POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

«Ιστορική αποτίμηση ή πόλωση;» της Ρένας Χόπλαρου



 

Σε κάθε εθνική επέτειο γίνονται συζητήσεις για το ποιοι είμαστε, ποια είναι η σχέση μας με την Ελλάδα, αλλά και τους Τουρκοκύπριους που ζουν τα τελευταία 58 χρόνια σ’ ένα παράλληλο σύμπαν δίπλα μας. Σε κάθε προεκλογική περίοδο, οι κομματικοί στρατοί αναμοχλεύουν τα πάθη γύρω από την αιώνια διαμάχη μακαριακών – γριβικών. Οι πρώτοι για να κατηγορήσουν τους δεύτερους ως αμετανόητους πραξικοπηματίες και αιώνιους φασίστες. Οι δεύτεροι για να στηλιτεύσουν τον ανθελληνισμό των πρώτων. Η συζήτηση αυτή είναι συνότζαιρη του κυπριακού προβλήματος. Εξελίσσεται ταυτόχρονα μαζί του. Κατάντησε βέβαια κι αυτή γόρδιος δεσμός: η κάθε πλευρά κρύβεται πίσω από τις δικές της ευκολίες και ιδεοληψίες, πολλές από τις οποίες βασίζονται σε καθοριστικές συγκινήσεις της παιδικής και εφηβικής ηλικίας, οικογενειακές και σχολικές.

Νεαρότερη, ήμουν σαν ταύρος εν υαλοπωλείο για αυτά τα θέματα. Όσο περνούν τα χρόνια αντιλαμβάνομαι όλο και περισσότερο τη συνθετότητα, το συγκινησιακό φορτίο, τα παράπονα και τις αιτιάσεις της κάθε πλευράς. Η ιστορία πονά στην Κύπρο, απ’ όποια πλευρά κι αν την κοιτάξεις, σε όποιου τη θέση κι αν μπεις. Αυτό το κείμενο συνιστά λοιπόν κατάθεση προβληματισμών για συζήτηση, δεν θέλει να ρίξει λάδι στη φωτιά ενός αδιέξοδου εμφυλιοπολεμικού κλίματος.

Η αντιπαράθεση μακαριακών και γριβικών είναι ένα ψευδές δίλημμα. Κι αυτό προφανώς το γράφω όχι για να κρύψω κάτω από το χαλί το έγκλημα του πραξικοπήματος, όπως με ευκολία ίσως να με κατηγορούσε ένας κομματικός ΑΚΕΛικός οπαδός. Είναι ψευδοδίλημμα γιατί τόσο ο γριβισμός όσο και ο μακαριακός εθνικισμός ανήκουν στο ίδιο αυταρχικό και ολοκληρωτικό παράδειγμα. Ο πρώτος επέβαλλε τις απόψεις του με τον νόμο του περίστροφου και ο δεύτερος με τον ολοκληρωτισμό του 97% και το κυνήγι των πολιτικών του αντιπάλων. Ο πρώτος τροφοδοτείται από τον φιλομοναρχισμό, τον αντικομουνισμό και τον αντικοινοβουλευτισμό της ελληνικής εμφυλιακής Δεξιάς και ο δεύτερος λειτουργούσε σαν μεσαιωνική θεοκρατία. Είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Τα δύο κεφάλια του δικέφαλου παροξυσμού της κυπριακής τραγωδίας.

Η αλλαγή του παραδείγματος έρχεται με τον Κληρίδη και τη δημιουργία της πολυκομματικής δημοκρατίας στην Κύπρο. Δυστυχώς, αυτό το μεγάλο επίτευγμα ποτίστηκε με το αίμα αθώων ανθρώπων και την απώλεια της μισής μας πατρίδας. Το πολιτικό παράδοξο είναι ότι οι ίδιοι οι οπαδοί του ΔΗΣΥ, αντί να αναδεικνύουν το έργο του Κληρίδη, παρασύρονται σε μια παρωχημένη συζήτηση μακαριακών – γριβικών. Το αντίπαλο δέος του Μακαρίου δεν είναι ο Γρίβας. Είναι η πολυκομματική φιλελεύθερη δημοκρατία.

Είναι γνωστή η έντονη ένσταση πως όταν κάποιος γράφει κριτικά για τον Μακάριο και τον Γρίβα δείχνει υποτίθεται ασέβεια απέναντι στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ. Ρωτάει κάποιος, καλοπροαίρετα ή κακοπροαίρετα: Κι εκεί δεν χρησιμοποιήθηκαν περίστροφα; Μήπως έτσι υποτιμάται ο Αυξεντίου, ο Παλληκαρίδης, ο Κυριάκος Μάτσης; Μήπως διαγράφονται οι απαγχονισμοί, ο λαός που στήριξε τον αγώνα, η άγνωστη ηρωίδα Μαργαρίτα Κώστα που έβαλε τα παιδιά της ασπίδα μπροστά από έναν νεαρό αγωνιστή για να τον γλυτώσει;

Απάντησε πολύ σωστά και ολοκληρωμένα ο Διονύσης Διονυσίου την προηγούμενη Κυριακή. Τιμούμε και σεβόμαστε τους ανθρώπους που θυσίασαν τη ζωή τους για να μας προσφέρουν μια καλύτερη και πιο ελεύθερη ζωή. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν επιτρέπεται να αναστοχαστούμε κριτικά ή να μην δούμε το μεγάλο ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο γεννήθηκε το αίτημα για Ένωση ή τι έγινε αργότερα όταν διαψεύσθηκε αυτή η προσδοκία.

Σε παγκόσμιο επίπεδο ο εθνικισμός των αντιαποικιακών αγώνων είναι ένα σύνθετο φαινόμενο που δεν επιδέχεται απλοϊκές αξιακές κρίσεις. Ιστορικά έχει συνδεθεί, από τη μια μεριά, με τη δημιουργία έθνους – κράτους, την πολιτική χειραφέτηση, την εθνική αυτοδιάθεση και ανεξαρτησία, τη δημοκρατία. Την ίδια ώρα έχει συνδεθεί με τη μισαλλοδοξία, τον σοβινισμό, τις εθνοκαθάρσεις και τους πολέμους.

Παρατηρώντας τη μεγάλη εικόνα των αλλαγών του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα η Κύπρος δεν είχε την ίδια τύχη με την Κρήτη (ενώθηκε με το ελληνικό κράτος το 1913) ή τα Δωδεκάνησα (ενώθηκαν το 1947). Ο αγώνας της ΕΟΚΑ ήταν για Ένωση, όχι μόνο για απελευθέρωση από τους Άγγλους. Έφερε σε δύσκολη θέση την κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή, η οποία πάσχιζε να διατηρήσει τον φιλοδυτικό προσανατολισμό της Ελλάδας. Ο Μακάριος και ο Γρίβας ζητούσαν την έξοδο της Ελλάδας από το ΝΑΤΟ, ενώ ο ελληνικός λαός είχε συγκινηθεί με τον αγώνα των Κυπρίων, ασκώντας πολιτική πίεση. Επιπλέον, οι μνήμες της Μικρασιατικής Καταστροφής ήταν ακόμη νωπές και έτσι είχε μπει τελεία στις ψευδαισθήσεις που γέννησε η Μεγάλη Ιδέα. Το μόνο μέρος όπου δεν επιβλήθηκε η φρικτή αλλά αμοιβαία συμφωνημένη ανταλλαγή πληθυσμών ήταν η Κύπρος. Μετά το 1923, η Κύπρος ήταν η μόνη περιοχή ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία με μεικτό πληθυσμό, διάσπαρτο σε όλο το νησί, με την πλειονότητα των Ελλήνων της Κύπρου να θέλουν την Ένωση με την Ελλάδα και τους Τούρκους της Κύπρου να αντιδρούν με την ιδέα του ταξίμ. Οι Συμφωνίες Ζυρίχης – Λονδίνου υποτίθεται ότι θα έδιναν λύση στο ζήτημα. Δεν έδωσαν. Οι ίδιες οι πολιτικές ηγεσίες δεν κατανόησαν τη μεγάλη εικόνα, τα ιστορικά όρια και τις πραγματικές δυνατότητες της Κυπριακής Δημοκρατίας, ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται μέχρι σήμερα.

 

 

 

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.