Φόρμα αναζήτησης

H αποφασιστική μάχη του Αναστασιάδη

Στο κλασικό έργο του Κινέζου στρατηγού «η τέχνη του Πολέμου», που επηρέασε διαχρονικά την ανθρωπότητα, συναντάται μια φράση που συνοψίζεται, σε ελεύθερη μετάφραση, στο «χτίσε στον εχθρό σου μια χρυσή γέφυρα για να υποχωρήσει». Αν κάποιος, ορθολογιστικά, δει εκ του σύνεγγυς την προοπτική επανόδου, μετά από δύο χρόνια, στο τραπέζι του διαλόγου για το Κυπριακό, τότε πολύ εύκολα θα αντιληφθεί πως η Τουρκία έχει ήδη στήσει αυτή τη χρυσή γέφυρα στην ελληνοκυπριακή πλευρά: Ο ίδιος ο ΥΠΕΞ της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου «κάρφωσε» τον ΠτΔ Νίκο Αναστασιάδη, υπενθυμίζοντάς του πως ήταν αυτός που έκανε λόγο για λύση εκτός πλαισίου της ομοσπονδίας, φωτογραφίζοντας έτσι τη συνομοσπονδία ή τα δύο κράτη, ως προτάξεις διευθέτησης του Κυπριακού κατά τα επόμενα χρόνια. Ακόμη και αν σε επίπεδο κοινής γνώμης στην Κύπρο η δήλωση Τσαβούσογλου διαψεύστηκε, θέτοντας ακόμη και στον πιο δύσπιστο επικριτή του κ. Αναστασιάδη το δίλημμα του «ποιος λέει αλήθεια; Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας ή ο Τούρκος υπουργός;», η αλήθεια είναι πως ο τελευταίος έχρισε με… χρυσό τη γέφυρα από την οποία η ελληνοκυπριακή πλευρά θα επιλέξει, ή μη, να διαβεί για μια τελευταία προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού. Και το «κάρφωμα» Τσαβούσογλου εμπεριέχει ακριβώς αυτή την οπτική του Κινέζου στρατηγού: Μια έμμεση απειλή προς την ελληνοκυπριακή πλευρά πως αν η επιστροφή στο τραπέζι του διαλόγου, υπό το βάρος των τετελεσμένων στην κυπριακή ΑΟΖ, καθιστά υποχώρηση, τότε μια μη επιστροφή στο τραπέζι του διαλόγου θα καταστεί ακόμη χειρότερη, στοιχειοθετώντας  άτακτη κατάρρευση. Όπως επισημαίνουν στον «Π» έμπειροι παρατηρητές, «οι Τούρκοι φαίνεται να έχουν διαβάσει πολύ καλά την ελληνοκυπριακή πλευρά δύο χρόνια τώρα».

Κι από Αύγουστο, χειμώνα

 Ο Νίκος Αναστασιάδης και ο Μουσταφά Ακιντζί, εκτός απροόπτου, θα συμφωνήσουν στην άτυπη συνάντησή τους στις 9 Αυγούστου πως στο διάστημα μεταξύ 17 και 24 Σεπτεμβρίου -ή λίγο μετά- θα βρεθούν ενώπιον του γ.γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες στην 74η Ολομέλεια της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Καλά ενημερωμένες πηγές ανέφεραν στον «Π» πως υπάρχει σοβαρή πιθανότητα για επανέναρξη του διαλόγου, αρχικά σε άτυπο επίπεδο και στη συνέχεια με μια διεθνή διάσκεψη με τη συμμετοχή και των υπολοίπων ενδιαφερόμενων μερών. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο οι πιέσεις προς την εκάστοτε πλευρά παραμένουν δεδομένες, με τις κόκκινες γραμμές να σχηματοποιούνται: Για την ελληνοκυπριακή πλευρά η ολοκληρωτική απομάκρυνση των τουρκικών γεωτρύπανων από την κυπριακή ΑΟΖ αποτελεί βασική προϋπόθεση επανέναρξης του διαλόγου και αντίστοιχα για την τουρκοκυπριακή –ιδίως για τον Μουσταφά Ακιντζί- η ύπαρξη κάποιου στοιχειώδους χρονοδιαγράμματος. Το τουρκικό fait accompli, με τα δύο τρυπάνια στην κυπριακή ΑΟΖ, δημιουργεί σε αυτό το σημείο ένα παράδοξο αλλά και ανακατεύει, πλήρως, την τράπουλα των ζητημάτων που θα τεθούν προς διαπραγμάτευση: Η απομάκρυνση των τρυπανιών δεν μπορεί να συνδεθεί με το χρονοδιάγραμμα που, επίμονα, ζητεί η τουρκοκυπριακή πλευρά και περαιτέρω, το ζήτημα του διαμοιρασμού των υδρογονανθράκων τίθεται, de facto, στο τραπέζι των συνομιλιών ως ξεχωριστό κεφάλαιο. Το τελευταίο, σε συνδυασμό με την κίνηση του Κουντρέτ Όζερσαϊ για τα Βαρώσια, δείχνει να δημιουργεί επιπλέον πονοκεφάλους στην πλευρά μας, προσθέτοντας, ταυτόχρονα, παραπάνω εργαλεία διαπραγμάτευσης στην άλλη πλευρά. Η εμμονή της Τουρκίας μάλιστα για αλλαγή του status quo δείχνει να αυξάνει και τις πιθανότητες για μια γρήγορη κατάρρευση των συνομιλιών προκειμένου να διαφανεί, σε επίπεδο blame game, πως η ελληνοκυπριακή πλευρά δεν έχει ειλικρινείς προθέσεις ή, ακόμη χειρότερα, για να κινηθεί σε επίπεδο διαπραγματευτικής τακτικής σε άλλες λύσεις, όπως η διασύνδεση επιμέρους κεφαλαίων με τέτοιο τρόπο ώστε να αλλάξει, όντως, οργανικά το πλαίσιο λύσης.

Δικηγόρος του διαβόλου

 Αν επιχειρούσε να παραστήσει κάποιος τον δικηγόρο του διαβόλου, θα μπορούσε να υποστηρίξει το εξής: O Τούρκος ΥΠΕΞ λέει, όντως, αλήθεια και ο ΠτΔ έχει ήδη αποφασίσει το πώς θα αλλάξει οριστικά το παράδειγμα στο Κυπριακό. Αμέσως μετά τη Νέα Υόρκη θα βρει μια φόρμουλα συμφωνίας όπου η Αμμόχωστος θα συνδεθεί με το ζήτημα του διαμοιρασμού του φυσικού αερίου και ίσως και με κάποιο άλλο ζήτημα και θα υπάρξει μια ενδιάμεση συμφωνία –που θα εκτονώσει τα πράγματα αναφορικά με τις προκλήσεις της Τουρκίας. Ακολούθως, εντός λίγων μηνών ο «βολικός» ως «νέος Ντενκτάς», ο Κουντρέτ Οζερσάι –γνωστός για τις απόψεις του περί λύσης εκτός της βάσης της ομοσπονδίας- θα αποτελέσει το ιδανικό άλλοθι για ροκάνισμα του χρόνου όπου με χρονικό ορίζοντα μετά το 2023 θα παγιώσει τον de facto διαχωρισμό. Λίγο πριν την παράδοση της σκυτάλης στον επόμενο, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης θα μπορούσε να συμφωνήσει –υπό το βάρος της διαφαινόμενης διχοτόμησης- μια συμφωνία που στον δρόμο για μια τελική διευθέτηση του Κυπριακού θα συμπεριλάμβανε και νέες ιδέες, αλλάζοντας το παράδειγμα των συμφωνιών κορυφής της περιόδου 77’-79’. Ο Νίκος Αναστασιάδης θα ήταν έτσι ένας πολιτικός που ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2023 θα όριζε απολύτως αν θέλει να συνεχίσει ή όχι να είναι στην εξουσία, θα ήταν σε θέση να ορίσει τον διάδοχό του και θα διασφάλιζε στο εσωτερικό μέτωπο την υστεροφημία του, στα πλαίσια ενός πατριωτικού ρεαλισμού, απέναντι σε μια αναδυόμενη κατάσταση πραγμάτων με μεγάλες και υπαρξιακές προκλήσεις για την ελληνοκυπριακή κοινότητα. Όμως, ο Νίκος Αναστασιάδης είναι ένας έμπειρος πολιτικός –ο τελευταίος, μάλιστα, μιας γενιάς που ακολουθεί το Κυπριακό πριν το 1974 και που τείνει να ολοκληρώσει τον κύκλο της πολιτικής της ζωής. Και σε καμία περίπτωση δεν εξελέγη από τους πολίτες στον προεδρικό θώκο με όρους εντολής για διαπραγμάτευση δύο κρατών. Συνεπώς, αμέσως μετά τη Νέα Υόρκη θα κληθεί να επιλέξει μια διαπραγμάτευση αρκετά πιο πολύπλοκη. Με δύο αμείλικτα νέα δεδομένα. Το φυσικό αέριο ως ένα νέο κεφάλαιο που υπεισέρχεται δίπλα από τις πτυχές των εγγυήσεων και της ασφάλειας. Και με τον χρόνο να τρέχει εναντίον του. Για να επανέλθουμε στον Σουν Τζου, μια γέφυρα που δεν θα είναι πλέον χρυσή, αλλά θα ομοιάζει με τη γνωστή «γέφυρα» στην οποία οι πειρατές της Μεσογείου εξανάγκαζαν τους αιχμαλώτους τους να διαβούν (πριν πέσουν στη θάλασσα). Για να διαβεί αυτή τη γέφυρα ο ΠτΔ θα κληθεί, αν πάει σε μια νέα κορύφωση του Κυπριακού, ή να φέρει μια συμφωνία –με χειρότερους όρους από ότι στο Κρανς Μοντανά που θα πρέπει να θέσει προ δημοψηφίσματος ή να (εξ)αναγκαστεί να σημάνει, δύο και πλέον χρόνια μετά το Κρανς Μοντανά, εκ νέου, το τέλος της διαδικασίας και να προβεί σε γενναίες αποφάσεις της επόμενης ημέρας. Απέναντι σε αυτές τις δύο, μάλλον, κακές επιλογές, η όλη διαχείριση των επόμενων μηνών στο Κυπριακό προϋποθέτει ένα «damage control» για γερά νεύρα παρά μια προσπάθεια επανόδου στο τραπέζι του Κυπριακού «από εκεί που μείναμε».

Χρόνος και υπομονή

 Ο Τολστόι έγραφε, στον «Πόλεμο και Ειρήνη», πως από όλους τους πολεμιστές οι δυνατότεροι δύο είναι ο χρόνος και η υπομονή. Η δεύτερη, στην περίπτωση του Κυπριακού, δείχνει να εξαντλείται. Ο πρώτος χρειάζεται άμεση και με δημιουργική διάθεση αξιοποίηση πριν τα τετελεσμένα του τουρκικού αναθεωρητισμού μας φέρουν ενώπιον νέων, δύσκολων, δεδομένων. Στην ιστορία της στρατηγικής σκέψης όμως δεν υπάρχουν μόνο οι «χρυσές γέφυρες» του Κινέζου Σουν Τζου που κάποιοι τις βλέπουν να λάμπουν χωρίς να υποψιάζονται τους κινδύνους που ελλοχεύουν. Υπάρχουν οι τακτικές υποχωρήσεις που συνοδεύονται από λαμπρές νίκες –σε στρατηγικό επίπεδο. Πολύ πριν ο Ναπολέων χάσει στην αποφασιστική μάχη του Βατερλώ, υποχώρησε υποδειγματικά στους παραπόταμους του Δνείπερου διασώζοντας τη μεγάλη του στρατιά στα περίχωρα της σημερινής Λευκορωσίας –όπου ο κίνδυνος της απόλυτης συντριβής ήταν πιο ορατός από ποτέ. Οι επόμενοι μήνες για την ελληνοκυπριακή πλευρά είναι κρίσιμοι. Και η ελληνοκυπριακή ηγεσία θα κληθεί να δώσει την πιο αποφασιστική μάχη. Ας ευχηθούμε λοιπόν στον Πρόεδρο Αναστασιάδη (σ.σ. κατ’ αρχήν υγεία και ταχεία ανάρρωση και λόγω της κατάστασης μετά την πτώση του, ας μην υποτιμούμε ποτέ τον ανθρώπινο παράγοντα), καθώς και στο σύνολο των πολιτικών δυνάμεων του τόπου και των επιμέρους ελίτ, να αντιληφθούν πως η έκβαση αυτής της μάχης θα κρίνει, για τα επόμενα χρόνια, την έκβαση του Κυπριακού όπως το γνωρίσαμε τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες. Και η μάχη αυτή έχει τρία αποτελέσματα: Λύση στο πλαίσιο της ΔΔΟ. Καμία λύση αλλά χωρίς το να ισχύει το status quo των τελευταίων χρόνων και, τέλος, λύση εκτός πλαισίου της ΔΔΟ. Για το δεύτερο σενάριο, η στρατηγική της Τουρκίας, από τον Ιούλιο του 2017 μέχρι και σήμερα, έχει αποδώσει τα μέγιστα εφαρμόζοντας, από το βιβλίο, όλο το απαύγασμα της ανθρώπινης στρατηγικής σκέψης. Τα υπόλοιπα δύο σενάρια, καθώς και οι συνέπειες που απορρέουν από αυτά είναι, καθαρά, ζήτημα των δικών μας στρατηγικών επιλογών.

 

*Twitter: @JohnPikpas