Φόρμα αναζήτησης

Η μεγαλύτερη παρακαταθήκη του Μακαρίου

Με αφορμή τη συμπλήρωση 42 χρόνων από τον θάνατο του Μακαρίου, κόμματα, πολιτικά πρόσωπα και δημοσιογράφοι στήθηκαν και πάλι στη σειρά για να αναδείξουν την τεράστια προσφορά του. Πέραν των αναμενόμενων υπερβολών, κοινό σημείο όλων των τοποθετήσεων ήταν η προτροπή όπως η σημερινή ηγεσία ακολουθήσει την παρακαταθήκη του. Με την ΕΔΕΚ να τη χαρακτηρίζει «λαμπρή» και να προτάσσει «τη συνέχιση του (μακροχρόνιου) αγώνα του» ως «το καλύτερο μνημόσυνο προς τον Εθνάρχη Μακάριο.» Το ΔΗΚΟ να υποδεικνύει πως «η απόδοση τιμών στη μνήμη του μεγάλου ηγέτη… θα είναι πρέπουσα μόνο αν περιλαμβάνει την ειλικρινή υπόσχεση ότι αυτή θα αποτελέσει φάρο για τη συνέχεια». Και τον πρώην πρόεδρο της Βουλής Γιαννάκη Ομήρου, σε άρθρο του να απαντά στην «απέλπιδα προσπάθεια αποδόμησης του Μακαρίου», όμως έγραψε, καταγράφοντας «τους σταθερούς (του) στόχους, την ευέλικτη στρατηγική, τον αγωνιστικό ρεαλισμό του που σφράγισαν ανεξίτηλα την ιστορική πορεία της Κύπρου.» Σημειώνοντας πως «η σημερινή πραγματικότητα είναι ακόμα υπό την επήρεια και την επίδραση των χειρισμών και της πολιτικής διαχείρισής του». Επιβεβαιώνοντας για μια ακόμα φορά ότι οι πεποιθήσεις μας ελάχιστα επηρεάζονται από τις πραγματικότητες. Και υπενθυμίζοντας, 42 χρόνια μετά, τι πάει τόσο λάθος σε αυτή τη χώρα.

Στόχος του κειμένου δεν είναι η σε βάθος καταγραφή της πολιτικής διαδρομής του Μακάριου. Ο χώρος άλλωστε δεν προσφέρεται για κάτι τέτοιο. Ένας αντικειμενικός αναλυτής, όμως, δεν μπορεί παρά να σημειώσει το αυτονόητο: Πώς ένας άνθρωπος ο οποίος αποτέλεσε το σημαντικότερο ίσως κομμάτι του παζλ της σύγχρονης Ιστορίας της Κύπρου, κυβέρνησε για 17 χρόνια, σε μια περίοδο μάλιστα που σημαδεύτηκε από ένα πραξικόπημα και μια εισβολή, ο οποίος τρία χρόνια μετά τις συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου κατέθεσε- ενάντια σε κάθε λογική και προτροπή- τα «13 σημεία» για αναθεώρηση του Συντάγματος οδηγώντας στην πρώτη διχοτόμηση, ηγήθηκε της σύστασης της οργάνωσης Ακρίτα (συντηρώντας τη διαίρεση) και αγνόησε- με τρόπο σχεδόν ύποπτο- όλα τα σημάδια ότι επίκειτο πραξικόπημα, δεν μπορεί να είναι άμοιρος ευθυνών για την πορεία που έλαβε η χώρα. Έστω κι αν δεδομένα, όπως λέχθηκε, κλήθηκε να κυβερνήσει υπό αντίξοες συνθήκες. Και να διερωτηθεί πόσο ευεργετική υπήρξε η άρνησή μας όλο το προηγούμενο διάστημα να προχωρήσουμε σε μια ρεαλιστική ανάγνωση των ιστορικών γεγονότων, να αγγίξουμε τα λάθη του παρελθόντος, να προχωρήσουμε σε μια ήπια έστω (αυτό)κριτική;

Σε ποιο βαθμό η σημερινή αδιέξοδη κατάσταση είναι-πέραν των όποιων λαθών τότε- και αποτέλεσμα του ότι οι επόμενοι- έχοντας ως στήριγμα και την κοινωνία- πολιτεύτηκαν με την ίδια προχειρότητα, επέδειξαν την ίδια έλλειψη διορατικότητας, την ίδια αλαζονεία που χαρακτήρισε και την περίοδο 56-74; (Ποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι η στάση μας το 2004 όταν, σύμφωνα με τον Γιώργο Λιλλήκα, ξεγελάσαμε τους Ευρωπαίους, το 2012-3 όταν μέχρι την υστάτη θέταμε όρους στους δανειστές, ή η διαχείριση που ακολούθησε το Κραν Μοντανά, δεν είχε στοιχεία εκείνης της έλλειψης διορατικότητας και αλαζονείας που επιδείχθηκαν στο τ/κ αίτημα για τοπική αυτοδιοίκηση ή στις προτάσεις Χάρντινγκ που θα μπορούσαν να είχαν αλλάξει την πορεία του Κυπριακού;) Κυρίως όμως, πόσο αυτοί οι εξιδανικευμένοι μύθοι, οι υπερβολές, η ακόμα και σήμερα επίκληση του μακροχρόνιου αγώνα, η με τόση ευκολία αναγωγή ανθρώπων που υπήρξαν κομμάτι αυτής της ιστορικής διαδρομής, όχι απλά σε ήρωες, αλλά σε κάτι αδιαμφισβήτητο, είναι αυτό που χρειάζεται η χώρα; Πώς μπορεί αυτή η πορεία να αποτελεί επιχείρημα για συνέχιση της; Η ρητορική μας ακόμα και σήμερα να τη δικαιώνει; Διότι αν σε κάτι έχει δίκαιο ο Γιαννάκης Ομήρου, είναι στο ότι «η σημερινή πραγματικότητα είναι ακόμα υπό την επήρεια και την επίδραση των χειρισμών και της πολιτικής διαχείρισης του Μακαρίου ως Προέδρου της Κύπρου». Αυτό είναι τελικώς και το πρόβλημα. Η προσκόλληση σε μύθους που θα έπρεπε ήδη να έχουν καταρρεύσει και πορείες που θα έπρεπε ήδη να έχουν κριθεί. Με έναν τρόπο μάλιστα απόλυτο και αυτοκαταστροφικό.

Η περίοδος Μακαρίου, κυρίως σε αυτή τη χρονική συγκυρία που όλοι παραδέχονται μετά και τη συνάντηση της Παρασκευής, ότι αποτελεί την πιο κρίσιμη στην πορεία του Κυπριακού, θα πρέπει να αξιολογηθεί με ειλικρίνεια και ρεαλισμό. Μακριά από δογματισμούς και υπερβολές που πολλές φορές αγγίζουν τα όρια παραγραφής της Ιστορίας (ο Μακάριος δεν υπήρξε ούτε ευέλικτος, ούτε ρεαλιστής). Και να αξιοποιηθεί όχι ως φάρος, του οποίου το παράδειγμα θα πρέπει αβίαστα και χωρίς προβληματισμό να ακολουθήσουμε, αλλά ως μέρος μιας διαδρομής που περιλάμβανε και λάθη τα οποία η χώρα πλήρωσε και συνεχίζει να πληρώνει, και τα οποία μόνο αν αναγνωρίσουμε θα μπορέσουμε να αναστρέψουμε και να αποφύγουμε στο μέλλον. Αυτή θα πρέπει να είναι η σημαντικότερη παρακαταθήκη της πολιτικής διαδρομής του Αρχιεπίσκοπου Μακάριου. Σε διαφορετική περίπτωση, εφόσον καταστήσουμε την Κύπρο και την ηγεσία του 60 φάρο και στόχο, τότε, σε τι άλλο πέραν από μέλλον όμοιο με το παρελθόν μπορούμε να προσδοκούμε;

antopoly@cytanet.com.cy