POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

«Κάθετη διαφωνία με την οριζόντια ψηφοφορία» του Γιώργου Κουμουλλή



Είναι απογοητευτικό που στην έρευνα του «Πολίτη» για τις θέσεις των υποψήφιων βουλευτών αποκαλύπτεται ότι στο θέμα που αφορά την οριζόντια ψηφοφορία σχεδόν όλοι τους δηλώνουν υπέρ της θεσμοθέτησής της, η οποία, αν τελικά πραγματοποιηθεί, θα είναι μια δημοκρατική οπισθοδρόμηση. Η Βουλή μας θα θυμίζει το Νομοθετικό Σώμα επί Αγγλοκρατίας που ψηφίζανε ονόματα κι όχι κόμματα. Θα θυμίζει πολιτικά υποανάπτυκτες χώρες, όπως την Ιορδανία και τη Σαουδική Αραβία, που κυριαρχεί η οριζόντια ψηφοφορία διότι ο ρόλος των κομμάτων είναι σχεδόν μηδαμινός. Θα θυμίζει μονοκομματικά καθεστώτα αφού ο ρόλος των κομμάτων θα υποβαθμιστεί.

Με την οριζόντια ψηφοφορία η ετυμηγορία του εκλογικού σώματος θα θολωθεί σε τέτοιο βαθμό που θα είναι δύσκολο να βγάλει κάποιος συμπεράσματα για τάσεις στην πολιτική, κυρίως στο Κυπριακό που αγωνιούμε όλοι για την εξέλιξή του. Θα είχαμε την τραγελαφική εικόνα όπου, π.χ., κάποιος θα ψήφιζε ΑΚΕΛ και ταυτόχρονα κάποιο υποψήφιο από την Αλληλεγγύη επειδή ήταν αδελφός του κουνιάδου, καλός φίλος του συμπέθερου ή κατείχε παρόμοια «προσόντα». Συνεπώς, θα είναι πλήγμα για τη δημοκρατία μέσα στο πλαίσιο της οποίας ο πολίτης ψηφίζει κάποιο κόμμα βάσει του εκλογικού μανιφέστου αυτού του κόμματος, δηλαδή επιλέγει αρχές κι όχι πρόσωπα. Σε μια δημοκρατία η ψήφος του καθενός έχει έρεισμα, νόημα, ιδεολογία, μήνυμα. Με την εφαρμογή της οριζόντιας ψηφοφορίας πολλοί θα τείνουν να ψηφίζουν αυτούς που «συμπαθούν» και που θέλουν να τους ανταμείψουν με την ψήφο τους, δηλαδή τους κουμπάρους, συγγενείς, φίλους, φίλους των φίλων ή συγγενών, διασημότητες, παράγοντες ποδοσφαίρου και καθεξής, όπως συμβαίνει στις τριτοκοσμικές χώρες όπου η εκδήλωση μιας τέτοιας συμπάθειας είναι παντελώς άσχετη με την πολιτική. Ή, βέβαια, θα ψηφίζουν αυτούς από τους οποίους περιμένουν κάποιο αντάλλαγμα ή ρουσφέτι. Αυτό θα σημαίνει ότι οι πελατειακές σχέσεις -που είναι ένα καρκίνωμα στο πολιτικό μας σύστημα- αντί να αδυνατίσουν πιθανότατα να θεριέψουν μια και ένας υποψήφιος βουλευτής θα μπορεί να αλιεύσει ψήφους από όλα τα κόμματα.

Σε καμία δημοκρατική χώρα του κόσμου δεν υπάρχει η οριζόντια ψηφοφορία. Κι όμως, οι υποστηρικτές αυτού του συστήματος αναφέρονται στη Γερμανία σαν ένα παράδειγμα! Είτε ενσυνείδητα εμπαίζουν τους ψηφοφόρους είτε δεν έχουν καταλάβει το εκλογικό σύστημα της Γερμανίας. Το τελευταίο είναι όντως ένα πρωτότυπο και πολύπλοκο σύστημα και θα ήταν αδύνατο λόγω περιορισμένου χώρου να το αναλύσω. Όμως, σε πολύ αδρές γραμμές, στη Γερμανία υπάρχουν δύο ψηφοφορίες από τις οποίες η πρώτη βασίζεται στο πλειοψηφικό και η δεύτερη στο αναλογικό σύστημα. Ο κάθε ψηφοφόρος συμπληρώνει ένα ψηφοδέλτιο και για τις δύο κατανομές και θεωρητικά μπορεί να ψηφίσει βουλευτές που ανήκουν σε διαφορετικά κόμματα αλλά, σύμφωνα με μια έρευνα της έγκριτης εφημερίδας «Frankfurter Allgemeine» (15/12/2018), σχεδόν όλοι (το 95%) ψηφίζουν το ίδιο κόμμα στις δύο ψηφοφορίες. Ο λόγος που υιοθετήθηκε αυτό το σύστημα δεν είναι, επομένως, να μπορούν οι Γερμανοί να ψηφίζουν τους κουμπάρους, εξαδέλφους, κουνιάδες και φίλους αλλά να εφαρμόσουν ένα μεικτό εκλογικό σύστημα (το πλειοψηφικό και το αναλογικό) και με αυτόν τον τρόπο να συγκεράσουν αντιπροσωπευτικότητα με κυβερνησιμότητα, λειτουργικότητα και αποτελεσματικότητα.

Θα ήταν πιο παραγωγικό για όλους αν οι υποψήφιοι βουλευτές, αντί να σπαταλούν φαιά ουσία εξυμνώντας ένα οπισθοδρομικό μέτρο, επικεντρωθούν στον απαράδεκτο τρόπο που λειτουργούν τα κόμματα στην Κύπρο. Η μαζικοποίηση των αστικών κομμάτων μετά τον θάνατο του Μακαρίου δεν συνοδεύτηκε από τον εκδημοκρατισμό τους αλλά δεν ακούσαμε κανέναν υποψήφιο βουλευτή να ασχολείται με αυτό το μείζον θέμα – τον εκδημοκρατισμό των κομμάτων. Είναι απαράδεκτο τα κόμματα να διατηρούν ακόμα τα πελατειακά χαρακτηριστικά τους και να αναπτύσσουν τους λαϊκίστικους προσανατολισμούς τους. Και όντως είναι αξιοπρόσεκτο ότι κανένας υποψήφιος βουλευτής, απ’ ό,τι τουλάχιστο γνωρίζω, δεν έχει παραδεχτεί ότι τα κόμματα στην Κύπρο είναι πελατειακά. Έτσι η λαϊκίστικη νοοτροπία και οι διαβόητες πελατειακές σχέσεις, αντί να περιθωριοποιηθούν, διαβρώνουν κατά πολύ πιο έντονο τρόπο τις δημοκρατικές διαδικασίες. Αυτή την πελατειακή/λαϊκίστικη δράση των κομμάτων δεν τη βλέπουμε σε δημοκρατικά ανεπτυγμένες χώρες. Και δυστυχώς αυτή η δράση παράγει τα φαινόμενα της ρουσφετολογίας, της πολιτικής διαφθοράς και των παράνομων κυκλωμάτων μεταξύ ιδιωτών – πολιτικών – δημόσιων υπαλλήλων, όπως μας αποκάλυψε ο Al Jazeera. Είναι δε γνωστόν τοις πάσι ότι οι πελατειακές σχέσεις των κομμάτων δημιουργούν την τάση να βολευτούν οι πελάτες / υποστηρικτές των κομμάτων στον δημόσιο τομέα ή σε ημικρατικούς οργανισμούς. Και για να απορροφηθούν όλοι αυτοί οι πελάτες των κομμάτων στον δημόσιο τομέα δημιουργούνται νέες αχρείαστες θέσεις με αποτέλεσμα την υπερστελέχωση, που σε τελευταία ανάλυση πλήττει καίρια το βιοτικό μας επίπεδο. Η τρόικα το 2013 σοκαρίστηκε όταν διαπίστωσε ότι στον ευρύτερο δημόσιο τομέα εργοδοτούνταν 72.000 υπάλληλοι αλλά τη δουλειά τους θα μπορούσαν να την κάνουν μόνο 48.000, δηλ. 24.000, ή 1/3 του συνόλου ήταν ουσιαστικά άνεργοι αφού η συνεισφορά τους στο ΑΕΠ ήταν μηδενική. Παρ’ όλα αυτά, τα ονόματά τους δεν εμφανίζονταν στα επίσημα στατιστικά ανεργίας. Στην οικονομική επιστήμη ονομάζεται αυτή η υπερστελέχωση «κεκαλυμμένη ανεργία».

Συμπερασματικά, το έκτρωμα της οριζόντιας ψηφοφορίας συν τοις άλλοις θα εντείνει τη διάβρωση της δημοκρατίας λόγω των πελατειακών σχέσεων αφού θα δημιουργεί προϋποθέσεις σε κάποιον «σημαντικό παράγοντα» ή «εξέχουσα προσωπικότητα» να τάζει λαγούς με πετραχήλια σε εκείνους που -για να χρησιμοποιήσω ένα τετριμμένο κλισέ- θα τον τιμήσουν με την ψήφο τους.

Οικονομολόγος, κοινωνικός επιστήμονας

 

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.