POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

«Η Κύπρος χρειάζεται ένα νέο ενεργειακό μοντέλο» του Χαράλαμπου Έλληνα



Η ανάγκη ενός νέου ενεργειακού μοντέλου ενισχύθηκε από τις εργασίες της 16ης Συνόδου Κορυφής του Economist που πραγματοποιήθηκε στις 24 Νοεμβρίου.

Η υπουργός Ενέργειας Νατάσα Πηλείδου δήλωσε πως αναμένει ότι το «Αφροδίτη» θα παράξει το πρώτο φυσικό αέριο έως το 2025, με την Κύπρο να γίνεται σημαντικός παίκτης σε υγροποιημένο φυσικό αέριο (ΥΦΑ). Επιβεβαίωσε, επίσης, ότι οι διεθνείς εταιρείες πετρελαίου (ΔΕΠ) σκοπεύουν να συνεχίσουν τα προγράμματα γεωτρήσεων κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2021.

Αλλά αυτό μπορεί να αποδειχθεί αισιόδοξο. Ο Romaric Roignan, αντιπρόεδρος Βόρειας Αφρικής Total, δήλωσε ότι οι ΔΕΠ ίσως χρειαστούν περισσότερο χρόνο, καθώς το δεύτερο κύμα της νόσου Covid-19 εξελίσσεται ακόμη. Θα εξετάσουν το ενδεχόμενο να συνεχίσουν τις γεωτρήσεις όταν είναι έτοιμες, με την ελπίδα ότι θα είναι πριν από το τέλος του 2021. Αλλά ήταν προσεκτικός και είπε ότι αυτό εξαρτάται από τις εξελίξεις – δεν μπορούν να ελέγξουν τις συνθήκες. Είπε επίσης ότι οι εξαγωγές είναι αναγκαίες και απαραίτητες – πρέπει να είναι σε θέση να ανταγωνιστούν το φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο και το ΥΦΑ των ΗΠΑ. Αυτό χρειάζεται έργα παραγωγής και εξαγωγής χαμηλού κόστους. Και εκεί είναι η πρόκληση.

Η Total έχει ήδη δεσμευτεί να επιτύχει κλιματική ουδετερότητα έως το 2050 και μετατοπίζει όλο και περισσότερο τις δραστηριότητές της σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ σχεδιάζει να μειώσει τις πωλήσεις προϊόντων πετρελαίου κατά 30% έως το 2030.

Η Eni προχωρεί σε παρόμοια κατεύθυνση. Κατά τη διάρκεια συνέντευξης στο Atlantic Council τον Οκτώβριο, ο διευθύνων σύμβουλός Claudio Descalzi δήλωσε ότι η Eni έχει δεσμευτεί για τη Συμφωνία του Παρισιού και σχεδιάζει να μειώσει τις εκπομπές της κατά 80% έως το 2050. Έχει εφαρμόσει μία νέα δομή που μετατρέπει την εταιρεία σε δύο επιχειρηματικές μονάδες, «φυσικούς πόρους» και «ενεργειακή εξέλιξη». Η εταιρεία σκοπεύει να συνεχίσει να αυξάνει την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου έως το 2025, αλλά μετά από αυτό θα μετατραπεί σε μία πιο περιορισμένης μορφής παραδοσιακή εταιρεία πετρελαίου, αυξάνοντας παράλληλα τις επιχειρήσεις καθαρής ενέργειας.

Απαντώντας σε ερώτησή μου, επιβεβαίωσε το ενδιαφέρον της Eni για την Ανατολική Μεσόγειο, αλλά δεν έριξε κανένα φως στην επανάληψη γεωτρήσεων, εκτός από την Αίγυπτο. Δεν σχολίασε τη βιωσιμότητα των εξαγωγών, αλλά τόνισε ότι η γεωπολιτική αστάθεια στην περιοχή προκαλεί μεγάλη ανησυχία.

Στο Energy Intelligence Forum τον Οκτώβριο, η Nathalie Tocci, ειδική σύμβουλος του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Josep Borrell, δήλωσε ότι το φυσικό αέριο δεν είναι ο κινητήριος μοχλός των εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά εντείνει τις διαφωνίες. Η Τουρκία χρησιμοποιεί τη εμμονή στο φυσικό αέριο για να επιδιώξει τους δικούς της στόχους. Πρόσθεσε ότι στην περιοχή «οδηγεί η πολιτική, ακολουθεί το φυσικό αέριο».

Στο ίδιο Forum, ο Jonathan Stern, διευθυντής του Ινστιτούτου Ενεργειακών Σπουδών της Οξφόρδης (OIES), δήλωσε ότι στην Ευρώπη «το φυσικό αέριο έχει χάσει τον πόλεμο για ηλεκτρική ενέργεια στις ανανεώσιμες πηγές». Και στην Κίνα και τη Νοτιοανατολική Ασία – που είναι οι άλλοι μεγάλοι καταναλωτές φυσικού αερίου – εάν το φυσικό αέριο είναι ακριβό, δεν θα βρει αγορές. Όσον αφορά την Ανατολική Μεσόγειο, είπε ότι χάθηκε η ευκαιρία εξαγωγής σε παγκόσμιες αγορές – το μέλλον είναι περιφερειακό.

Τουρκικές προκλήσεις

Η επανάληψη ερευνών και η ανάπτυξη ανακαλύψεων απαιτεί την επίλυση περιφερειακών διαφορών – και ιδίως των διαφορών στις ΑΟΖ – και σταθερότητα. Ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας Νίκος Δένδιας κατέστησε σαφές ότι, ενώ η Τουρκία συνεχίζει τις προκλήσεις, δεν υπάρχει ελπίδα να επιτευχθεί αμοιβαία κατανόηση. Η Τουρκία πρέπει να αλλάξει τους τρόπους της. Αυτή είναι και η άποψη της ΕΕ, που πρέπει να πάρει αποφάσεις πώς θα αντιμετωπίσει αυτές τις προκλήσεις.

Ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Nicholas Burns συμφώνησε. Είπε ότι «δεν υπάρχει χώρος για διπλωματία με κανονιοφόρους. Η Τουρκία έχει γίνει το μεγαλύτερο πρόβλημα για το ΝΑΤΟ, την ΕΕ και την περιοχή. Είναι μία σημαντική χώρα, αλλά πρέπει να υπακούει στο διεθνές δίκαιο. Υπό την προεδρία του Biden οι ΗΠΑ θα επιδιώξουν μία πιο άμεση συμμετοχή στην περιοχή, υποστηρίζοντας τις διαπραγματεύσεις και την επίλυση των διαφορών μέσω διπλωματίας».


Οι ανάγκες της ΕΕ

Οι πολιτικοί στην περιοχή φαίνεται είτε να μην είναι ενημερωμένοι με τις εξελίξεις στον παγκόσμιο ενεργειακό τομέα, είτε προτιμούν – για πολιτικούς λόγους – να διατηρήσουν την άποψη ότι το φυσικό αέριο της Ανατολικής Μεσογείου είναι το κλειδί για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης. Προφανώς αυτό δεν ισχύει. Η ΕΕ δεν χρειάζεται φυσικό αέριο από την Ανατολική Μεσόγειο. Αυτό περιλαμβάνει και τον αγωγό φυσικού αερίου EastMed, ο οποίος στην πραγματικότητα δεν είναι εμπορικά βιώσιμος λόγω των χαμηλών τιμών φυσικού αερίου στην Ευρώπη.

Με την υιοθέτηση από την ΕΕ στόχου μηδενικών εκπομπών έως το 2050, συμπεριλαμβανομένης και της αναμενόμενης μείωσης εκπομπών κατά 55% έως το 2030, αλλά και της εφαρμογής της Πράσινης Συμφωνίας, το φυσικό αέριο δεν έχει πλέον κεντρική θέση στους μελλοντικούς ενεργειακούς σχεδιασμούς της Ευρώπης.

Με βάση τις μελέτες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η επίτευξη αυτών των στόχων σημαίνει ότι η ΕΕ πρέπει να μειώσει την κατανάλωση φυσικού αερίου κατά 25-30% έως το 2030 και πάνω από 80% έως το 2050.

Σε μία αξιολόγηση που δημοσιεύθηκε στις 19 Νοεμβρίου, η Ευρωπαία επίτροπος Διοίκησης Emily O’Reilly ήταν επικριτική για το ότι οι κλιματικοί κίνδυνοι από έργα φυσικού αερίου που περιλαμβάνονται στον κατάλογο ενεργειακών έργων προτεραιότητας (PCI) «δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη». Πρόσθεσε ότι «δεδομένων των στόχων της ΕΕ σχετικά με την κλιματική αλλαγή και τη βιωσιμότητα, είναι λυπηρό το γεγονός ότι έργα φυσικού αερίου συμπεριλήφθηκαν σε προηγούμενες λίστες PCI χωρίς να αξιολογηθεί σωστά η βιωσιμότητά τους. Αυτά περιλαμβάνουν και τον αγωγό φυσικού αερίου EastMed. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται τώρα για τη βελτίωση της μεθοδολογίας PCI και των κριτηρίων βιωσιμότητας και αειφορίας.

Αυτό προσθέτει στην άποψη που εξέφρασε ο Klaus-Dieter Borchardt, αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ότι η ΕΕ διαθέτει όλο το φυσικό αέριο που χρειάζεται και δεν έχει ανάγκη από νέους αγωγούς εισαγωγής φυσικού αερίου.

Η επίτροπος δήλωσε επίσης ότι η αξιολόγηση ενός PCI πρέπει να περιλαμβάνει «τον αντίκτυπό του στη συνολική ένταση εκπομπών αερίων θερμοκηπίου στην παραγωγή ενέργειας στα κράτη μέλη της ΕΕ και στις εκπομπές που σχετίζονται με τη λειτουργία της ίδιας της προτεινόμενης υποδομής». Αυτό περιλαμβάνει και εκπομπές μεθανίου από υποδομές εισαγωγής ΥΦΑ, όπως το νέο τερματικό εισαγωγής ΥΦΑ που βρίσκεται υπό κατασκευή στο Βασιλικό.


Φυσικό αέριο και Αν. Μεσόγειος

Στην Ανατολική Μεσόγειο το φυσικό αέριο φαίνεται να πολιτικοποιείται όλο και περισσότερο, αγνοώντας την εμπορική του αξία και την εξαγωγικότητά του.

Βάσει τα πιο πάνω, η Ανατολική Μεσόγειος δεν θα μπορεί να εξάγει φυσικό αέριο στην ΕΕ. Οι ασιατικές αγορές είναι εξίσου υπερπληρωμένες, ευαίσθητες στις τιμές και απαιτητικές. Οι τελευταίες προβλέψεις του Bloomberg και του IEA δείχνουν ότι κατά τη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας η ζήτηση φυσικού αερίου/ΥΦΑ θα είναι πολύ χαμηλότερη από την προσφορά παγκόσμια, διατηρώντας τις τιμές χαμηλές. Κάτι που καθιστά δύσκολο για το ακριβό φυσικό αέριο της Ανατολικής Μεσογείου να εξασφαλίσει πωλήσεις σε αυτές τις αγορές.

Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι σε αφθονία στην Κύπρο και σε χώρες της Ανατολικής Μεσογείου και το κόστος τους μειώνεται συνεχώς. Είναι επίσης χωρίς εκπομπές και βοηθούν τις χώρες της περιοχής να επιτύχουν τους στόχους τους για την κλιματική αλλαγή. Οι ευρωπαϊκές τράπεζες είναι πρόθυμες να επενδύσουν, κάτι που δεν θα κάνουν πλέον για έργα φυσικού αερίου. Η Κύπρος αναμένει να λάβει έως και €1,5 δισ. από τα ταμεία ανάκαμψης της ΕΕ. Αυτό προσφέρει μία χρυσή ευκαιρία για αναβάθμιση του ηλεκτρικού δικτύου, βελτίωση της αποδοτικότητας και προσαρμογή για να μπορεί να αποδέχεται σημαντικά υψηλότερο ποσοστό ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Αυτό θα οδηγήσει σε μείωση των εκπομπών και μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας. Η Κύπρος χρειάζεται ένα νέο ενεργειακό μοντέλο.

*Ο Χαράλαμπος Έλληνας είναι Συνεργάτης του Παγκόσμιου Κέντρου Ενέργειας στο Atlantic Council.

 

 

 

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.