POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

«Η Πανδημία, η Οικονομία και ο Μικρός Μεσαίωνας» του Διονύση Διονυσίου



 

Σε μεγάλο βαθμό οι επιδημίες διαμόρφωσαν την πορεία της ανθρωπότητας. Η λεγόμενη Πανώλη του Ιουστινιανού (541-750) ήταν μια πανδημία που έπληξε την Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, και ιδιαίτερα την πρωτεύουσά της την Κωνσταντινούπολη και προκάλεσε τον θάνατο περίπου 50 εκατ. ανθρώπων. Αυτή η ασθένεια συνέβαλε στην αποδιοργάνωση της κεντρικής διοίκησης της Αυτοκρατορίας επιτρέποντας την ανάπτυξη του φεουδαρχισμού. Η μαύρη πανώλη ή µαύρος θάνατος που ακολούθησε τον 14ο αιώνα ήταν επίσης μια από τις πλέον καταστροφικές στην παγκόσμια ιστορία. Ο συνολικός ανθρώπινος απολογισμός της υπολογίζεται σε 100 έως 200 εκατομμύρια νεκρούς στην Ευρώπη, στην Ασία και στη Βόρειο Αφρική. Η πανδημία αυτή οδήγησε σε κοινωνικά κινήματα που γκρέμισαν τα θεμέλια του φεουδαρχισμού, χτύπησαν τη θρησκοληψία, απελευθέρωσαν δυνάμεις που οδήγησαν μέσω νέων τεχνολογιών στη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων που ζούσαν στις πόλεις αλλά και την ύπαιθρο.

Η ιστορία βεβαίως δεν επαναλαμβάνεται ακριβώς με τον ίδιο τρόπο. Η σημερινή πανδημία με 2,5 εκατ. νεκρούς δεν είναι το ίδιο θανατηφόρα με αυτές που εξανδραπόδισαν παλαιότερες κοινωνίες. Η παρούσα πανδημία, ωστόσο, σε σύγκριση με τη μαύρη πανώλη που οδήγησε μετά σε κάποιο εκδημοκρατισμό και ισοπολιτεία, καταργώντας την απόλυτη ισχύ των φεουδαρχών, κάνει ακριβώς το αντίθετο. Έρχεται να αυξήσει την ανισότητα μεταξύ των ανθρώπων.

 

Οι πρώτοι κερδισμένοι

Σύμφωνα με το Bloomberg “οι Αμερικανοί δισεκατομμυριούχοι πρόσθεσαν το 2020 σχεδόν ένα τρισεκατομμύριο δολάρια στις περιουσίες τους κατά τη διάρκεια της πανδημίας, λόγω της αποδιοργάνωσης της εργασίας, με την εργατική τάξη να αντιμετωπίζει το φάσμα της ανεργίας ακόμα και της πείνας. Με την οικονομία πλέον παγκοσμιοποιημένη η πανδημία φαίνεται να επιφέρει και ευρύτερες μετατοπίσεις, όπως τη σταδιακή μεταφορά εσόδων και πλούτου στην Ανατολή, αναβαθμίζοντας ακόμα περισσότερο την Κίνα. Η πολιτική των Κινέζων που στηρίζεται στον τεράστιο πληθυσμό της χώρας, στο αστείρευτο φθηνό εργατικό προσωπικό και στις τεράστιες επενδύσεις στην τεχνολογία οδηγεί τη χώρα αυτή στον έλεγχο του 30% της παγκόσμιας ανάπτυξης κάθε χρόνο. Η καταστροφική προστατευτική πολιτική Τραμπ τα τελευταία χρόνια οδήγησε ακόμα και την ΕΕ στη βελτίωση των σχέσεών της με την Κίνα. Το μέλλον της Volkswagen για παράδειγμα είναι στην Κίνα. Οποιαδήποτε άλλη συμφωνία επιχειρήσει να αποκλείσει την Κίνα θα είναι καταστροφική για τις τοπικές αλλά και την παγκόσμια οικονομία. Οι προσπάθειες του Προέδρου Μπάιντεν να ανασυντάξει τον δυτικό οικονομικό άξονα δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα αποδώσουν. Όλοι εν μέσω μιας παγκόσμιας απορρύθμισης που εντάθηκε από την πανδημία προτιμούν την Κίνα η οποία λειτουργεί ως ένα αχανές σκλαβοπάζαρο, με νόρμα τις αδιαφανείς διαδικασίες που προτιμούν οι μεγάλοι επενδυτές.

 

Άλλοι κερδισμένοι

Το μέλλον των επιχειρήσεων στη μετά πανδημία εποχή είναι μάλλον ψηφιακό. Οι αγορές προϊόντων, η διασκέδαση ακόμα και οι ιατρικές συμβουλές γίνονται πλέον μέσω ψηφιακών εφαρμογών. Αυτού του είδους οι εφαρμογές ευνοούν εταιρείες με βάθος στα προϊόντα τους κάτι που τους επιτρέπει να βρίσκουν εύκολα κεφάλαια για να επεκτείνονται. Οι επενδυτικές τράπεζες τη χρονιά που πέρασε έχουν σπάσει όλα τα ρεκόρ αποδοτικότητας αφού το ηλεκτρονικό εμπόριο έχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενο. Ουδείς πλέον επενδύει σε φυσικές υποδομές, ούτε ανησυχεί για τις κρατικές επιδοτήσεις στις εταιρείες, αφού αυτοί που μπορούν να ελιχθούν στην ψηφιακή εποχή, με τα επιτόκια να έχουν πιάσει πάτο μπορούν να επενδύσουν όπου θέλουν προσδοκώντας σε τεράστια κέρδη.

Οι παραδοσιακές επιχειρήσεις βέβαια δεν έχουν πού να σταθούν ειδικά σε αναπτυσσόμενες χώρες, όπως η Βραζιλία του Μπολσονάρο, που έχει αγγίξει πρακτικές του 1970, καταφεύγοντας σε επιδόματα κοινωνικών ασφαλίσεων, ή σε έκτακτα επιδόματα. Το ερώτημα αυτό πρέπει να απασχολήσει και την Κύπρο. Τι θα γίνει μετά την πάροδο της πανδημίας; Ποιες εταιρείες θα ανοίξουν και πόσο η ανεργία θα αυξηθεί; Οι πρώτες μελέτες δείχνουν ότι το 25% των εταιρειών που έκλεισαν δεν θα ξανανοίξουν. Πώς στη συνέχεια η οικονομική και κοινωνική κρίση μπορεί να εξακτινωθεί σε πολιτική κρίση και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις της επί των δημοκρατικών πολιτευμάτων που θα γίνουν έρμαιο στα χέρια των δημαγωγών;

 

Τα εμβόλια

Ανάμεσα στους μεγάλους κερδισμένους της πανδημίας είναι σε πρώτη φάση οι φαρμακευτικές εταιρείες που κατασκευάζουν εμβόλια αλλά και τεστ. Επίσης η τεράστια βιομηχανία αντισηπτικών, μασκών και άλλων ειδών υγιεινής.

Η επιστήμη και η τεχνολογία επιταχύνουν σήμερα τα κέρδη. Το εμβόλιο του τυφοειδούς πυρετού χρειάστηκε σχεδόν έναν αιώνα για να αναπτυχθεί και 50 χρόνια το εμβόλιο της πολιομυελίτιδας. Τα κοινά εμβόλια της γρίπης χρειάζονταν κατά μέσο όρο 4 χρόνια για να αναπτυχθούν, ενώ η Pfizer/BioNTech, η Moderna και η AstraZeneca κατάφεραν να δώσουν εμβόλιο σε λιγότερο από έναν χρόνο. Ήδη οι αξίες κάποιων από τις εταιρείες αυτές ανέβηκαν κατακόρυφα στα διεθνή χρηματιστήρια. Η Moderna που ξεκίνησε πρόσφατα τις εργασίες της σήμερα αξίζει 80 δισ. δολάρια. Το οξύμωρο βέβαια είναι ότι τη βασική επένδυση δεν την έκαναν οι μέτοχοι αλλά οι κυβερνήσεις. Σύμφωνα με το BBC Business συνολικά διάφορες κυβερνήσεις (μεταξύ των οποίων και η ΕΕ) έχουν χορηγήσει τις εταιρείες αυτές με 6,5 δισεκατομμύρια δολάρια και άλλο 1,5 δις δόθηκε σε ΜΚΟ για την ανάπτυξη των εμβολίων τα οποία οι φαρμακευτικές με εξαίρεση την AstraZeneca πωλούν από 12 έως και 25 δολάρια.

Αν κρίνουμε διαχρονικά από τη στάση των μεγάλων φαρμακευτικών εταιρειών, τα εμβόλια της γρίπης μάλλον θα αποτελέσουν το κύριο προϊόν τους τα επόμενα χρόνια με πελάτες το σύνολο του πληθυσμού του πλανήτη. Αυτό δεν ξανάγινε με εξαίρεση ίσως τα χάπια για τον πονοκέφαλο. Διά του φόβου που έχει σχεδόν επιβληθεί παγκοσμίως, κυρίως από τις κυβερνήσεις, τα ακριβά εμβόλια ήρθαν για να μείνουν και να επαναλαμβάνονται δεν ξέρουμε για πόσα χρόνια ακόμα. Υπάρχει σε αυτό το deal και μια ιδιαιτερότητα. Για την παροχή των εμβολίων ενεπλάκησαν πλέον κυβερνήσεις, υπουργοί, πολιτικοί και ανώτεροι δημόσιοι υπάλληλοι, οι οποίοι, “υπό το βάρος της ευθύνης”, δεν δείχνουν διατεθειμένοι να αφήσουν την αγορά εμβολίων να περάσει στα χέρια ανταγωνιστικών μεταξύ τους επιχειρηματιών. Με λίγα λόγια ακόμα και σε δυτικές χώρες με παράδοση ελεύθερης αγοράς, η συνεργασία πολιτικών και φαρμακευτικών αφήνει ελάχιστα περιθώρια σε κάποιον να σκεφτεί ότι δεν μπαίνουμε σε μια διαδικασία με άμεσα διαπλεκόμενα τα κράτη και τις κυβερνήσεις τους. Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται τις τελευταίες δεκαετίες στις ΗΠΑ με τις φαρμακευτικές να αποτελούν τους κύριους σπόνσορες των Δημοκρατικών. Με την πανδημία η επιρροή τους επεκτείνεται και στην Ευρώπη και βεβαίως σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Οι φαρμακευτικές εν ολίγοις διεκδικούν ισάξιο ρόλο στη διαμόρφωση παγκόσμιων πολιτικών, όπως οι πετρελαϊκές και η βιομηχανία όπλων.

 

Και τα θετικά

Η πανδημία, τα λοκντάουν και ο περιορισμός κινήσεων όσο κι αν μας φαίνεται περίεργο επηρέασαν θετικά τις περιβαλλοντικές μας ευαισθησίες και έδωσαν πρόσφορο έδαφος για αντιμετώπιση αυτού που αποκαλούμε κλιματική αλλαγή. Ο κόσμος και οι επιχειρήσεις άρχισαν να σκέφτονται πιο περιβαλλοντικά, τα θέματα υγείας άρχισαν να απασχολούν περισσότερο. Οι πετρελαϊκές εταιρείες, όπως η ExxonMobil, τα τελευταία χρόνια καταποντίζονται. Την ίδια στιγμή η μετοχή της κατασκευαστικής εταιρείας ηλεκτρικών αυτοκινήτων Tesla ανέβηκε κατά 700%. Η Κίνα δεσμεύτηκε να ρίξει τους ρύπους άνθρακα το 2060 σε επίπεδο ουδετερότητας. Η Ευρώπη εξέδωσε την Πράσινη Συμφωνία και την κατέστησε προτεραιότητα. Τσίμπησε και η Wall Street αφού σύμφωνα με μελέτη του Citigroup Inc πέραν του 50% των επενδύσεων στην Ευρώπη, στη Μέση Ανατολή και την Αφρική έχουν πλέον περιβαλλοντικές ευαισθησίες.

Κάποιοι λένε ότι ο κόσμος έχει μπει τα τελευταία δύο χρόνια σε έναν νέου τύπου Μεσαίωνα με τους φεουδάρχες του χρήματος να αναβιώνουν, τους φτωχούς να γίνονται φτωχότεροι και τους δημαγωγούς να χειραγωγούν το δημοκρατικό πολίτευμα. Προβλέπουν πάντως ότι η κατάσταση δεν θα μείνει για πολύ έτσι. Πάντα μετά από κάθε Μεσαίωνα έρχεται και μια Αναγέννηση.

 

Σε κίνδυνο τα 1,26 δισ. ευρώ της ανάκαμψης λόγω μιας άτυπης ακυβερνησίας

 

Το colpo grosso των χρυσών διαβατηρίων

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.