Φόρμα αναζήτησης

«Ηθικός κίνδυνος» με το Εστία

Ο όρος «moral hazard» πρωτοδιατυπώθηκε από τον οικονομολόγο Kenneth Arrow το 1963 για να εξηγήσει πώς η ασφάλιση υγείας κάνει τον άνθρωπο πιο παράτολμο και πώς αυτό αυξάνει το κόστος της υγείας. Στα κόκκινα δάνεια, ο όρος χρησιμοποιείται για να εξηγήσει γιατί ο δανειολήπτης παίρνει δυσανάλογα μεγάλο ρίσκο καθώς αναμένει τη διάσωσή του από το κράτος.

Το σχέδιο Εστία το θέλανε όλοι. Και οι οκτώ τράπεζες που τελικά μετέχουν και οι δανειολήπτες που παίρνουν μια ρύθμιση που δεν ήταν εφικτή χωρίς αυτό. Ναι, θα είχε κόστος για τις τράπεζες, θα έπρεπε να διαγράψουν μέρος του δανείου, ωστόσο αυτό ήταν πολύ προτιμότερο από την πώληση του δανείου σε πολύ χαμηλότερη τιμή ή σε εκποίηση της πρώτης κατοικίας χιλιάδων συμπολιτών μας. Το κράτος με αυτό πληρώνει και γλυτώνει τα χειρότερα για την οικονομία και για τη δημοτικότητά του.

Ένα πράγμα προβλημάτιζε τους τραπεζίτες για το σχέδιο Εστία: ο «ηθικός κίνδυνος» από τη διάσωση των δανειοληπτών από το κράτος. Δύσκολα θα το αποφύγουν. Οι τροποποιήσεις των τραπεζικών νομοθεσιών από τη Βουλή, ακόμη και αν τελικά δεν μπουν σε εφαρμογή, μπορεί να εκληφθούν από κάποιον ως «μην είσαι κορόιδο να πληρώσεις και ο καλός σου βουλευτής είναι εδώ».

Τους τελευταίους μήνες ωστόσο, και υπό την πίεση της Βουλής, το Υπουργείο Οικονομικών άφησε ανοικτό και νέο σχέδιο πέραν του Εστία: «Θα ετοιμάσει επιπρόσθετο σχέδιο για τις περιπτώσεις εκείνες που παρά το Εστία θα παραμένουν ως μη βιώσιμες λόγω πιθανώς πολύ χαμηλών εισοδημάτων του δανειολήπτη», δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών Χάρης Γεωργιάδης κατά την υπογραφή του μνημονίου συναντίληψης για την εφαρμογή του σχεδίου Εστία.

Οι δανειολήπτες ακούνε μόνο το νέο σχέδιο, το πολύ χαμηλό εισόδημα είναι κάτι που όλοι θεωρούν πως το έχουν ή μπορούν να το τακτοποιήσουν με τη βοήθεια ενός καλού λογιστή. Πολύ φοβάμαι πως θα βρεθούν και πάλι κάποιοι που θα περιμένουν κάτι καλύτερο, κι ας μπορούν να μπούνε στο Εστία τώρα. Για να μην έχουμε πρόβλημα τον Σεπτέμβρη, το Υπουργείο Οικονομικών θα πρέπει να έχει έτοιμο το νέο σχέδιο, ώστε να πείσει τους δανειολήπτες πως το Εστία είναι καλύτερο από αυτό.

Ελπίδες όμως σε όσους έχουν μη εξυπηρετούμενα δάνεια γεννά και η στάση της κυβέρνησης που «κλείνει το μάτι» σε όσους είναι στην ΚΕΔΙΠΕΣ, καθώς ακόμη δεν έχει φέρει το αυστηρό πλαίσιο λειτουργίας της που είχε υποσχεθεί στις Βρυξέλλες. Όσο δεν το φέρνει, τόσο αυτοί οι δανειολήπτες πείθονται πως υπάρχει τρόπος να πληρώσουν. Οι εξηγήσεις που δίνονται για αυτή την αργοπορία δεν είναι ικανοποιητικές και το θέμα βρήκε χώρο και στις εκθέσεις της Κομισιόν για την κυπριακή οικονομία. Μάλιστα, τη δυνητικά πολύ προνομιακή θέση όσων είναι στην ΚΕΔΙΠΕΣ «ζηλεύουν» δανειολήπτες άλλων τραπεζών:

«Αργά ή γρήγορα όλα τα στεγαστικά θα καταλήξουν στην ΚΕΔΙΠΕΣ», προέβλεψε πηγή που ξέρει όσο λίγες πως κινούνται τα τραπεζικά πράγματα στην Κύπρο. Όσο δεν υπάρχει το πλαίσιο, ο δανειολήπτης μπορεί να νομίζει/ελπίζει πως μπορεί ακόμη και να του διαγραφεί το δάνειο. Ωστόσο, θα πρέπει να ξέρει πως έτσι παίρνει το ρίσκο το δάνειό του να αγοραστεί στο τέλος από επενδυτικά ταμεία. Εκεί τα πράγματα κινούνται με τον «αμερικάνικο» τρόπο. Εκεί τα ταμεία δεν σηκώνουν δικαιολογίες και η συζήτηση τελειώνει σύντομα και περνάνε σε εκποιήσεις. Σε αυτή την περίπτωση, γεννάται ο «ηθικός κίνδυνος» το σχέδιο Εστία να προκαλέσει ζημία στις τράπεζες, στους στρατηγικούς κακοπληρωτές και στο κράτος που θα πρέπει να ζήσει με τις εκποιήσεις πρώτων κατοικιών.