Φόρμα αναζήτησης

Ένας πιθανός τόπος ταφής στην Κοντέα

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ.: 99 966518

 

Το πρωί της Τετάρτης 28 Αυγούστου 2019 πάμε στην Κοντέα και τη Σίντα για να δείξουμε διάφορους πιθανούς τόπους ταφής «αγνοούμενων» Ελληνοκυπρίων στους ερευνητές της Κυπριακής Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων.

Πάω με τη Sila Murat, μια νεαρή ερευνήτρια που εργάζεται στη ΔΕΑ, για να συναντήσουμε τον Κρις Χριστοφόρου στη διασταύρωση της Κοντέας – θα ερχόταν μαζί με τον φίλο μας Κυριάκο Ανδρέου από τη Λύση που βοηθά τη ΔΕΑ και εμένα για πολλά χρόνια στην αναγνώριση πιθανών τόπων ταφής στην περιοχή.

Μέσα από την εθελοντική, ανθρωπιστική μου συνεργασία με τον Κυριάκο και τη βοήθεια των αγαπητών μου Τουρκοκύπριων αναγνωστών από την περιοχή, καταφέραμε να βρούμε τους τόπους ταφής περίπου 11 «αγνοουμένων», 8 Ελληνοκυπρίων και 3 Τουρκοκυπρίων. Έτσι είμαι πολύ ευγνώμων για τις προσπάθειές του και την ετοιμότητα των αναγνωστών μου να μοιραστούν αυτά που ξέρουν.

Καθώς τους περιμένουμε να έρθουν και να συναντηθούμε για να πάμε στη Σίντα και να δείξουμε ένα πηγάδι που ο Κυριάκος Ανδρέου τελικά κατάφερε να βρει μετά από πολλή δουλειά με τους ανθρώπους της Λύσης, τηλεφωνώ σε έναν άλλον αναγνώστη που μου είπε για τον πιθανό τόπο ταφής του Νικόλα Λίγγη που είναι «αγνοούμενος» από την Άχνα από το 1974. Ο αναγνώστης μου είναι απασχολημένος αυτή τη στιγμή και έτσι τηλεφωνώ σε έναν άλλον αναγνώστη που γνωρίζει το μέρος και αυτός επίσης είναι απασχολημένος με κάτι που δεν μπορεί να αφήσει προς το παρόν, έτσι μας καθοδηγεί μέσω του κινητού μου τηλεφώνου πού να πάμε και πού να σταματήσουμε. Η Sila Murat θα μοιραστεί τις πληροφορίες με τους λειτουργούς της ΔΕΑ, έτσι θα γνωρίζουν γι’ αυτόν τον νέο πιθανό τόπο ταφής στην Κοντέα.

Η Sila είναι στο τιμόνι, της δίνω οδηγίες που παίρνω τηλεφωνικώς από τον Τουρκοκύπριο αναγνώστη μου και σταματούμε στο μέρος που μας υποδεικνύει.

Εδώ μπορούμε να δούμε έναν ελαιώνα και, σύμφωνα με τους αναγνώστες μου, δίπλα από τον ελαιώνα υπήρχε ένα χαράκωμα –που πιθανόν να σκάφτηκε από τον ίδιο τον Νικόλα Λίγγη– και προς το τέλος αυτού του χαρακώματος κάποιοι Τουρκοκύπριοι είχαν σκοτώσει και θάψει τον Νικόλα Λίγγη.

Ο Λίγγης το 1974 είχε σκάψει κάποια χαρακώματα με τη μπουλντόζα του στην περιοχή αυτή, όχι μόνο ένα αλλά αρκετά λόγω των προετοιμασιών για τον πόλεμο.

Πριν από χρόνια, ένας άλλος αναγνώστης μου μας είχε δείξει μια άλλη περιοχή λίγο πιο πέρα, όπου θυμόταν ότι είχε δει ένα πουκάμισο και κάποια οστά σε ένα ανοικτό χαράκωμα. Εκείνο το χαράκωμα είχε σκεπαστεί με τον καιρό αλλά ήταν εύκολο για τη ΔΕΑ όταν αποφάσισαν να σκάψουν εκεί. Τους πήρε βέβαια μερικά χρόνια για να κάνουν τις εκσκαφές, καθώς η «ιδιοκτήτρια» του χωραφιού λέγεται ότι δεν τους επέτρεπε να σκάψουν στο χωράφι της. Δεν ξέρω αν σκάφτηκε ολόκληρο το χαράκωμα ή μόνο μέρος του, όμως ξέρω ότι δεν βρήκαν τίποτα.

Το μέρος που δείχνουμε στη ΔΕΑ τώρα φαίνεται να είναι ένα αρκετά εύκολο μέρος για να σκαφτεί αφού διαθέτουν αεροφωτογραφίες από το 1974 όπου μπορούν να δουν πού βρισκόταν αυτό το χαράκωμα. Παρόλο που το χαράκωμα είναι κλειστό και δεν είναι ορατό σε μας, ο αναγνώστης μου μας λέει στο τηλέφωνο «Χρειάζεται να βρουν τη διαφορά στο χώμα εκεί, αφού το έχουν μπαζώσει». Οι αρχαιολόγοι μπορούν εύκολα να δουν τη διαφορά στο χώμα.

Η Sila Murat παίρνει τις συντεταγμένες και βγάζει φωτογραφίες από τον πιθανό τόπο ταφής, τις οποίες θα μοιραστεί με τους λειτουργούς της ΔΕΑ έτσι ώστε να ερευνήσουν περαιτέρω τις πληροφορίες που τους δίνουμε.

Πριν από χρόνια είχα πάρει συνέντευξη από τον Αντώνη Λίγγη, γιο του Νικόλα Λίγγη, και είχα δημοσιεύσει τη συνέντευξή του στην εφημερίδα Yeni Duzen. Ενώ έγραφα το άρθρο αυτό, έμαθα με λύπη ότι έχει πεθάνει πριν από περίπου έξι μήνες. Χωρίς να πάρει πίσω τα οστά του πατέρα του – άλλη μια τραγωδία για άλλη μια οικογένεια «αγνοουμένων».

Στις 29 Αυγούστου 2019, όταν δημοσίευσα το άρθρο μου για αυτόν τον νέο πιθανό τόπο ταφής του Λίγγη, ένας άλλος αναγνώστης μου τηλεφωνεί και μου λέει διάφορες λεπτομέρειες για την ιστορία του Λίγγη. Και τις δημοσιεύω στη Yeni Duzen και ενημερώνω τους λειτουργούς της ΔΕΑ για τις λεπτομέρειες αυτές. Ο αναγνώστης μου λέει τα ακόλουθα:

*** Ήταν δύο άτομα που έθαψαν τον Νικόλα Λίγγη στο χαράκωμα για το οποίο γράφεις. Ο ένας από αυτούς πήρε το ρολόι του και ο άλλος το δακτυλίδι του. Ο νεαρότερος από τους δύο έχει πεθάνει σε αρκετά νεαρή ηλικία λόγω ασθένειας, αλλά ο μεγαλύτερος είναι ζωντανός και ζει στο χωριό … Ξέρει την ακριβή τοποθεσία του τόπου ταφής αλλά ακούσαμε ότι κάποιος τον επισκέφτηκε για να ρωτήσει για το μέρος αυτό και τον έδιωξε χωρίς να του πει τίποτα, του είπε μόνο να μην έρθει ποτέ ξανά στο σπίτι του.

*** Θυμούμαι τη συνέντευξή σου με τον γιο του Λίγγη, την είχα διαβάσει στις σελίδες σου στην εφημερίδα. Θα σου πω επίσης τι ξέρω από πληροφορίες που άκουσα εδώ και εκεί για το τι συνέβη στον Λίγγη.

*** Η Άχνα από όπου καταγόταν ο Λίγγης είχε γίνει στρατιωτική περιοχή μετά τον πόλεμο το 1974, αλλά ο Λίγγης συνέχιζε να πηγαίνει και να επισκέπτεται το σπίτι του. Υπήρχε ένας νεαρός Τουρκοκύπριος από ένα από τα χωριά που ήταν κοντά στην Άχνα και εργαζόταν για τον Λίγγη πριν τον πόλεμο.

*** Είχαν στείλει αυτόν τον νεαρό Τουρκοκύπριο να πάει και να φέρει τον Λίγγη από την Άχνα και να τον πάρει στην τουρκοκυπριακή πλευρά, αλλά αυτός ο νεαρός Τουρκοκύπριος πήγε εκεί δύο φορές και επέστρεψε λέγοντας «Δεν τον βρήκα».

*** Στο τέλος έστειλαν τον νεαρό Τουρκοκύπριο για τρίτη φορά στην Άχνα και του είπαν «Ή θα μας φέρεις τον Νικόλα ή θα σε πυροβολήσουμε!» και μετά από τέτοια απειλή ο νεαρός πήγε στην Άχνα και προσπάθησε να πάρει τον Λίγγη πίσω στην τουρκική πλευρά. Ο λόγος που κάποιες αρχές ήθελαν να μεταφερθεί ο Λίγγης στην τουρκική πλευρά ήταν ότι ισχυρίστηκαν ότι ο Λίγγης μετά το τέλος του πολέμου είχε πυροβολήσει δύο στρατιώτες στα πόδια, από μια θέση μέσα στην Άχνα – πιθανόν το σπίτι του. Υπήρχαν φήμες ότι είχε όπλο με κιάλια και κάποτε πυροβολούσε στην τουρκική πλευρά.

*** Ο νεαρός άντρας πυροβόλησε και τραυμάτισε τον Λίγγη και τη γυναίκα που ήταν μαζί του στην Άχνα και είπε στον γιο του «Πάρε τη μητέρα σου και φύγε».

Πήρε τον Λίγγη στην τουρκική πλευρά και στο τέλος τον Λίγγη τον σκότωσαν και τον έθαψαν σε ένα χαράκωμα γύρω από την Κοντέα. Έτσι ο ένας από εκείνους που τον έθαψαν εκεί ήταν ο ίδιος νεαρός που τον πήρε πίσω στην τουρκική πλευρά από την Άχνα. Και το δεύτερο άτομο που βοήθησε στην ταφή ήταν ο άντρας για τον οποίο σου είπα ότι ζει στο χωριό … Έτσι μεταξύ τους μοιράστηκαν το δακτυλίδι και το ρολόι του Λίγγη.

*** Το μέρος όπου έθαψαν τον Λίγγη είναι ένα από τα χαρακώματα που ο ίδιος ο Νικόλας Λίγγης είχε σκάψει λόγω του πολέμου. Ο Λίγγης ήταν δεξιός, αυτό το γνωρίζουμε, δεν σου το λέω για να τον υπερασπιστώ. Όμως πιστεύω ότι όποιες και να είναι οι απόψεις οποιουδήποτε –αριστερές ή δεξιές, τέτοιες ή αλλιώτικες– κανένας δεν έχει το δικαίωμα να σκοτώσει κάποιον άλλο εν ψυχρώ στην τύχη και μετά να τον «εξαφανίσει». Και ήθελα να συμβάλω στο πολύτιμο έργο σου για τους «αγνοούμενους», αφού όταν βρίσκουμε τον κάθε «αγνοούμενο» ανοίγει ο δρόμος για να βρεθούν άλλοι «αγνοούμενοι». Πλαταίνει ο δρόμος. Αν δεν μιλήσουν οι άνθρωποι και από τις δύο πλευρές και δεν μοιραστούν αυτά που ξέρουν, οι πληγές αυτές δεν θα επουλωθούν ποτέ και θα παραμείνουν ένας τοίχος μπροστά στην οικοδόμηση της ειρήνης στο νησί μας. Οι πληγές και των δύο κοινοτήτων πρέπει να επουλωθούν, πρέπει να μάθουμε τι συνέβη στο παρελθόν για να αντλήσουμε διδάγματα και να αποτρέψουμε να ξανασυμβεί στο μέλλον – η αλήθεια πρέπει να γίνει γνωστή στο σύνολό της, όχι μισές αλήθειες.

Ευχαριστώ τον αναγνώστη αυτόν για όσα μοιράστηκε μαζί μας.