Φόρμα αναζήτησης

«Η Τουρκία ανακαλύπτει φυσικό αέριο στη Μαύρη Θάλασσα» του Χαράλαμπου Έλληνα



Ο Πρόεδρος της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν ανακοίνωσε στις 21 Αυγούστου ανακάλυψη ενός σημαντικού κοιτάσματος φυσικού αερίου στην τουρκική ΑΟΖ στη Μαύρη Θάλασσα. Η γεώτρηση, με το όνομα Tuna-1, δείχνει ένα κοίτασμα 320 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων (bcm) – πάνω από 11 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια (tcf). Αποτελεί τη μεγαλύτερη ανακάλυψη φυσικού αερίου της Τουρκίας και τη μεγαλύτερη μέχρι στιγμής στη Μαύρη Θάλασσα. Η γεώτρηση έγινε από την εθνική εταιρεία πετρελαίων της Τουρκίας, TPAO, χρησιμοποιώντας τη γεωτρύπανο Fatih.

Η ανακάλυψη καλύφθηκε εκτεταμένα στα μέσα ενημέρωσης. Η πρόθεση αυτού του άρθρου είναι μια εμπεριστατωμένη παρουσίαση των δεδομένων και μια ρεαλιστική ανάλυση των επιπτώσεων στα ενεργειακά της Τουρκίας και των προκλήσεων γενικά στην περιοχή, ιδιαίτερα στις διαμάχες και τις διενέξεις της Ανατολικής Μεσογείου.

Η ανακάλυψη

Το νέο κοίτασμα, στο οποίο βρίσκεται το Tuna-1, ονομάστηκε Sakarya. Είναι σε ένα τεμάχιο με συνολική έκταση περίπου 7.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Βρίσκεται σε μια περιοχή κοντά σε ρουμανικές ανακαλύψεις φυσικού αερίου, δίνοντας ελπίδα ότι το τεμάχιο μπορεί να έχει περισσότερες δυνατότητες για άλλες ανακαλύψεις. Η TPAO σκοπεύει να πραγματοποιήσει περαιτέρω σεισμικές έρευνες και γεωτρήσεις στην περιοχή.

Σύμφωνα με αναφορές, η γεώτρηση Tuna-1 ήταν σε βάθος νερού 2115 μ., φτάνοντας σε συνολικό βάθος πάνω από 3500 μ. Το κοίτασμα βρίσκεται περίπου 150 χιλιόμετρα βόρεια της πόλης Eregli (αρχαία Ηράκλεια).

Το ακριβές μέγεθος του κοιτάσματος και το πόσο φυσικό αέριο είναι ανακτήσιμο δεν θα είναι γνωστά παρά μόνο μετά την ολοκλήρωση περαιτέρω, επιβεβαιωτικών, γεωτρήσεων. Παρ’ όλα αυτά είναι αρκετά μεγάλο και θα μπορούσε να έχει τη δυνατότητα παραγωγής μέχρι 10-15 bcm/έτος (δισ. κυβικά μέτρα) για τα επόμενα 15-20 χρόνια. Με την κατανάλωση της Τουρκίας τα τελευταία τρία χρόνια να είναι κατά μέσο όρο περίπου 50 bcm/έτος, το Sakarya θα μπορούσε να παρέχει έως και το 20%-30% της ετήσιας ζήτησης φυσικού αερίου της χώρας, συμβάλλοντας στη μερική απεξάρτηση από εισαγωγές και βελτιώνοντας την ενεργειακή ασφάλεια της Τουρκίας.

Με την παγκόσμια βιομηχανία υπηρεσιών πετρελαίου και φυσικού αερίου να βρίσκεται σε κρίση, θα υπάρχουν πολλές διεθνείς εταιρείες έτοιμες να ανταποκριθούν σε οποιεσδήποτε προσκλήσεις υποβολής προσφορών για σχεδιασμούς και κατασκευές υποδομών, ειδικά καθώς αυτές θα έχουν κρατική εγγύηση.

Η κατασκευή των απαιτούμενων υποδομών επεξεργασίας και παραγωγής και του αγωγού για τη μεταφορά του φυσικού αερίου στην ξηρά μπορεί να κοστίσει περισσότερο από 6 δισ. δολάρια και πιθανότατα θα διαρκέσει πάνω από πέντε χρόνια, παρά τα τρία χρόνια που ισχυρίζεται ο Ερντογάν. Το κόστος του φυσικού αερίου θα είναι υψηλό. Έτσι και αν ακόμη η τιμή του φυσικού αερίου αυξηθεί στα $5/mmbtu (περίπου χίλια κυβικά πόδια) μέχρι τότε, μπορεί να μην διασφαλιστεί η εμπορικότητα του έργου. Αλλά αυτό μπορεί να μην είναι κρίσιμος παράγοντας, καθώς για εθνικιστικούς λόγους η Τουρκία μπορεί να το χρηματοδοτήσει από μόνη της, ανεξάρτητα από το κόστος και την εμπορικότητά του.

Η ανακοίνωση του Ερντογάν

Ο Ερντογάν έκανε το ασυνήθιστο βήμα να ανακοινώσει την ανακάλυψη προσωπικά, ίσως λόγω της σημασίας του για τη χώρα. Αλλά μπορεί να υπάρχουν και άλλοι λόγοι. Πρόσφατα υπήρξε σημαντική κριτική από την αντιπολίτευση ότι η χώρα έχει επενδύσει σε μεγάλο βαθμό σε αγορά τριών τρυπανιών και σκαφών για σεισμικές έρευνες, χωρίς αποτελέσματα μετά από τρία χρόνια εντατικών επιχειρήσεων.

Επιπλέον, η δημοτικότητα του Ερντογάν έχει πέσει σε χαμηλά επίπεδα, εν μέσω της επίδρασης της πανδημίας Covid-19 στη χώρα και της τρομερά άσχημης κατάστασης της οικονομίας της. Το κόμμα του, το ΑΚΡ, σε δημοσκοπήσεις εξασφαλίζει επί του παρόντος κοντά στο 30% σε σύγκριση με το 42,5% κατά τη διάρκεια των κοινοβουλευτικών εκλογών του Ιουνίου 2018.

Κατά τη διάρκεια του περασμένου χρόνου, το νόμισμα της Τουρκίας, η λίρα, έχασε περίπου το ένα τέταρτο της αξίας της έναντι του δολαρίου, έχοντας χάσει πάνω από το 70% της αξίας της από τότε που ο Ερντογάν εξελέγη Πρόεδρος, τον Αύγουστο του 2014.

Αυτοί μπορεί να είναι ορισμένοι από τους λόγους για τους οποίους ο Ερντογάν έχει την τάση να προσπαθεί με κάθε τρόπο να εκτρέπει την προσοχή του τουρκικού κοινού μακριά από τα οικονομικά και τα προβλήματα της Covid-19 σε εξωτερικά γεγονότα, δημιουργώντας ένταση γύρω από την Τουρκία, με την Ελλάδα, τους Κούρδους, στο Ιράκ, τη Συρία, την Κύπρο, την Ανατολική Μεσόγειο και τη Λιβύη. Όμως, καθώς συνεχώς ψάχνει για αποδιοπομπαίους τράγους, ολοένα και περισσότερο απομονώνει την Τουρκία από τον υπόλοιπο κόσμο.

Ήλπιζε ίσως ότι αυτή η ανακάλυψη θα ήταν η απάντησή του σε όλες αυτές τις προκλήσεις. Όμως οι εξελίξεις δεν προχωρούν σύμφωνα με τα σχέδιά του.

Υποθέτοντας ότι σε 4-5 χρόνια η τιμή του φυσικού αερίου θα ανακάμψει στα $5/mmbtu, η παραγωγή φυσικού αερίου από αυτό το κοίτασμα θα μπορούσε να αξίζει έως και 2,5 δισ. δολάρια το έτος. Αυτό είναι ένα μικρό ποσό σε σύγκριση με το κόστος εισαγωγών ενέργειας της χώρας που ήταν 41δισ. δολάρια (εκ των οποίων 12 δισ. δολάρια ήταν για φυσικό αέριο) και το ΑΕΠ που ήταν 755 δισ. δολάρια το 2019. Θα μπορούσε όμως να συμβάλει σε έναν μικρό βαθμό στη μείωση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών της χώρας. Ισχυρισμοί ότι αυτή η ανακάλυψη θα συμβάλει στην ενεργειακή απεξάρτηση της χώρας και σε εξαγωγές φυσικού αερίου είναι πάρα πολύ πρόωροι.

Παρόλο που ο Ερντογάν ισχυρίστηκε ότι η παραγωγή φυσικού αερίου μπορεί να ξεκινήσει έως το 2023, η έλλειψη υποδομών το κάνει πάρα πολύ δύσκολο, ακόμα κι αν –ως Πρόεδρος– κινήσει όλα τα νήματα και επισπεύσει όλες τις διαδικασίες έγκρισης του έργου και τις σχετικές επενδυτικές αποφάσεις.

Αυτοί είναι οι λόγοι για τους οποίους οι παγκόσμιες αγορές δεν έχουν εντυπωσιαστεί από αυτήν την ανακάλυψη. Η λίρα συνεχίζει την πτωτική της διαδρομή, ενώ ο δείκτης BIST του χρηματιστηρίου Borsa Istanbul μειώθηκε κατά 1,8% μετά την ανακοίνωση της ανακάλυψης.

Αλλά ήρθε στην κατάλληλη στιγμή. Κατά τα επόμενα έξι χρόνια, η Τουρκία θα διαπραγματευτεί εκ νέου τις υπάρχουσες συμβάσεις προμήθειας φυσικού αερίου με τη Ρωσία, το Ιράν και το Αζερμπαϊτζάν. Αυτή η ανακάλυψη θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις σε αυτές τις διαπραγματεύσεις, ενισχύοντας τη διαπραγματευτική της θέση.

Αν κάποιος περίμενε ότι αυτή η ανακάλυψη θα οδηγήσει στην εκτόνωση της επιθετικότητας της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, ο Ερντογάν του αποδεικνύει ότι είναι λανθασμένους. Έχει καταφύγει και πάλι σε περισσότερες απειλές στη θαλάσσια διαμάχη με την Ελλάδα, προσθέτοντας ότι η Τουρκία θα εντείνει τις επεμβάσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο Ερντογάν είπε επίσης ότι αναμένει καλά νέα από τις γεωτρήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Αναφερόταν ίσως στο τεμάχιο 6 της Κύπρου, όπου βρίσκεται αυτήν τη στιγμή το τρυπάνι Yavuz. Είναι μια περιοχή που η Τουρκία ισχυρίζεται ότι ανήκει στην υφαλοκρηπίδα της υπό την παράλογη προϋπόθεση ότι τα νησιά –συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου– δεν δικαιούνται ΑΟΖ. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αυξήσει δραματικά τα προβλήματα και τις προκλήσεις στην περιοχή.

Εντείνοντας την ένταση, η Τουρκία επέκτεινε επίσης τη NAVTEX της που δεσμεύει περιοχή μεταξύ Ρόδου, Κρήτης και Κύπρου μέχρι την 1η Σεπτεμβρίου –περιοχή που η Ελλάδα θεωρεί ότι είναι μέρος της ΑΟΖ της– για περαιτέρω σεισμικές έρευνες.

Και αυτό σε μια περίοδο που η Γερμανία ηγείται προσπαθειών να φέρει την Ελλάδα και την Τουρκία στο τραπέζι για την επίλυση των διαφορών μέσω διαλόγου. Την Τρίτη 25 Αυγούστου, η Ελλάδα και η Τουρκία είπαν στον υπουργό Εξωτερικών της Γερμανίας Χάικο Μάας ότι δεν θα ήθελαν να επιλύσουν τις διαφορές τους με στρατιωτικά μέσα. Ωστόσο, παρόλο που ο υπουργός σημείωσε ότι υπάρχει ετοιμότητα για διάλογο, με υποστήριξη και από τις ΗΠΑ, η Τουρκία συνεχίζει την πολεμική ρητορική της.

Παρά την αποφασιστικότητα της Τουρκίας να διατηρήσει την ένταση, τελικά αυτές οι διαφορές μπορούν να επιλυθούν μόνο μέσω διαπραγματεύσεων ή μέσω διεθνών δικαστηρίων – όχι μέσω βίας.

* Senior Fellow Global Energy Center Atlantic Council

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.