Φόρμα αναζήτησης

Η θανάσιμη αγωνία του Αλέξη Ασλάνη

Όταν πριν από πολλά χρόνια πρωτοάκουσα το τραγούδι του Διονύση Σαββόπουλου «Η θανάσιμη μοναξιά του Αλέξη Ασλάνη», ένιωσα πως αντί της λέξης «μοναξιά» θα του ταίριαζε καλύτερα η λέξη «αγωνία». Κι επειδή το μυαλό παίζει περίεργα παιγνίδια, για δεκαετίες μετά μου ερχόταν ως τίτλος το «η θανάσιμη αγωνία του Αλέξη Ασλάνη».

Θυμήθηκα το τραγούδι πριν από μερικές μέρες. Λίγο μετά που πληροφορήθηκα τον θάνατο ενός καλού φίλου, του Δημήτρη Ασλανίδη. Έψαξα στα σκοτεινά σοκάκια του μυαλού για να καταλάβω γιατί το ξαναθυμήθηκα εκείνην ακριβώς την ώρα. Ίσως ο Φρόυντ να κατέληγε στο προφανές: Η λέξη «θάνατος» και κυρίως το παρόμοιο όνομα πυροδότησαν τη σύνδεση των νευρώνων στον εγκέφαλο. Και ξεπήδησε η μνήμη.

Κάτι μου λέει, όμως, ότι τη σύνδεση του τραγουδιού με τον Δημήτρη την πυροδότησε κάτι άλλο. Μια συζήτησή μας πριν από οκτώ περίπου μήνες. Μου είχε καρφωθεί στο μυαλό η κατάληξή του. Πάνω κάτω ήταν κάπως έτσι: «Όλα αυτά δεν οδηγούν πουθενά, αν δεν βλέπεις την οικονομία απόλυτα ενταγμένη στις πολιτικές επιλογές, στις κοινωνικές δομές και στη λειτουργία των θεσμών. Όλα είναι ένα. Αυτό δεν καταλαβαίνουν οι πολιτικοί μας στην Κύπρο και στην Ελλάδα. Δεν γίνεται να κάνεις ‘πολεμική’ εξωτερική πολιτική και ταυτόχρονα να έχεις προσδοκία για οικονομική ανάπτυξη. Και δεν γίνεται ανάπτυξη, χωρίς να φτιάξεις αυτοματισμούς στον κρατικό έλεγχο. Τον έλεγχο κάθε πολιτειακής λειτουργίας και κάθε εξουσίας».

Αυτό που με έκανε να καρφώσω στο μυαλό μου τα λόγια του ήταν το μείγμα θυμού και αγωνίας που έβγαινε μέσα από αυτά. Νά τη λοιπόν η σύνδεση, κύριε Φρόυντ: Η θανάσιμη αγωνία του Δημήτρη Ασλανίδη.

Το πολύτιμο δίδυμο

Η προοπτική της ανάπτυξης συμβαδίζει κατά κανόνα με πολιτικές ειρήνης, συνδιαλλαγής, θετικού κλίματος στις διακρατικές σχέσεις. Δεν μπορείς να περιμένεις πολλά πράγματα στην ανάπτυξη της οικονομίας, όταν λειτουργείς με αντιπαραθετική λογική. Στην Κύπρο, με άλυτο το πρόβλημα, ξεκινάς ήδη με ένα μεγάλο μείον. Αυτό το έλλειμμα τείνει να μετατραπεί σε εφιάλτη, αν το συνοδεύεις με πολιτικές διπλωματικής σύγκρουσης. Ήδη έχουμε αρχίσει να το βιώνουμε αυτό τους τελευταίους μήνες. Η επιλογή της εγκατάλειψης των συνομιλιών στο Κραν Μοντανά, της πάση θυσία ακύρωσης κάθε προοπτικής επανάληψής τους για δυόμισι χρόνια (μέχρι τουλάχιστον τον Αύγουστο του 2019) και η επιλογή της διπλωματικής αντιπαράθεσης με την Τουρκία έφεραν όλα μαζί την αύξηση της έντασης. Την απελευθέρωση της τουρκικής επιθετικότητας, το πάγωμα του ενεργειακού προγράμματος, το παρά πέντε της οριστικής απώλειας κάθε προοπτικής επιστροφής της Αμμοχώστου. Και μια σειρά από παρενέργειες στην οικονομία, που τώρα αρχίζουν να φαίνονται.

Τα επόμενα λίγα χρόνια, αν το Κυπριακό παραμείνει άλυτο και οι προοπτικές επίλυσης απομακρυσμένες, η ελληνοκυπριακή οικονομία θα φτάσει σε αδιέξοδο. Οι προοπτικές καινοτόμας ανάπτυξης θα εξανεμιστούν. Η τουρκοκυπριακή οικονομία θα υποδουλωθεί πλήρως στο τουρκικό κεφάλαιο, και ο έλεγχος της Τουρκίας σε κάθε πτυχή της ζωής στα κατεχόμενα θα γίνει τελεσίδικα ασφυκτικός. Αυτά δεν είναι απαισιόδοξες προβλέψεις. Είναι πεποίθηση όλων των οικονομολόγων που έχουν στοιχειώδη πολιτική παιδεία.

Έλεγχος και εξισορρόπηση

Το δεύτερο αξίωμα που προκύπτει από τα λόγια του Δημήτρη είναι το μεγάλο έλλειμμα που έχουμε στους ελεγκτικούς μηχανισμούς. Το πρόβλημα είναι δομικό, το έχουμε ξαναπεί. Το Σύνταγμα του 1960 ανέθετε τον έλεγχο των αξιωματούχων της μιας κοινότητας σε εκείνους της άλλης. Από το 1964 λειτουργούμε μονοκοινοτικά, επομένως εξανεμίστηκε η ελεγκτική βάση. Όλες οι συμπληρωματικές νομοθετικές ρυθμίσεις για να καλυφθεί το κενό είναι αναπόφευκτα ανεπαρκείς. Χρειαζόμαστε νέο Σύνταγμα, και πάνω σε εκείνο να οικοδομηθεί η αντίστοιχη νομοθεσία.

Το ζήτημα είναι σοβαρό, γιατί έχει πολλές παρενέργειες. Το βλέπουμε ως διαπλοκή και διαφθορά σε πολλά επίπεδα, στη λειτουργία όλων των θεσμών – ακόμη και στον τομέα του ποδοσφαίρου. Το πρόβλημα είναι τριπλό:

  • Δεν υπάρχουν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί για να εντοπίζεται έστω η πλειονότητα των ατασθαλιών. Επομένως, είμαστε βέβαιοι ότι εντοπίζεται μικρό μόνο μέρος των φαινομένων. Συνήθως, μόνο όταν υπάρχουν συγκρουόμενα συμφέροντα. Όταν δεν υπάρχει «έννομο συμφέρον» κάποιου τρίτου, η σιωπή και η υπόγεια διαδρομή της διαφθοράς συνεχίζονται ανεμπόδιστα.
  • Χωρίς ένταξη του ελέγχου στο κύτταρο του Συντάγματος και της πολιτειακής λειτουργίας, οι υπάρχοντες ελεγκτικοί μηχανισμοί είναι μοιραία προσχηματικοί, εξωτερικοί, με περιορισμένες εξουσίες. Δέστε τη Γενική Εισαγγελία. Πρόκειται για μηχανισμό με κύτταρο κατά βάση υπεράσπισης του κράτους και των λειτουργιών του, όχι ελέγχου του. Δέστε την Ελεγκτική Υπηρεσία και τον θεσμό του/της επιτρόπου Διοικήσεως. Κατά βάση έχουν ηθικολογικές αρμοδιότητες. Ετοιμάζουν εκθέσεις, μπαίνουν στη διαδικασία άσκησης πίεσης μέσω των ΜΜΕ για να ληφθούν υπόψη, ικανοποιούνται όταν η χειραψία στην παράδοση της έκθεσης στον Πρόεδρο προβάλλεται στα ΜΜΕ. Και ανοίγουν σαμπάνιες όταν γίνεται ντόρος για δύο ολόκληρες μέρες για μια επισήμανσή τους. Και μετά, σχεδόν τίποτε. Γι’ αυτό και οι εκάστοτε υπηρετούντες τους θεσμούς αυτούς μπαίνουν στο παιχνίδι κυρίως του φαίνεσθαι.
  • Η απουσία ελεγκτικών μηχανισμών με θεσμικό βάθος και εξουσίες διαχέει την αίσθηση της αυθαιρεσίας και της ασυδοσίας, ακόμη και εκεί που δεν υπάρχει. Έτσι, πολλοί πολίτες μπορεί να κανιβαλίζουν τους «άτυχους» αξιωματούχους (που η σύγκρουση συμφερόντων οδήγησε στο να πιαστεί το πόδι τους), την ίδια στιγμή όμως θεωρούν περίπου ηλίθιους όσους αξιωματούχους δεν κάνουν τα ίδια. Τόσο, που στο τέλος πείθουν τον εαυτό τους ότι όποιος έχει αξίωμα «δεν γίνεται, κάπου θα έχει λερωμένη τη φωλιά του». Σκεφτείτε μόνο τις παρενέργειες αυτού του τελευταίου στους πραγματικά αδιάφθορους. Ένα τεράστιο ντόμινο αντιλήψεων τους καταπλακώνει.

Η απουσία δομικά ενσωματωμένων ελεγκτικών μηχανισμών δεν είναι απλώς έλλειμμα, φίλε Δημήτρη. Είναι μια μηχανή παραγωγής ενός ταχέως εξαπλούμενου καρκίνου.

Χωρίς αναισθητικό

Έξω από την εκκλησία, ο φίλος ο Χρίστος, που ήταν πολύ κοντά στον Δημήτρη, προσπάθησε όπως όλοι μας να απαντήσει στο «γιατί» της τόσο πρόωρης αναχώρησης του κοινού μας φίλου. Το εντόπισε στη μεγάλη πίεση που του συσσώρευσε η αφανής δουλειά του (συμφωνίες οικονομικά αδυνάμων με τις τράπεζες για αποπληρωμή των δανείων τους): Από τη μια η καθημερινή βαθιά βίωση της προσωπικής τραγωδίας πολλών συμπολιτών μας που είχαν βυθιστεί από την κρίση. Είχε βαθιά κοινωνική συνείδηση. Και είχε φτάσει στο σημείο να δουλεύει μερόνυχτα για να αποτρέψει τη δίωξη συμπολιτών μας, αμειβόμενος μετά βίας για το ένα τρίτο της δουλειάς του. Από την άλλη, ήταν ο θυμός για τον τοίχο της αναλγησίας και της γραφειοκρατίας του «μεγάλου αδελφού» των τραπεζών και του συστήματος γενικά. Αυτή η σύγκρουση τον τσάκισε. Έφυγε, λίγο μετά από μια δίκη «πελάτη» του στα δικαστήρια.

Δεν είμαι βέβαιος αν ο Χρίστος έχει δίκιο. Για το μόνο που είμαι βέβαιος είναι ότι η σεμνότητα του Δημήτρη δεν ήταν αρκετή για να κρύψει την αγωνία που του προκαλούσε η βαθιά κοινωνική του συνείδηση. Και η ταύτιση της καθημερινής του ζωής με τα πιστεύω του. Έζησε, και έφυγε, χωρίς αναισθητικό.

Αυτό από μόνο του ήταν αρκετό για να κάνει άξιο το πέρασμά του. Υποκλίνομαι.

Καλάθι

 

  • «Αδικία» (1): Η πραγματικότητα είναι γενικά άδικη, αλλά με τον υπουργό Εξωτερικών το έχει παρακάνει. Τον έχει υποχρεώσει να γίνει σαν το πουλάκι που βγαίνει από το ρολόι και λέει κούκου. Απάνω που πήγαινε να ανασάνει λίγο, νά σου και η Αμμόχωστος, νά σου και η υλοποίηση των από διετίας απειλών της Τουρκίας για «σχέδιο αξιοποίησής της». Άντε πάλι μέσα στο σπιτάκι. Και άντε πάλι να περιμένεις τα άλλα πουλάκια –τα παπαγαλάκια– να προετοιμάσουν το έδαφος για να ξαναβγείς για ένα κούκου…

 

  • «Αδικία» (2): Όλοι όσοι γεννήθηκαν με το «ο κόσμος όλος μου ανήκει» γραμμένο στο μέτωπό τους έχουν παράπονο γιατί δεν τους προσκυνούν οι υπόλοιποι. Τελευταίο κρούσμα η δημαρχία Λευκωσίας. Η πλατεία Ελευθερίας έχει γίνει παγκύπριο ανέκδοτο –με πανευρωπαϊκές προδιαγραφές– και έκανε θέμα γιατί ζητήσαμε από τον γενικό ελεγκτή να ρίξει μια ματιά μπας και υπάρχουν και εκεί ατασθαλίες. Με πολλή μετριοπάθεια. Τελικά, στην Κύπρο μας την αέρινη, είναι πανίσχυρη η παράδοση του «απόν αντρέπεται ο κόσμος έν’ δικός του». Ακόμη κι αν στα οκτώ χρόνια δεν έχει βγει δημόσια μια φορά να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα. Να το κάνει άραγε έστω και τώρα; Έστω εκ του ασφαλούς. Σε έναν μονόλογο σε εκπομπή του ΡΙΚ ας πούμε…

 

  • «Αδικία» (3): Σκεφτείτε μόνο πόση μοναξιά νιώθει αυτόν τον καιρό ο Πρόεδρος. Ακόμη και οι συνεργάτες του τον βλέπουν με οίκτο. Παρ’ όλες τις φανφάρες στα πάνελ, παρ’ όλους τους Σιζόπουλους και τους Παπαδάκηδες, που κατακλύζουν ανακουφιστικά για τον ίδιο την επικαιρότητα, δεν καταδέχεται να τον επισκεφτεί, τελευταία, ούτε καν η ντροπή.

 

 

 

 

 

 

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.