POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

«Η κοσμικότητα των Τουρκοκυπρίων» του Χαράλαμπου Καυκαρίδη



 

Θύμωσε ο Ερντογάν. Δεν είστε Γαλλία, είπε στους Τουρκοκύπριους. Τους προειδοποίησε μάλιστα: Θα παρακολουθώ στενά τις εξελίξεις. Κάτι σαν έμμεση απειλή: Εάν δεν προσαρμοστείτε στα τουρκικά δεδομένα περί θρησκείας, τότε θα σας τα επιβάλω εγώ. Η αναφορά του στη Γαλλία ως παράδειγμα προς αποφυγή δεν ήταν τυχαία, αφού αποτελεί την κατεξοχήν κοσμική χώρα με σαφή διαχωρισμό κράτους – θρησκείας.

Η έντονη αντίδραση προήλθε από μια απόφαση του «συνταγματικού δικαστηρίου» σχετικά με τη λειτουργία των φροντιστηρίων θρησκευτικών στα κατεχόμενα, την οποία ο Τούρκος Πρόεδρος εξέλαβε ως προσπάθεια απαγόρευσης της θρησκευτικής εκπαίδευσης. Κάτι απαράδεκτο για τον ίδιο και το τουρκικό κυβερνών κόμμα (ΑΚΡ).

Επί διακυβέρνησης του συντηρητικού ΑΚΡ, η κοσμικότητα στην Τουρκία έχει συρρικνωθεί. Η θρησκεία παίζει ολοένα και μεγαλύτερο ρόλο στην εκπαίδευση και στις κρατικές υποθέσεις. Αυτό αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη ανατροπή στις παρακαταθήκες του Ατατούρκ, ο οποίος είχε προωθήσει τη δική του έννοια περί κοσμικού κράτους, σε μια βαθιά θρησκευόμενη τουρκική κοινωνία. Μάλιστα, ο Ατατούρκ είχε φθάσει στο σημείο να επιβάλει τον έλεγχο της θρησκείας από το κράτος, αφού θεωρούσε το τότε θρησκευτικό κατεστημένο ως απειλή για τη δική του εξουσία. Η απαγόρευση της μαντίλας, για παράδειγμα, σήμαινε τη δική του πολιτική επικράτηση.

Στα χρόνια διακυβέρνησης του συντηρητικού Ερντογάν οι όροι αντιστράφηκαν. Η δική του πολιτική επιβίωση έναντι των αντιπάλων του κεμαλιστών αντιστοιχεί με προώθηση της μαντίλας, αύξηση των μαθημάτων του Κορανίου, και με ό,τι ευρύτερα έχει να κάνει με τον περιορισμό του κοσμικού κράτους και την ενίσχυση της θρησκείας. Δεν ήταν τυχαία, λοιπόν, η τελευταία έντονη αντίδραση του Τούρκου Προέδρου κατά των Τουρκοκυπρίων. Η επιμονή στις κεμαλικές τους παρακαταθήκες, εκλαμβάνεται από αυτόν ως αμφισβήτηση της δικής του εξουσίας και ως συνταύτισή τους με τους εσωτερικούς του αντιπάλους.

Πάντως, η κοσμικότητα των Τουρκοκυπρίων δεν είναι καινοφανής. Έχει ιστορικές ρίζες, οι οποίες σχετίζονται με την αγγλοκρατία και το σταδιακό εκδυτικισμό τους ως κοινότητα. Η εμφάνιση της κεμαλικής Τουρκίας το 1923 και οι δυτικές μεταρρυθμίσεις που προώθησε ο Ατατούρκ τους επηρέασαν περαιτέρω, ενισχύοντας το κοσμικό τους προφίλ. Ο κεμαλισμός διαχέεται μέχρι σήμερα σε όλες τις ιδεολογικές εκφάνσεις της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Στη Δεξιά έχει μετουσιωθεί κυρίως σε εθνικισμό, ενώ στην Αριστερά σε κοσμικότητα. Όμως, η τελευταία είναι κοινό χαρακτηριστικό και των δύο παρατάξεων. Για παράδειγμα, πολύ δύσκολα θα βρεις νεαρή μαντιλοφορούσα Τουρκοκύπρια. Επίσης, οι Τουρκοκύπριοι αποκαλούν τον Τούρκο εξ Ανατολίας «sakallı», δηλαδή γενειοφόρο, για να καταδείξουν τη θρησκευτικότητά του σε αντίθεση με τη δική τους κοσμικότητα.

Η νέα δεξιά ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας βρίσκεται, λοιπόν, σε δίλημμα. Η αποδοχή των νέων επιβουλών του Τούρκου Προέδρου, από τον οποίο εξαρτάται τόσο πολιτικά όσο και οικονομικά, σημαίνει απομάκρυνση από τις δικές της κοσμικές και κεμαλικές καταβολές.

Ο Ερντογάν δείχνει ότι αδυνατεί να αντιληφθεί αυτές τις ιστορικές καταβολές των Τουρκοκυπρίων. Θεωρεί ότι οι συντηρητικές του πεποιθήσεις πρέπει να υιοθετηθούν από αυτούς, με το έτσι θέλω. Δεδομένου ότι έχει επιβάλει ήδη τόσα άλλα, μετατρέποντας τα κατεχόμενα ολοένα και περισσότερο σε μια επαρχία της Τουρκίας, αυτό γίνεται από τον ίδιο αντιληπτό ως κάτι το φυσιολογικό. Εξού και οι σαφείς του προειδοποιήσεις: Αλλάξτε ή θα σας αλλάξω εγώ. Υπάρχει όμως γενικότερη αντίδραση.

*Ο Χαράλαμπος Καυκαρίδης είναι Διδάκτωρ Τουρκικών Σπουδών.

 

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.