POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

Η τραγωδία δύο Κυπρίων γυναικών



caramel_cy@yahoo.com

Ένας από τους καλούς μου φίλους και αναγνώστες που πάντα με βοηθά και με υποστηρίζει, ο Κυριάκος Γεωργίου Κοφτερός από την περιοχή του Κάμπου, μου λέει την ιστορία δύο Κυπρίων, την τραγωδία μιας Τουρκοκύπριας και μιας Ελληνοκύπριας που πέθαναν περίπου την ίδια περίοδο το 1974 και το 1975. Τις θυμάται τον Μάρτιο, αφού η Τουρκοκύπρια γυναίκα, η Reyhan Houssein Gunnes (Gunesh), πέθανε στις 20 Μαρτίου 1975. Θέλω σήμερα να μοιραστώ τις τραγικές ιστορίες αυτών των δύο Κυπρίων γυναικών έτσι όπως τις έγραψε ο φίλος μου Κυριάκος Γεωργίου Κοφτερός. Ο Κυριάκος Γεωργίου Κοφτερός λέει:

 

Η επιστολή

«Καλησπέρα αγαπητή Sevgul. Να ’μαι ξανά. Μήπως έγραψα στο παρελθόν για τη γυναίκα που πέθανε στα βουνά του χωριού Βροΐσια στις 20 Μαρτίου 1975; Ήταν από το χωριό Αρόδες (πιθανότατα τις Πάνω Αρόδες) και το όνομά της ήταν Reyhan Houssein Gunnes. Αναρωτιέμαι τι έγραψαν οι τουρκοκυπριακές εφημερίδες και αν υπάρχει φωτογραφία της ή της οικογένειάς της. Αυτή η ιστορία είναι παράλληλη με την ιστορία μιας Ελληνοκύπριας γυναίκας που πέθανε στη δασική πυρκαγιά στις 20 Ιουλίου 1974 σε ένα ποτάμι πιο ανατολικά.

 

Reyhan σημαίνει Βασιλική

Μπαίνει ο Μάρτης. Στις 20 Μαρτίου 1975 απεβίωσε στα βουνά των διπλανών μας Βροϊσιών η Reyhan Houssein Gunnes. Πέθανε από τις κακουχίες στον δρόμο για τα κατεχόμενα. Τότε πολλοί Τουρκοκύπριοι έπαιρναν μυστικούς δρόμους και έφευγαν κρυφά από τα χωριά της επαρχίας Πάφου, καθώς ακόμα δεν ήταν βέβαιο αν θα γινόταν η μετακίνησή τους στα κατεχόμενα. Η Reyhan ζούσε στις Αρόδες με τον σύζυγο και τα παιδιά της. Τον Μάρτη του 1975, μια ομάδα από χωριανούς πήρε τον δρόμο για τη Γυαλιά και ακολούθως προς τον Λιμνίτη, κρυφά, από νύκτα σε νύκτα. Η Reyhan, αν και νέα 26 χρονών, από την αρχή ένιωθε ότι θα δυσκολευόταν. Ψηλά στα βουνά των Βροϊσιών, η γυναίκα έμελλε να αφήσει την τελευταία της πνοή. Γράφτηκε ότι απεβίωσε από υπερκόπωση και δεν άντεξε η καρδία της. Λέχθηκε και άλλη εκδοχή, ότι έπεσε από τους γκρεμούς. Την τραγική ιστορία διηγείται ο χωριανός της Yilbay Kontaras, ένας καλότατος άνθρωπος που ήταν τότε στην ομάδα. Τον βρίσκει κανείς στο κέντρο «Kontaras» λίγο πέρα από το Καπούτι στον δρόμο προς Διόριος-Κερύνεια. Ο Kontaras δεν είναι σίγουρος πού κηδεύτηκε η Reyhan. Στις εφημερίδες γράφτηκε ότι θα κηδευόταν στο χωριό της. Άφησε ορφανά δύο παιδιά. Reyhan σημαίνει Βασιλική, από τον βασιλικό. Νόμιμα-παράνομα βρήκε τον θάνατο στην προσπάθειά της να καταφύγει εκεί που η ομάδα της έκρινε ως σωτηρία. Η κοπέλα μεταφέρθηκε στον Πεδουλά, όπου με άλλη τραγική συγκυρία μεταφέρθηκε και η συνομήλική της Τασούλα Βασιλείου με τα παιδιά της που πέθαναν στην πυρκαγιά τον τραγικό Ιούλιο.

 

Αρχικά άκουσα τη διήγηση από τον διαχειριστή της σελίδας φίλο Γιαννάκη Παπαδόπουλο. Αιωνία η μνήμη στην άτυχη κοπέλα. Αιωνία η μνήμη και στις δύο τραγικές νέες που έμελλε να πεθάνουν σε δύο διπλανές κοιλάδες Κάμπου και Λιμνίτη. Όλα τα άτομα που περπατούσαν από τις Αρόδες μέχρι τον Λιμνίτη, δεν ήταν πάντα μαζί. Αυτό μου είπε ο Yilbay. Είναι φυσικό επειδή μερικοί άνθρωποι περπατούν γρηγορότερα, άλλοι κουράζονται, και επίσης ήταν θέμα καλύτερου κρυψίματος σε μικρές ομάδες παρά να είναι όλοι σε μια ομάδα. Υπό αυτές τις συνθήκες, μια ομάδα δεν μπορούσε να γνωρίζει τι συνέβαινε σε μια άλλη ομάδα. Ένας ηγέτης ή ένας οδηγός μπορούσε να τους συντονίσει. Πράγματι υπήρχε ένας οδηγός, αλλά ο Yilbay μου είπε ότι έφυγε.

Σύμφωνα με άντρες από το χωριό Κάμπος, βρέθηκε σχεδόν νεκρή στην περιοχή (τοπωνύμιο) της «Συρμένης». Οι άντρες του Κάμπου ξέρουν γιατί δούλευαν στην περιοχή. Η περιοχή είναι πιο βόρεια προς τα Βροΐσια και νότια του Λιμνίτη. Είναι ψηλά σε ένα βουνό. Είναι εύκολο να εντοπιστεί, γιατί χρόνια αργότερα ένας αξιωματικός της Δασοκομίας πέθανε σε δασική πυρκαγιά και χτίστηκε ένα μνημείο ή μια επιγραφή. Φαίνεται από τον δρόμο από την Ορκόντα προς τον Πύργο (ασφαλτόδρομος). Πιστεύω ότι ο Yilbay μου έδωσε την εντύπωση ότι πέθανε πριν από τα Βροΐσια, επειδή δεν μπορούσε να θυμηθεί τα πάντα με λεπτομέρεια. Σύμφωνα με το PRIO, «οι περισσότεροι Τουρκοκύπριοι του χωριού Πάνω Αρόδες έφυγαν πρώτα για τις Κάτω Άροδες στις 20 Ιουλίου 1974 και αργότερα έφυγαν κρυφά πάνω από τα βουνά στον ελεγχόμενο από τους Τουρκοκύπριους βορρά, ακολουθώντας μια επικίνδυνη διαδρομή στην οποία ένα άτομο πέθανε πέφτοντας από έναν γκρεμό. Το 1973 ο πληθυσμός των Πάνω Αρόδων ήταν 99 Τουρκοκύπριοι και 311 Ελληνοκύπριοι.»

 

 

 

Η Τασούλα Βασιλείου

«20 Ιουλίου 1974. Οι κάτοικοι των χωριών Γαλήνη και Ποταμός του Κάμπου θορυβήθηκαν για μια πιθανή προσγείωση των τουρκικών δυνάμεων στην ακτή τους ή τον βομβαρδισμό των χωριών τους από πλοία ή αεροπλάνα. Λίγοι άνθρωποι είχαν ιδιωτικά αυτοκίνητα εκείνη την εποχή. Ο Τάκης Βασιλείου και η Τασούλα ζούσαν σε ένα σπίτι δίπλα στον ποταμό, κοντά στο χωριό Ποταμός του Κάμπου, και είχαν δύο κόρες, τη Μαρία 5 ετών και τη Λάμπη 4 ετών. Ο Τάκης είχε ήδη φύγει από το σπίτι για να ενταχθεί στις ένοπλες δυνάμεις. Εκείνο το καλοκαίρι, η οικογένεια είχε μαζί της και τα παιδιά της αδελφής της Τασούλας, ενώ η αδερφή της ήταν στην Αγγλία με τον σύζυγό της και εργαζόταν. Οι γονείς της Τασούλας ήρθαν και πρότειναν όπως αυτή και τα παιδιά πάνε στον Κάμπο για την ασφάλειά τους. 30-40 άτομα βρίσκονταν στο ανοιχτό πίσω μέρος του αυτοκινήτου που τους μετέφερε, κάποιοι όρθιοι και κρατούσαν τις ράγες και κάποιοι κάθονταν στην σιδερένια επιφάνεια. Προχώρησαν και 4 χιλιόμετρα από το σπίτι της Τασούλας, πέρασαν τη διασταύρωση προς Αμπελικού, ήδη ήταν δασική η περιοχή και βρέθηκαν σε καπνό και ρεύματα αέρα. Μια μεγάλη κοιλάδα ήταν μπροστά τους και μια δασική πυρκαγιά ερχόταν από βορειοδυτικά. Το φορτηγό σταμάτησε και ο οδηγός έπρεπε να σκεφτεί αν θα συνέχιζε ή θα επέστρεφε. Σε ένα τοπίο φόβου, χάους και κραυγών, κάποια παιδιά έφυγαν από το αυτοκίνητο και περπάτησαν προς τον Κάμπο με ασφάλεια, ενώ μερικά τα παρέλαβαν άλλα αυτοκίνητα.

 

 

Δεν ήταν εύκολο να γυρίσεις πίσω το αυτοκίνητο. Ο οδηγός έκανε δύσκολους ελιγμούς σε μια στροφή του στενού δρόμου όπου, κοιτάζοντας κάτω προς τον ποταμό ήταν τρομακτικό. Οδηγοί από τον Κάμπο, έμπειροι στις δασικές πυρκαγιές, πρότειναν ότι μπορούσαν να συνεχίσουν, αν ο οδηγός δεν σταματούσε. Σε εκείνο το διάστημα, η Τασούλα αποφάσισε να επιστρέψει στο σπίτι με τα παιδιά – ήταν μόνο 4 χιλιόμετρα προς τα κάτω. Τα άλλα παιδιά έμειναν με τους υπόλοιπους επιβάτες, πολλοί από αυτούς συγγενείς της οικογένειας. Η Τασούλα έφυγε και εξαφανίστηκε στον καπνό. Το αυτοκίνητο επέστρεψε πίσω στον Ποταμό του Κάμπου, αλλά χωρίς αυτούς. Για κάποιο διάστημα αγνοούνταν. Στο τέλος, οι οδηγοί βρήκαν την Τασούλα και τα παιδιά νεκρά στον δρόμο και ενημέρωσαν την Αστυνομία. Η Τασούλα βρέθηκε με τα παιδιά της στην αγκαλιά της. Δεν κάηκαν πραγματικά, αλλά φαίνεται ότι η αιτία θανάτου ήταν η έλλειψη οξυγόνου ή η εισπνοή αναθυμιάσεων και ζεστού αέρα.

Η Αστυνομία από τον Ξερό διατάχθηκε να συλλέξει τα πτώματα και να τα μεταφέρει στο χωριό Πεδουλάς όπου ένας γιατρός τα εξέτασε και πιστοποίησε το θάνατό τους. Τάφηκαν στο νεκροταφείο του χωριού παρουσία του αδελφού της Τασούλας. Ο Τάκης, σύζυγος και πατέρας, έχασε όλα τα μέλη της οικογένειάς του. Το οικογενειακό δράμα της Τασούλας δεν τελείωσε εδώ. Έδειξαν ένα τάφο στον Τάκη και έβαλε έναν σταυρό εκεί με ονόματα. Το 2014 υπέβαλε αίτηση για τη μεταφορά των οστών της γυναίκας και των κόρων του στη Λευκωσία όπου ήταν ο τάφος των γονιών της Τασούλας. Όλες οι προσπάθειες απέτυχαν. Οι αυτόπτες μάρτυρες περιέγραψαν τη σκηνή της ταφής και οι κυβερνητικές υπηρεσίες προσπάθησαν τρεις φορές να εντοπίσουν τα οστά, αλλά όλες οι προσπάθειες απέτυχαν. Έγιναν εξετάσεις DNA σε οστά που φαινόταν ότι ανήκαν στην οικογένεια, χωρίς αποτελέσματα. Φαίνεται ότι τα έργα που έγιναν στο νεκροταφείο τα χρόνια μετά το 1974 μετακίνησαν και τα οστά. Ή τα οστά μεταφέρθηκαν σε μια πλευρά του νεκροταφείου χωρίς να τηρούνται αρχεία. Μπορούν να θεωρηθούν ως αγνοούμενοι. Η 9η Μαρτίου 2015 είναι η μέρα που πέθανε ο σύζυγος της Τασούλας. Μερικά χρόνια μετά που έχασε όλη την οικογένειά του, παντρεύτηκε μια άλλη γυναίκα και πάλι έκαναν δύο κόρες. Αυτές οι κόρες αγαπούν και σέβονται τις αδελφές τους που χάθηκαν.»

 

Ένα μνημείο για τις γυναίκες

Ο Κυριάκος Γεωργίου Κοφτέρος έχει προτάσεις για το πώς θα μπορούσε να τιμηθεί η μνήμη των δύο Κυπρίων γυναικών και των δύο νεαρών κοριτσιών που έχασαν τη ζωή τους: «Και τώρα σκέφτομαι ότι υπάρχει ένα μνημείο για τον δασικό λειτουργό, αλλά όχι για την Reyhan. ούτε για την Τασούλα και τις δύο κόρες της. Στον Κάμπο προσπάθησα πολύ για αυτό, αλλά δεν υπήρχε αρκετό ενδιαφέρον. Σχεδόν τις ξέχασαν. Δεν ήταν εύκολο να το μάθεις. Βοήθησε το facebook. Στην αρχή είχα την εντύπωση ότι πέθαναν εκεί που τώρα είναι η νεκρή ζώνη. Στη διάρκεια των χρόνων (2014-2021) έμαθα σχεδόν τα πάντα και τώρα ενδιαφέρονται στον Κάμπο. Πέρσι το 2019 φύτεψαν τρία κυπαρίσσια (αλλά τα δέντρα πέθαναν χωρίς νερό το καλοκαίρι του 2020!). Θα πρέπει να γίνει ακόμα και μια ταινία με τις δύο παράλληλες ιστορίες. Έγραψα ένα μήνυμα στον Πανίκο Χρυσάνθου πριν από 4-5 χρόνια, αλλά ακόμα δεν έλαβα απάντηση.»

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.