμένες ανησυχίες που αφορούν την ασφάλεια των γυναικών σε προσωπικό επίπεδο, ανησυχίες για την οικονομική ασφάλεια και ευημερία των ίδιων και των οικογενειών τους, ανησυχίες για την ασφάλεια σε θέματα παροχής υπηρεσιών αστυνόμευσης, υγείας, κοινωνικών ασφαλίσεων, παιδείας κ.λπ. Ζητήματα που κατηγοριοποιούνται ως ζητήματα στο πλαίσιο της ‘ανθρώπινης ασφάλειας’ -δηλαδή της διασφάλισης της ασφαλούς και αξιοπρεπούς διαβίωσης και ευημερίας του ατόμου- σε αντίθεση με την προτεραιότητα που δίνουν οι άντρες σε στρατεύματα και εγγυήσεις. Ζητήματα στα οποία δεν έχει δοθεί έμφαση αφού απουσιάζει από το πλαίσιο του διαλόγου για το Κυπριακό η έννοια της ‘περιεκτικής ασφάλειας’ -δηλαδή της δημιουργίας ενός πλαισίου συζήτησης για την ασφάλεια, η οποία να συμπεριλαμβάνει τις ανησυχίες όλων των ενδιαφερομένων μερών και ομάδων του πληθυσμού.

Γυναίκες τα πρώτα θύματα

Τα ευρήματα του SeeD για την Κύπρο δείχνουν ότι οι Κύπριες γυναίκες είναι πιο δύσπιστες από τους άντρες προς την πολιτική διαδικασία, από την οποία παραμένουν κατά κύριο λόγο αποκλεισμένες και εκφράζουν υψηλότερη δυσπιστία προς τους άντρες ηγέτες, οι οποίοι παίρνουν τις αποφάσεις. Εκφράζουν υψηλά ποσοστά πολιτικής ανασφάλειας, που προέρχεται από την ελλιπή γυναικεία εκπροσώπηση στον δημόσιο βίο της χώρας, την απουσία γυναικείων πολιτικών προτύπων αλλά κι από την προφανή γυναικεία απουσία από τη σφαίρα του πολιτικού σχολιασμού και ενημέρωσης, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης. Ταυτόχρονα, διακατέχονται από μεγαλύτερη φοβία για τους άντρες της άλλης κοινότητας. Νωπές παραμένουν οι μνήμες από τους μαζικούς βιασμούς γυναικών στο παρελθόν, κάτι για το οποίο δεν τιμωρήθηκε ποτέ κανένας. Οι γυναίκες είναι, έτσι κι αλλιώς, τα πρώτα θύματα βίας (συμπεριλαμβανομένης και της σεξουαλικής βίας) μεταξύ αντιμαχόμενων μερών, σε οποιαδήποτε διένεξη. Αυτό δεν πρέπει να το υποτιμούμε ως σοβαρό φόβο που η κάθε γυναίκα αντιμετωπίζει στην απλή καθημερινότητά της, πόσω μάλλον σε ένα αμφισβητούμενο μελλοντικό καθεστώς αβεβαιότητας.

Ωφέλιμη η γυναικεία συμμετοχή

Η καταγραφή στοιχείων για τις ειρηνευτικές διαδικασίες σε παγκόσμιο επίπεδο, από τα Ηνωμένα Έθνη, μάς αποδεικνύει ότι η εκπροσώπηση και συμμετοχή των γυναικών σε τέτοιου είδους διαδικασίες αυξάνει το ποσοστό διάρκειας μιας συμφωνίας κατά 35% – σημαντικό στοιχείο άμα αναλογιστούμε ότι οι μισές ειρηνευτικές συμφωνίες που υπογράφονται αποτυγχάνουν σε λιγότερο από πέντε χρόνια. Οι γυναίκες συμβάλλουν ουσιαστικά και με πειθώ στην επιτυχία της εφαρμογής μιας συμφωνίας, φτάνει να μην διακατέχονται από φόβο, ο οποίος προέρχεται από τον αποκλεισμό και την άγνοιά τους για το τι αυτή προνοεί. Παρότι οι οιωνοί δεν είναι θετικοί για μια σύντομη επίλυση του Κυπριακού, καλό θα ήταν έτσι κι αλλιώς να μας προβληματίσει το ότι οι ανησυχίες του γυναικείου μέρους του πληθυσμού δεν λαμβάνονται υπόψη, ούτε καθησυχάζονται, με ό,τι μπορεί να συνεπάγεται αυτό σε ένα μελλοντικό δημοψήφισμα, όταν κι εφόσον αυτό προκύψει.

INFO

Τα διεθνή ευρήματα της επιστημονικής έρευνας του SeeD, στο πλαίσιο της θεματικής «Γυναίκα, Ειρήνη, Ασφάλεια», θα παρουσιάσουμε στις 6 Φεβρουαρίου, στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, στο πλαίσιο ημερίδας που διοργανώνεται από τη Διπλωματική Ακαδημία του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και την ομάδα Global Shapers, η οποία λειτουργεί υπό την αιγίδα του World Economic Forum. Για περισσότερες πληροφορίες, επικοινωνήστε μαζί μου στο koukkides@cytanet.com.cy

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.