POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

«Η Ευρώπη απομακρύνεται από το φυσικό αέριο» του Χαράλαμπου Έλληνα



 

Το 2020 ήταν μία δύσκολη χρονιά για το φυσικό αέριο και το ΥΦΑ, με τις τιμές να πέφτουν σε πολύ χαμηλά επίπεδα λόγω του καταστροφικού αντίκτυπου της νόσου Covid-19 στην παγκόσμια οικονομία. Αλλά, παρ’ όλο που η ανάκαμψη έχει ήδη αρχίσει, μπορεί να μην είναι μακροχρόνια.

Δεδομένης της δέσμευσης της ΕΕ να επιτύχει ουδετερότητα στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έως το 2050 και να μειώσει τις εκπομπές κατά 55% έως το 2030 – σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990 – και τα υποστηρικτικά μέτρα που έχουν ανακοινωθεί μέχρι στιγμής, καθώς επιταχύνεται η ενεργειακή μετάβαση και η διείσδυση από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), η ζήτηση για φυσικό αέριο και ΥΦΑ θα μειώνεται.

Στην έκθεση της «Energy Outlook 2020», η BP αναμένει ότι αυτό θα συμβεί πριν από το 2030, με την παγκόσμια ζήτηση φυσικού αερίου να μειώνεται στη συνέχεια.

Μελέτες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (EC) δείχνουν μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου κατά 20%-25% στην Ευρώπη έως το 2030 και κατά 75%-85% έως το 2050. Παρά τις χαμηλές εκπομπές, η Ευρώπη απομακρύνεται αποφασιστικά από το φυσικό αέριο. Όλο και πιο φθηνές ΑΠΕ και αποθήκευση ενέργειας, βελτιώσεις απόδοσης, πράσινο υδρογόνο και νέες τεχνολογίες, σε συνδυασμό με πιο απαιτητικούς στόχους για κλιματική αλλαγή, οδηγούν σε απομάκρυνση από το φυσικό αέριο. Το 2019, οι ΑΠΕ κάλυψαν σχεδόν το 20% της ολικής ενέργειας που καταναλώθηκε στην ΕΕ.

Με τη ζήτηση φυσικού αερίου να μειώνεται σημαντικά λόγω της μετάβασης σε καθαρή ενέργεια, το επιχείρημα είναι ότι τα έργα φυσικού αερίου δεν χρειάζονται περαιτέρω υποστήριξη στην ΕΕ. Όπως είπε η επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Kadri Simson, «οι φιλόδοξοι στόχοι μας για το κλίμα απαιτούν μεγαλύτερη εστίαση στη βιωσιμότητα και τις νέες, καθαρές τεχνολογίες». Η συνεχής υποστήριξη για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο έχει καταστεί ασυμβίβαστη με τους κλιματικούς στόχους που καθορίζονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία.

Νέοι κανόνες της ΕΕ

Μετά την έγκριση αυστηρότερων κλιματικών στόχων και κριτική από την Ευρωπαία επίτροπο τον Νοέμβριο, ότι οι κλιματικοί κίνδυνοι από έργα φυσικού αερίου δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη, η EC προτείνει τώρα κανόνες για «περιορισμό της χρηματοδότησης έργων φυσικού αερίου και αντίστοιχη αύξηση επενδύσεων σε τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών άνθρακα.»

Αυτά θα επηρεάσουν τους κανόνες «TEN-E» της ΕΕ που καθορίζουν ποια διασυνοριακά ενεργειακά έργα είναι επιλέξιμα για χρηματοδότηση. Αυτοί οι κανόνες στήριξαν την επένδυση €4,7δις σε έργα κοινού ενδιαφέροντος (PCI) τα τελευταία δέκα χρόνια, συμπεριλαμβανομένων και μελετών για τον αγωγό φυσικού αερίου EastMed. Τα νέα έργα θα έχουν να αντιμετωπίσουν υποχρεωτικές αξιολογήσεις αειφορίας.

Μόλις εφαρμοστούν, αυτές οι αλλαγές θα αποκλείσουν στην πράξη νέες υποδομές φυσικού αερίου από τον κατάλογο PCI. Δεν θα απολαμβάνουν οικονομική και κανονιστική υποστήριξη από την ΕΕ. Η τράπεζα EIB δεσμεύτηκε επίσης να σταματήσει την υποστήριξη έργων πετρελαίου και φυσικού αερίου μετά το 2021, με την EBRD να κινείται προς την ίδια κατεύθυνση.

Η EC αναφέρει ότι αυτές οι κινήσεις δικαιολογούνται βάσει του ότι όσο πιο κοντά η ΕΕ κινείται στον στόχο της για κλιματική ουδετερότητα μέχρι το 2050, τόσο περισσότερο το φυσικό αέριο θα αντικαθίσταται από ΑΠΕ και υδρογόνο.

Αυτό, όμως, που αγνοεί είναι ότι αυτή η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει 15+ χρόνια και κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου το φυσικό αέριο θα εξακολουθήσει να παίζει σημαντικό ρόλο στο ενεργειακό μείγμα της ΕΕ. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) εκτιμά στην έκθεση « Φυσικό Αέριο 2020» ότι η ζήτηση φυσικού αερίου στην Ευρώπη θα αυξάνεται κατά 0,5% ανά έτος κατά την περίοδο έως το 2025, καθώς η ευρωπαϊκή οικονομία ανακάμπτει από την πανδημία. Ως αποτέλεσμα, τέτοιες κινήσεις μπορεί να αποδειχθούν ασύνετες. Παρ’ όλα αυτά όμως η ΕΕ συνεχίζει να δεσμεύεται σε ένα μέλλον χωρίς ορυκτά καύσιμα, δίνοντας προτεραιότητα στον στόχο, την κλιματική ουδετερότητα το 2050.

Δεν θα υποστηρίξει το φυσικό αέριο

Η ΕΕ των 27 συμφώνησε επίσης στις 16 Δεκεμβρίου ότι το «Δίκαιο Ταμείο Μετάβασης» δεν θα υποστηρίξει επενδύσεις που συνδέονται με ορυκτά καύσιμα, συμπεριλαμβανομένου του φυσικού αερίου. Ωστόσο, ορισμένα έργα φυσικού αερίου ενδέχεται να λάβουν μικρότερο ποσό χρηματοδότησης υπό ορισμένες προϋποθέσεις από το ξεχωριστό ευρωπαϊκό «Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης».

Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου, να υποστηρίξει πλήρως τη στρατηγική της ΕΕ για το υδρογόνο, σηματοδοτεί ένα ακόμη σημαντικό βήμα στη μετάβαση σε καθαρή ενέργεια και στο υδρογόνο. Το συμβούλιο ζήτησε από την EC να υποστηρίξει μία ειδική ανάπτυξη δικτύου υδρογόνου στην επικείμενη αναθεώρηση του κανονισμού «TEN-E». Μακροπρόθεσμα, το υδρογόνο αναμένεται να αντικαταστήσει το φυσικό αέριο σε βαριές βιομηχανίες.

Επιπλέον, η αναμενόμενη μεταρρύθμιση του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (ETS) τον Ιούνιο 2021, και οι κινήσεις για αυστηρότερη προσφορά δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2), θα έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση του κόστους εκπομπών με την πάροδο του χρόνου, που ενδεχομένως να φτάσει τα €40/τόνο CO2 έως το 2022, εκτοπίζοντας το φυσικό αέριο σαν καύσιμο στην Ευρώπη, με τον ίδιο τρόπο όπως κάνει τώρα το ETS στον άνθρακα.

Μέτρα που προτείνουν άλλοι

Το Ηνωμένο Βασίλειο (ΗΒ) έχει γίνει η πρώτη χώρα των G20 που τερμάτισε κάθε χρηματοδότηση έργων πετρελαίου και φυσικού αερίου στο εξωτερικό. Η Γαλλία έχει υιοθετήσει μία παρόμοια πολιτική.

Η Δανία ανακοίνωσε στις 4 Δεκεμβρίου ότι ακυρώνει όλους τους μελλοντικούς γύρους υπεράκτιων αδειοδοτήσεων, και σταδιακά όλη την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου έως το 2050.

Σε μία περαιτέρω εξέλιξη, στις 14 Δεκεμβρίου το ΗΒ ανακοίνωσε μέτρα για τον περιορισμό της χρήσης φυσικού αερίου και την προώθηση της μετάβασης σε καθαρή ενέργεια, καθώς στοχεύει σε μείωση εκπομπών κατά 68% έως το 2030. Αυτά περιλαμβάνουν τη διακοπή της χρήσης φυσικού αερίου για θέρμανση σε νέα σπίτια από το 2025 και ανάμειξη της παροχής φυσικού αερίου με 20% υδρογόνο έως το 2023. Περιλαμβάνει, επίσης, τον τετραπλασιασμό των υπεράκτιων αιολικών πάρκων, την αύξηση της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας και τη δέσμευση για τερματισμό της πώλησης νέων οχημάτων βασισμένων σε ορυκτά καύσιμα έως το 2030. Η εφαρμογή αυτών των πολιτικών θα σηματοδοτήσει μία αποφασιστική μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα σε καθαρή ενέργεια.

Τιμές φυσικού αερίου

Η Ασία, με το φυσικό αέριο να αντικαθιστά τον άνθρακα για τη μείωση εκπομπών, θα είναι ένα φωτεινό σημείο για την αύξηση της ζήτησης φυσικού αερίου μεσοπρόθεσμα. Αλλά ακόμη και εκεί, οι αυξανόμενες δεσμεύσεις για επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050-2060 σημαίνει ότι η ζήτηση φυσικού αερίου θα μειωθεί μετά το 2030. Το αποτέλεσμα θα είναι ότι ο ανταγωνισμός για την εξασφάλιση πωλήσεων φυσικού αερίου στην Ασία θα ενταθεί, διατηρώντας τις τιμές χαμηλές, με τις αναμενόμενες μεσοπρόθεσμες τιμές «spot» να μην υπερβαίνουν τα $7/mmbtu στο σημείο παράδοσης.

Στην Ευρώπη, η μείωση των αναγκών φυσικού αερίου σημαίνει ότι θα υπάρχει χώρος μόνο για τις φθηνότερες πηγές εφοδιασμού: από ρωσικούς αγωγούς φυσικού αερίου και από ΥΦΑ. Σαν αποτέλεσμα, οι μεσοπρόθεσμες ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου αναμένεται να παραμείνουν κάτω από $5/mmbtu.

Επιπτώσεις στην Κύπρο

Οι επιπτώσεις αυτών των εξελίξεων είναι ότι νέα έργα ανάπτυξης φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο και την Κύπρο, που υπόκεινται σε υψηλότερο κόστος, θα δυσκολευτούν να υλοποιηθούν.

Με αυτές τις εξελίξεις, η προσδοκία ότι η Ευρώπη θα είναι μία αγορά για το φυσικό αέριο της Ανατολικής Μεσογείου, και ειδικά για τον αγωγό EastMed, γίνεται ολοένα και πιο φαντασιώδης. Ταυτόχρονα, οι ασιατικές αγορές δεν γίνονται ευκολότερες. Όσο πιο γρήγορα γίνει αυτό κατανοητό και αποδεκτό, τόσο καλύτερα θα είναι για την περιοχή και το ενεργειακό της μέλλον. Θα επιτρέψει την ανάπτυξη πιο ρεαλιστικών ενεργειακών σχεδίων, με βάση την περιφερειακή εκμετάλλευση του φυσικού αερίου για τη στήριξη των ΑΠΕ.

Ωστόσο, η Κύπρος θα μπορούσε να επωφεληθεί από την αυξημένη υποστήριξη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των υπεράκτιων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας για τη σύνδεση υπεράκτιων αιολικών πάρκων με χερσαία συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας, «έξυπνα δίκτυα» που ενσωματώνουν τις ΑΠΕ στο ηλεκτρικό δίκτυο και την ανάπτυξη ανταγωνιστικής  ως προς το κόστος τεχνολογίας για την παραγωγή πράσινου υδρογόνου.

*Ο Χαράλαμπος Έλληνας είναι Συνεργάτης του Παγκόσμιου Κέντρου Ενέργειας στο Atlantic Council.

 

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.