Φόρμα αναζήτησης

Για έναν νέο πόλο της προόδου, των κινημάτων και της ειρήνης



Του Βαγγέλη Γέττου, νομικού

To σκάνδαλο των διαβατηρίων -ή για να είμαστε ακριβέστεροι το θράσος και η πολιτική ύβρις των εμπλεκομένων- ενδέχεται να κλονίσει συθέμελα το πολιτικό σκηνικό της Κύπρου. Αφ’ ενός, οι κοινές υπόγειες διαδρομές στελεχών του κραταιού κυπριακού δικομματισμού θέτουν πιο έντονα από ποτέ το εύλογο ερώτημα του κατά πόσο τέτοιες ή και άλλες έκνομες ενέργειες αποτελούν το αντικείμενο ενός διακομματικού «συνδικάτου» διαφθοράς. Γιατί ακόμα και αν δεν υφίσταται – μέχρι νεωτέρας- συλλογική ευθύνη για τον ΔΗΣΥ και το ΑΚΕΛ, είναι απίθανο ότι τέτοια κυκλώματα που αποτελούσαν κοινό μυστικό στην Κύπρο, να μην είχαν καν φτάσει, έστω και σαν φήμες, στα γραφεία των πολιτικών αρχηγών.

Αφ’ ετέρου οι πρόσφατες κινητοποιήσεις κατά της διαφθοράς, οι νέες που προγραμματίζονται αλλά και παλαιότερες με αντικείμενο το αστικό και φυσικό περιβάλλον (π.χ. Ακάμας, Πλατεία Ελευθερίας, Οικία Χατζηγεωργάκη Κορνέσιου, οικοδομικές αυθαιρεσίες της Εκκλησίας κ.ά.) ή τα ανθρώπινα δικαιώματα, τον αντιφασισμό και την ειρήνη (π.χ. διαδικτυακή κινητοποίηση για την διερεύνηση του ΕΛΑΜ, κινητοποιήσεις για την λογοκρισία σε βάρους του Γαβριήλ, διαδηλώσεις για την εισβολή της Τουρκίας στη Συρία, διαδήλωση αλληλεγγύης στους πρόσφυγες της Πουρνάρας, διακοινοτικές πρωτοβουλίες της κοινωνίας των πολιτών κ.ά.), συνιστούν ένα όλο και διογκούμενο οικοσύστημα κοινωνικής κινητοποίησης που ωστόσο στερείται αυθεντικής κοινοβουλευτικής και ευρύτερα θεσμικής εκπροσώπησης.

Με λίγα λόγια, ένας ευρύτερος προοδευτικός και ριζοσπαστικοποιημένος χώρος, πυρήνας της δημογραφίας του οποίου είναι ενδεικτικά -και όχι αποκλειστικά- άνθρωποι 18-40 ετών, νέοι επιστήμονες που επέλεξαν την παραμονή τους ή την επιστροφή τους στην Κύπρο μετά από σπουδές ή εργασία στο εξωτερικό, άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών, εργαζόμενοι στην εκπαίδευση, στην επικοινωνία, στις νέες τεχνολογίες, άνθρωποι της καινοτομίας, της κοινωνικής επιχειρηματικότητας, επαγγελματίες του χώρου της δικαιοσύνης, η γενιά που θα ψηφίσει για πρώτη φορά στις βουλευτικές του 2021 και στις προεδρικές του 2023, γονείς με ανησυχίες, μετανάστες εντός και εκτός Ε.Ε. που ζουν και πληρώνουν φόρους στην Κύπρο και ενδεχομένως έχουν δικαίωμα εκλέγειν και εκλέγεσθαι, τουρκοκυπριακές δυνάμεις που αναζητούν διέξοδο μέσα από την ασφυξία της πολιτικής σκηνής των κατεχομένων όλοι αυτοί, όλοι εμείς είμαστε αντιμέτωποι με μια άνευ προηγουμένου κρίση αντιπροσώπευσης. Αυτή άλλωστε ήταν και παραμένει η μόνιμη επωδός στα πηγαδάκια των συζητήσεων όσων βρεθήκαμε στις παραπάνω κινητοποιήσεις και εκφραζόμαστε συστηματικά και διαλογικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Στο δικό μου μυαλό ένας τέτοιος πόλος πρέπει να έχει τα εξής χαρακτηριστικά και να θέτει τους εξής στόχους:

  • Δημοκρατία: η απάντηση στη διαφθορά και στην διαπλοκή δεν μπορεί να είναι συνθήματα του τύπου ‘’να καεί το μπουρδέλο η Βουλή’’ ή ‘’αλήτες προδότες πολιτικοί’’. Πέραν του ότι τέτοια συνθήματα ακούστηκαν από την Ακροδεξιά της Ελλάδας, το πρώτο, και λανσαρίστηκαν από την Χρυσή Αυγή, το δεύτερο, είναι αδιέξοδα. Στόχος πρέπει να είναι η κοινοβουλευτική και η θεσμική εκπροσώπηση. Το δημοκρατικό πολίτευμα επανήλθε το 1974 με κόστος πολλών ανθρώπινων ζωών. Η Βουλή δεν είναι το απόρθητο φρούριο προς ανακατάληψη αλλά η φυσική στέγη της λαϊκής βούλησης. Ας σκεφτούμε έστω και ένα δευτερόλεπτο την υποχώρηση του κοινοβουλευτισμού και ας αναλογιστούμε ποιες δυνάμεις θα σπεύσουν να το εκμεταλλευτούν. H ιστορική καταδίκη της Χρυσής Αυγής θέτει τις δημοκρατίες αλλά και την ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών προ νέων ευθυνών.
  • Ανοικτή κοινωνία: οι στυγνές δολοφονίες μεταναστριών το 2019, τα push backs ενήλικων και ανήλικων προσφύγων, η προστατευτικές πολιτικές σε βάρος μεταναστών εντός και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, η παροχή κινήτρων σε Τουρκοκύπριους να ζήσουν, να προκόψουν και να συνεισφέρουν στις ελεύθερες περιοχές χωρίς να στοχοποιούνται ως ‘’εκμεταλλευόμενοι’’ το status quo, όλα αυτά αποτελούν ζητήματα προτεραιότητας. Με λίγα λόγια, χρειαζόμαστε ένα μαχητικό αντιφασιστικό και αντιρατσιστικό κόμμα που δεν θα εξαντλείται σε χαρτοπόλεμο ανακοινώσεων αλλά θα αποτελεί τον ιμάντα μεταβίβασης των αγώνων για την προστασία της διαφορετικότητας εντός των θεσμών.
  • Ειρήνη: αταλάντευτη στάση υπέρ της ειρήνης στην Κύπρο και προοδευτική υπέρβαση παγιωμένων μανιχαϊσμών μέσα από μία σύγχρονη μελέτη της παγκόσμιας κατάστασης, της ρεαλιστικής επεξεργασίας των γεωπολιτικών δεδομένων και της εγκατάλειψης εθνικιστικών αυταπατών και στρεβλώσεων. Η ψευδεπίγραφη «εθνική συναίνεση» επί του Κυπριακού που κάθε φορά δίνει λευκό χαρτί στον εκάστοτε Πρόεδρο έχει οδηγήσει σε προβληματικές καταστάσεις με κορυφαίο παράδειγμα την εγκατάλειψη Ακιντζί από την ελληνοκυπριακή πλευρά, τον τορπιλισμό του Κρανς Μοντανά από τον Αναστασιάδη και την έκτοτε απραξία του επιτελείου του.
  • Διαφάνεια και βιώσιμη ανάπτυξη: κάθε πολεοδομική και κατασκευαστική αυθαιρεσία οφείλει να πάψει πάραυτα. Η απεμπλοκή από τον επιθετικό τουρισμό είναι μονόδρομος. Ο νομικός και δικαστικός αγώνας, η προσφυγή σε ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς από ένα μαχητικό και συγκροτημένο επιτελείο που θα αναλάβει την θεσμική μάχη για την διάσωση του υπό πρωτοφανή απειλή κυπριακού περιβάλλοντος, επίσης. Προγράμματα επενδύσεων οφείλουν να πληρούν συγκεκριμένα πρότυπα πράσινης και βιώσιμης ανάπτυξης με βάση του Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ για το 2030. Είναι πλέον σαφές ότι η καταπάτηση των περιβαλλοντικών δικαιωμάτων των πολιτών συμπλέκεται με την διαφθορά, την ανομία και την βλάβη της φήμης του κράτους διεθνώς.
  • Παιδεία και πολιτισμός: απαλλαγή της κυπριακής κοινωνίας από πεπαλαιωμένες εκπαιδευτικές προσεγγίσεις, επικέντρωση στο κυπριακό συγκείμενο σε συνάφεια με τις παγκόσμιες και όχι μόνο τις ελλαδικές εξελίξεις, αναδιάρθρωση αναλυτικών προγραμμάτων, έμφαση στην καλλιτεχνική παιδεία, σύνδεση έρευνας και κοινωνίας μέσω κρατικά επιχορηγούμενων ερευνητικών προγραμμάτων των οποίων τα αποτελέσματα θα επιστρέφουν στην κοινωνία και την πραγματική οικονομία, δημιουργία πολιτιστικών συνεργατικών δομών για στήριξη της πολιτιστικής δημιουργίας με διαφάνεια και αξιοκρατία, δημιουργία ενιαίου θεσμού επιχορηγήσεων που θα διοχετεύει με κεντρικές αποφάσεις τη χρηματοδότηση για τον πολιτισμό στην τοπική αυτοδιοίκηση και τους ημικρατικούς οργανισμούς, εκμετάλλευση ευρωπαϊκών και διεθνών προγραμμάτων για την εξαγωγή του σύγχρονου κυπριακού πολιτιστικού προϊόντος στην Ευρώπη και τον κόσμο.

Πολλοί αμφιβάλλουν αν ένας δικομματισμός σαν τον κυπριακό μπορεί να καταρρεύσει. Η απάντηση ίσως έρχεται από την Ελλάδα. Ποιος περίμενε το 2010, το παντοδύναμο ΠΑΣΟΚ του 45% να φτάσει το 2012 στο 10% και σήμερα ακόμα χαμηλότερα (8,.5%); Ποιος ανέμενε ότι ένα κόμμα του 4,5%, ο ΣΥΡΙΖΑ, το 2012 θα αναδεικνυόταν σε αξιωματική αντιπολίτευση,  το 2015 σε κυβέρνηση και το 2019, παρ’ ότι και πάλι αντιπολίτευση, θα παγιωνόταν ως ο ένας εκ των δύο πολιτικών πόλων της Ελλάδας  ενώ παράλληλα ένα ακόμα ριζοσπαστικό προοδευτικό κόμμα, το ΜΕΡΑ 25, θα έμπαινε το 2019 στη Βουλή; Και αυτά χωρίς να αναλύσουμε τα κενά αέρος στα οποία επανειλημμένα έπεσε η ΝΔ καθ’ όλο αυτό το διάστημα όπου, σε απόλυτους αριθμούς, απώλεσε τεράστιο κομμάτι της εκλογικής της δύναμης. Ένας νέος προοδευτικός φορέας μπορεί να μελετήσει σε βάθος πάμπολλα παραδείγματα κομμάτων που διεμβόλισαν παγιωμένα δικομματικά σκηνικά με ποσοστά που ανάγκασαν τα μεγάλα κόμματα να τα λάβουν υπόψη: από τους Podemos στην Ισπανία και το HDP στην Τουρκία, μέχρι το Μπλόκο της Αριστεράς στην Πορτογαλία και τις δυνάμεις της ριζοσπαστικής αριστεράς στην Ελλάδα.

Η αναγκαιότητα ενός τέτοιου φορέα εντείνεται από τις επερχόμενες πολιτικές εξελίξεις. Η επανεκκίνηση των συνομιλιών για το Κυπριακό δεν μπορεί να αφεθεί στην καταστροφική αποκλειστική ευχέρεια του συστήματος Αναστασιάδη που συνεπικουρείται στην ολοκλήρωση της διχοτόμησης από το ΕΛΑΜ, την ΕΔΕΚ και την κα Θεοχάρους. Η διαχείριση της πρωτοφανούς οικονομικής ύφεσης δεν μπορεί να αφεθεί στα χέρια όσων γνωρίζουν πώς να στρέψουν με ακρίβεια την κρίση και πάλι σε βάρος των πολλών. Δυστυχώς για το ΑΚΕΛ και τον «ενδιάμεσο χώρο», αποδείχθηκαν ολίγιστοι και αρτηριοσκληρωτικοί απέναντι στις ανάγκες ουσίας και επικοινωνίας στην ψηφιακή εποχή. Μιλούν μια γλώσσα των τελών του 20ου αιώνα σε μια εποχή όπου ο κορωνοϊός έχει διαλύσει και τις τελευταίες αυταπάτες ότι κάποτε θα γυρίσουμε στην κοινωνία των ευτυχισμένων δημοσίων υπαλλήλων που σφραγίζοντας χαρτούρα τροφοδοτούν με τους μισθούς τους την αγορά.

Ελπίζω να κατάφερα να αναδείξω, να συνοψίσω και να συμπυκνώσω σκέψεις που έχω ακούσει, μοιραστεί και ανταλλάξει με πλήθος συνομιλητών όλα αυτά τα χρόνια. Το ερώτημα είναι το πώς και το τί αυτού του νέου φορέα. Ακολουθεί δεύτερο άρθρο με κάποιες πρώτες σκέψεις επί του οργανωτικού, της χρηματοδότησης και της λειτουργίας του.

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.