Φόρμα αναζήτησης

Η σημασία των υγιών εργασιακών σχέσεων

ΓΡΑΦΕΙ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΕΡΓΑΤΟΥΔΗΣ*

«Εργασιακές σχέσεις είναι οι σχέσεις μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων σε έναν οργανισμό. Ο όρος αναφέρεται στις συνθήκες εργασίας, τις συλλογικές συμβάσεις, τις αμοιβές, το εργασιακό κλίμα, τις εν γένει παροχές και τις σχέσεις του οργανισμού με το κράτος και το κοινό». (Λεξικό εμπορικών, τραπεζικών και χρηματοοικονομικών όρων Ι. Χρυσοβιτσιώτη και Ι. Σταυρακοπούλου).

Ο όρος πρωτοεμφανίστηκε κατά τη διάρκεια της Βιομηχανικής Επανάστασης (17601860), εξ ου και στα αγγλικά εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τον όρο «βιομηχανικές σχέσεις» (industrial relations). Ήταν τότε που οι μεγάλες βιομηχανίες άρχισαν να απασχολούν χιλιάδες εργαζομένους, οι οποίοι οργανώθηκαν σε συντεχνίες και συνδικάτα. Τα σημαντικότερα θέματα που απασχολούσαν τότε τους εργαζομένους (και τις συντεχνίες τους) ήταν οι χαμηλοί μισθοί, το εξαντλητικό ωράριο εργασίας, η μονότονη, επικίνδυνη και ανθυγιεινή εργασία και ο αυταρχισμός και η καταπίεση των εργοδοτών τους. Όλα αυτά οδηγούσαν πολλές φορές σε παραιτήσεις και απολύσεις, βίαιες απεργίες και σε κοινωνική αναταραχή.

Η μεγαλύτερη αύξηση στον αριθμό των εργαζομένων που ήταν οργανωμένοι σε συντεχνίες παρατηρήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1930 και οι εργασιακές διαφορές ήταν σχεδόν καθημερινό φαινόμενο. Κάποια ηρεμία σημειώθηκε κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, οι διαφορές όμως επανήλθαν δριμύτερες μετά το πέρας του πολέμου.

Οι σκοποί

Οι σκοποί ενός καλού συστήματος εργασιακών σχέσεων είναι οι εξής:

  • Η διασφάλιση των συμφερόντων των υπαλλήλων και της διοίκησης.
  • Η πρόληψη εργασιακών διαφορών και η ανάπτυξη αρμονικών σχέσεων μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων.
  • Η αύξηση της παραγωγικότητας με την πρόληψη των παραιτήσεων, απολύσεων και συχνών απουσιών.
  • Η εγκαθίδρυση και προώθηση εργασιακής δημοκρατίας με συμμετοχή των εργαζομένων στα κέρδη και στη λήψη αποφάσεων.
  • Η πρόληψη ή μείωση στο ελάχιστο, απεργιών, διακοπής των εργασιών από τους εργοδότες (lockout), πικετοφοριών κ.λπ., με τους εργοδότες να καταβάλλουν τις σωστές απολαβές και τα ωφελήματα στους εργαζομένους, οι οποίοι να εργάζονται σε ένα υγιές και ασφαλές περιβάλλον.

 Η σημασία τους

Ένα υγιές σύστημα εργασιακών σχέσεων είναι εχέγγυο για την επιτυχία κάθε οργανισμού. Με το σύστημα αυτό εξασφαλίζονται:

  • Η ομαλή –χωρίς διακοπές– διεξαγωγή των εργασιών του οργανισμού και η πλήρης αξιοποίηση των ανθρώπινων και υλικών πόρων.
  • Η αποφυγή εργασιακών διαφορών.
  • Οι μη παραιτήσεις υπαλλήλων, αφού αυτοί εργάζονται με ζήλο και αφοσίωση, αισθανόμενοι ότι ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τους εργοδότες τους.
  • Η αναγνώριση της συνεισφοράς των υπαλλήλων από τους εργοδότες και η αποδοχή εκ μέρους των υπαλλήλων ότι ο οργανισμός ανήκει στους εργοδότες τους οι οποίοι έχουν και την ευθύνη να τον διοικούν. Αυτή η αμοιβαία αναγνώριση οδηγεί σε ένα ειρηνικό εργασιακό περιβάλλον.
  • Η αποφυγή σπατάλης υλικών πόρων.

Πώς βελτιώνονται

Οι εργασιακές σχέσεις λειτουργούν καλύτερα όταν:

  • Οι εργαζόμενοι εκπροσωπούνται από μια και ισχυρή συντεχνία. Οι πολλές συντεχνίες καθιστούν δυσκολότερη την αποτελεσματικότητα των εργασιακών σχέσεων, αφού η κάθε συντεχνία θα επιδιώκει τους δικούς της σκοπούς, γεγονός που μπορεί να εκμεταλλευθεί από κακούς εργοδότες. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και από πλευράς εργοδοτών. Αν ο κάθε οργανισμός εκπροσωπεί τον εαυτό του, οι συντεχνίες θα το εκμεταλλευτούν. Αντίθετα, όταν όλοι οι εργοδότες συνασπίζονται σε έναν σύνδεσμο, οι διαπραγματεύσεις είναι πιο εύκολες και πιο αποτελεσματικές για όλους.
  • Υπάρχει εμπιστοσύνη, αλληλοκατανόηση και αλληλοσεβασμός.
  • Η διοίκηση ενθαρρύνει τη συμμετοχή των υπαλλήλων στη λήψη αποφάσεων αναθέτοντάς τους τη διεύθυνση συγκεκριμένων έργων και διορίζοντάς τους ως μέλη σε διάφορες ομάδες εργασίας.
  • Οι σχέσεις εργοδοτών και υπαλλήλων (και συντεχνιών) στηρίζονται στις αμοιβαίες παραχωρήσεις, παρά στο «αποφασίζω και διατάσσω» εκ μέρους των εργοδοτών και στο «τα θέλουμε όλα» εκ μέρους των υπαλλήλων. Οι εκβιασμοί πρέπει να αποφεύγονται και από τις δύο πλευρές
  • Οι εργοδότες εφαρμόζουν πιστά όσα συμφώνησαν με τους υπαλλήλους και τις συντεχνίες τους. Τυχόν υπεκφυγές και υπαναχωρήσεις οδηγούν σε κλίμα δυσπιστίας και αβεβαιότητας
  • Ο κώδικας υπηρεσίας πρέπει:
  • Να συνομολογείται σε συνεργασία με τους υπαλλήλους και τις συντεχνίες τους.
  • Να είναι σαφής ούτως ώστε η ερμηνεία του να μην επιδέχεται αμφισβήτηση.
  • Περιεχόμενό του πρέπει να εφαρμόζεται ομοιόμορφα για όλους τους υπαλλήλους.

Τι γίνεται στην Κύπρο

Οι εργασιακές σχέσεις στην Κύπρο διέπονται από τον Κώδικα Βιομηχανικών Σχέσεων, όπως αυτός αναλύεται στο πιο κάτω απόσπασμα από την ιστοσελίδα του Υπουργείου Εργασίας:

«Ο Κώδικας Βιομηχανικών Σχέσεων είναι μια εθελοντική συμφωνία η οποία συνάφθηκε στις 25 Απριλίου 1977 μεταξύ της Ομοσπονδίας Εργοδοτών και Βιομηχάνων Κύπρου, της Παγκύπριας Εργατικής Ομοσπονδίας, της Συνομοσπονδίας Εργαζομένων Κύπρου και του Υπουργείου Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Η συμφωνία καθορίζει λεπτομερείς διαδικασίες για την επίλυση εργατικών διαφορών. Παρόλο που ο Κώδικας Βιομηχανικών Σχέσεων είναι εθελοντική συμφωνία, τυγχάνει υψηλού επιπέδου σεβασμού από όλους τους κοινωνικούς εταίρους και οι περιπτώσεις που δεν ακολουθούνται οι πρόνοιές του είναι σπάνιες.

Πέρα από τις διαδικαστικές πρόνοιες που καθορίζουν με λεπτομέρεια τη διαδικασία επίλυσης διαφορών συμφερόντων και διαφορών δικαιωμάτων, μέσα από τον κώδικα, όπως είναι η μεσολάβηση, οι κοινωνικοί εταίροι επιβεβαιώνουν επίσης τον σεβασμό τους στα τέσσερα θεμελιώδη δικαιώματα/αρχές τα οποία και καταγράφονται στη συμφωνία.

Τα θεμελιώδη αυτά δικαιώματα/αρχές είναι τα ακόλουθα:

  1. Το δικαίωμα της οργάνωσης.
  2. Το δικαίωμα στη συλλογική διαπραγμάτευση, τη συνομολόγηση συλλογικών συμβάσεων και την ενθάρρυνση των κοινών συνεννοήσεων.
  3. Την αναγνώριση και τον καθορισμό θεμάτων που θεωρούνται θέματα συλλογικών διαπραγματεύσεων, θέματα κοινών συνεννοήσεων και θέματα τα οποία αποτελούν προνόμιο της διεύθυνσης.
  4. Την πιστή εφαρμογή των Διεθνών Συμβάσεων Εργασίας που έχει κυρώσει η Κυπριακή Δημοκρατία».

Σημ.: Μπορείτε να βρείτε το πλήρες κείμενο του κώδικα στην ιστοσελίδα http://www.mlsi.gov.cy/mlsi/dlr/dlr.nsf/BDDB4BF6958BC582C22578AA0023C683/$file/15.pdf.

Επίλογος

Για να αναπτυχθούν καλές εργασιακές σχέσεις πρέπει να υπάρχει κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ εργοδοτουμένων (και των συντεχνιών τους) και εργοδοτών. Αν επικρατούν δυσπιστία και καχυποψία, τότε ακόμη και το πιο καλοπροαίρετο αίτημα των υπαλλήλων (και των συντεχνιών τους) θα αντιμετωπίζεται από την άλλη πλευρά με επιφύλαξη. Το ίδιο φυσικά ισχύει και από πλευράς των προτάσεων των εργοδοτών. Και κάτι τελευταίο: Κατά τη διάρκεια των συλλογικών διαπραγματεύσεων, τα πνεύματα κάποτε οξύνονται και προκύπτει εργατική αναταραχή. Όμως, και οι δύο πλευρές πρέπει να θυμούνται ότι αργά ή γρήγορα τα δύο μέρη θα επανέλθουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων διότι δεν υπάρχει άλλος τρόπος επίλυσης των διαφορών. Και όταν λυθούν οι διαφορές, πρέπει να ξεχνιούνται όλα όσα λέχθηκαν και έγιναν κατά τη διάρκεια της εργατικής αναταραχής.

*Αφυπηρετήσαντος (2006) ανώτερου διευθυντή της Λαϊκής Τράπεζας και fellow του Ινστιτούτου Τραπεζιτών Λονδίνου

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.