POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

«Εξελίξεις στις θαλάσσιες διενέξεις της ανατολικής Μεσογείου» του Χαράλαμπου Έλληνα



 

 

Η αποχώρηση του Προέδρου Τραμπ και η ανάληψη της προεδρίας των ΗΠΑ από τον Τζο Μπάιντεν αναμένεται να προκαλέσει αλλαγές στις θαλάσσιες διαφορές της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά και στον ενεργειακό τομέα παγκοσμίως. Η Τουρκία έχει ξαφνικά συνειδητοποιήσει την ανάγκη αποφυγής των επιθετικών ενεργειών του παρελθόντος, όπως η αποστολή του Ορούτς Ρέις συνοδευόμενου από πολεμικά πλοία σε διαμαχόμενες περιοχές προσπαθώντας να επιβάλει τις δικές της λύσεις.

Η επιθετικότητα του Προέδρου Ερντογάν μπορεί επίσης να έχει μετριαστεί λόγω της θλιβερής οικονομικής κατάστασης στην οποία οδήγησε τη χώρα, που έχει τώρα επιδεινωθεί περαιτέρω λόγω της εκτός ελέγχου εξάπλωσης της δεύτερης φάσης της πανδημίας Covid-19. Ακόμα πιο σοβαρό είναι και η πιθανότητα πρόσθετων κυρώσεων από τις ΗΠΑ και την ΕΕ, με χρονοδιάγραμμα τη Σύνοδο Κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Μάρτιο.

Με την είσοδο του 2021 ο Πρόεδρος Ερντογάν υποσχέθηκε μεταρρυθμίσεις, εσωτερικά και εξωτερικά. Είπε ότι η θέση της Τουρκίας είναι «στην Ευρώπη. Προσβλέπουμε να χτίσουμε το μέλλον μας μαζί με την Ευρώπη». Αλλά δεν είναι η πρώτη φορά που έδωσε τέτοιες υποσχέσεις και δικαίως αυτές αντιμετωπίζονται με σκεπτικισμό.

Ωστόσο, μια θετική εξέλιξη για την περιοχή, πιθανώς ως αποτέλεσμα της «ατζέντας μεταρρυθμίσεων» του Ερντογάν, είναι η πρόσκληση της Τουρκίας, που έγινε δεκτή από την Ελλάδα, για επανεκκίνηση διερευνητικών συζητήσεων. Πρόκειται να ξεκινήσουν στις 25 Ιανουαρίου.

Η Ελλάδα θέλει αυτές να επικεντρωθούν στις θαλάσσιες διαφορές, οδηγώντας σε οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών βάσει του Διεθνούς Δικαίου, ξεκινώντας από το σημείο όπου οι συζητήσεις σταμάτησαν τον Μάρτιο του 2016. Η Τουρκία ζητά ανοικτές διαπραγματεύσεις σε όλα τα θέματα. Όμως, ανοίγοντας πολλά θέματα ταυτόχρονα αυξάνει τον κίνδυνο διαφωνιών και κατάρρευσης των διαπραγματεύσεων. Μια στενά καθορισμένη ατζέντα έχει καλύτερες πιθανότητες να πετύχει. Και μια επιτυχημένη αρχή μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για περαιτέρω διάλογο. Αυτό που είναι ενθαρρυντικό είναι ότι και οι δύο πλευρές είναι θετικές για την επανάληψη των διερευνητικών συζητήσεων. Ας ελπίσουμε ότι θα συγκλίνουν επίσης σε μια συμφωνημένη ατζέντα.

Ο παράγοντας Μπάιντεν

 Σίγουρα η ανάληψη της προεδρίας ΗΠΑ από τον Τζο Μπάιντεν πρέπει να είναι ανησυχητική για την Τουρκία, δεδομένου ότι μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα η χώρα έχει ήδη γίνει αντικείμενο κυρώσεων τόσο από την ΕΕ όσο και από τις ΗΠΑ.

Χωρίς αλλαγή κατεύθυνσης, η Τουρκία είναι πιθανό να αντιμετωπίσει μια δύσκολη περίοδο με τον Μπάιντεν, ο οποίος κληρονομεί τρία καυτά προβλήματα αμέσως με την αρχή της προεδρίας του: τους S-400, κυρώσεις στο πλαίσιο του νέου νόμου των ΗΠΑ για την αντιμετώπιση αντιπάλων μέσω κυρώσεων (CAATSA), και την υπόθεση κατά της κρατικής τράπεζας Halkbank για παράβαση των ιρανικών κυρώσεων.

Επιπλέον υπάρχουν ισχυρές απόψεις από τον Μπάιντεν σχετικά με πολιτικές ελευθερίες και ανθρώπινα δικαιώματα, καθώς και την επιθετικότητα της Τουρκίας έναντι των γειτονικών χωρών. Οι επιλογές του, με τον Άντονι Μπλίνκεν ως υπουργό Εξωτερικών και πιο πρόσφατα τον ένθερμο επικριτή της Τουρκίας, Brett McGurk, στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, θεωρούνται προκλητικές για την Τουρκία – και οι δύο είναι γνωστοί επικριτές της Τουρκίας του Ερντογάν.

Ωστόσο, υπάρχει ένα παράθυρο ευκαιρίας τους επόμενους δύο-τρεις μήνες και ας ελπίσουμε να μην χαθεί. Αλλά είναι πολύ σημαντικό, σε αυτό το διάστημα, να αποφεύγονται οι επιθετικές τοποθετήσεις και απειλές. Η πρόσφατη προειδοποίηση του Ερντογάν προς την ΕΕ ότι σε περίπτωση που συνεχίζει να στηρίζει την Ελλάδα και την Κύπρο, η Τουρκία θα επιστρέψει στις υπεράκτιες έρευνες και στην περαιτέρω κλιμάκωση των διαφορών –κάτι που πιθανότατα να απευθυνόταν στο τουρκικό κοινό και όχι στην ΕΕ– δεν είναι εποικοδομητική. Και οι δύο πλευρές πρέπει να συμμετάσχουν σε αυτές τις συζητήσεις με ανοιχτό μυαλό. Ας ελπίσουμε ότι η δήλωση του Ερντογάν την περασμένη εβδομάδα όταν είπε: «Πιστεύω ότι οι διερευνητικές συνομιλίες με την Ελλάδα θα είναι προάγγελοι μιας νέας εποχής», να έχουν πραγματικό νόημα. Ένα εποικοδομητικό ξεκίνημα στις συνομιλίες με την Ελλάδα θα αντιμετωπιστεί αρκετά θετικά από την ΕΕ και τις ΗΠΑ.

Αυτό το θέμα συζητήθηκε σε διαδικτυακό σεμινάριο του Atlantic Council την Παρασκευή 15 Ιανουαρίου με τίτλο «Η διοίκηση Μπάιντεν και η Τουρκία: Μετάβαση σε διμερείς σχέσεις;».

Με την ανάληψη της προεδρίας του, ο Μπάιντεν σχεδιάζει να συγκαλέσει μια διεθνή Σύνοδο Κορυφής για τη Δημοκρατία «για ανανέωση του πνεύματος συνεργασίας και κοινών σκοπών των εθνών του Ελεύθερου Κόσμου». Προφανώς είναι συζητήσιμο αν θα προσκληθεί η Τουρκία. Αυτό είναι ενδεικτικό του πόσο βαθιά έχει προχωρήσει η διάβρωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών, του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας στην Τουρκία υπό τον Ερντογάν.

Στο σεμινάριο, απαντώντας σε μια ερώτηση από εμένα, ο Sir Peter Westmacott, πρώην πρεσβευτής του Ηνωμένου Βασιλείου στις ΗΠΑ και την Τουρκία, δήλωσε ότι η κυβέρνηση Μπάιντεν θα ενθαρρύνει τις συζητήσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας για την επίλυση των θαλάσσιων διαφορών τους και την αποφυγή μελλοντικών αδιεξόδων. Αυτά είναι βασικά ζητήματα στα οποία θα επικεντρωθεί η νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ υπό τον Μπάιντεν, τα οποία θα παρουσιάσουν στην Τουρκία σοβαρές προκλήσεις, εκτός αν προχωρήσει σε σημαντικές μεταρρυθμίσεις, τόσο όσον αφορά τις πολιτικές της όσο και τη συμπεριφορά της.

Ας ελπίσουμε ότι οι υπεσχημένες μεταρρυθμίσεις του Ερντογάν, τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά, θα προκύψουν – διαφορετικά η Τουρκία θα αντιμετωπίσει μια δύσκολη μάχη τα επόμενα τέσσερα χρόνια.

Ποια η θέση της Κύπρου;

 Δυστυχώς, η Κύπρος εξακολουθεί να εμπλέκεται διαρκώς σε διαφθορά, σκάνδαλα και συνεχώς πολύ ανησυχητικές αποκαλύψεις. Κανείς δεν είναι διατεθειμένος να αναλάβει καμία ευθύνη, με την εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση, τις αρχές και τα θεσμικά όργανα να διαβρώνεται εντελώς. Τα θέματα δεν αντιμετωπίζονται σοβαρά, με διαφάνεια και ειλικρίνεια. Σε ένα πρόσφατο άρθρο στους Financial Times στο Ηνωμένο Βασίλειο, ζητήθηκε από τους αναγνώστες να λάβουν υπόψη ορισμένα προειδοποιητικά σημάδια: «απόκλιση από τις βασικές δημοκρατικές αρχές, καιροσκοπικές επιθέσεις στους θεσμούς… υπονόμευση των αποδεκτών αληθειών, υποκίνηση της πόλωσης… συνειδητή διαιώνιση ψευδών θέσεων, αναληθειών, υπονόμευση των κοινών αληθειών και παγίωση της δυσανεξίας αντιπάλων… και ενός τοξικού μείγματος φανατισμού και συνενοχής. Όλα αυτά τεντώνουν την ελαστικότητα της… δημοκρατίας».

Αυτές οι λέξεις θα μπορούσαν επίσης να είχαν γραφτεί έχοντας υπόψη την Κύπρο. Αυτή είναι η θλιβερή κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε. Αλλά δυστυχώς δεν φαίνεται να προκαλεί τις αντιδράσεις που απαιτεί.

Το παράδειγμα της περασμένης εβδομάδας της ολλανδικής κυβέρνησης που αποδέχθηκε την ευθύνη για ένα σκάνδαλο, και παραιτήθηκε λόγω θέματος αρχής, είναι δυστυχώς ένα σπάνιο γεγονός και κάτι εντελώς άγνωστο στην Κύπρο.

Στην Κύπρο μας λένε ακόμη ότι από την άποψη ενέργειας όλα πάνε καλά βάσει κάποιου πλάνου, παρά, και αγνοώντας, την κρίση στον παγκόσμιο τομέα πετρελαίου και φυσικού αερίου και τις τεράστιες απώλειες, περικοπές δαπανών και αναταραχές που αντιμετωπίζουν οι μεγάλες διεθνείς εταιρείες πετρελαίου. Παρά το γεγονός ότι η Ευρώπη έχει υιοθετήσει μια πράσινη ατζέντα και τη θέτει σταθερά σε ταχεία εφαρμογή, σε βάρος ορυκτών καυσίμων, με τις ΗΠΑ υπό τον Μπάιντεν να ακολουθούν. Παρά το γεγονός ότι όλες οι κύριες χώρες χρήσης ενέργειας παγκοσμίως δεσμεύονται με πράσινες ατζέντες και επίτευξη μηδενικών εκπομπών έως το 2050. Στην Κύπρο έχουμε κολλήσει στο ίδιο ρεφρέν – επαναλαμβάνοντας αόριστες και ξεπερασμένες απόψεις και θέσεις για τους εγχώριους, περιφερειακούς και παγκόσμιους ενεργειακούς τομείς, που αναπτύχθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 2010.

Το γεγονός ότι ακόμη και ο πρόεδρος της ΡΑΕΚ, Ανδρέας Πουλλικκάς, επανειλημμένα τονίζει την ανάγκη ανάπτυξης ενός ολοκληρωμένου ενεργειακού σχεδίου για το μέλλον -κάτι που επανειλημμένα συνιστώ στα δικά μου άρθρα – δεν λαμβάνεται υπόψη. Χρειαζόμαστε επειγόντως ριζική επανεξέταση και αλλαγή κατεύθυνσης.

* Ο Χαράλαμπος Έλληνας είναι Συνεργάτης του Παγκόσμιου Κέντρου Ενέργειας στο Atlantic Council.

 

 

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.