Φόρμα αναζήτησης

Εμείς οι «μορφωμένοι»

Του Χρήστου Πουργουρίδη

Παρόλο που βρισκόμαστε στη δίνη μιας σοβαρής κρίσης, τολμώ να διατυπώσω την άποψη ότι το μέλλον είναι διάπλατα ανοικτό. Εξαρτάται από μας. Από όλους μας. Εξαρτάται από το τι εμείς και πολλοί άλλοι άνθρωποι κάνουμε, και τι πρόκειται να κάνουμε σήμερα, αύριο και στο απώτερο μέλλον. Και το τι κάνουμε σήμερα και αυτό που πρόκειται να κάνουμε αύριο εξαρτάται, αλληλοδιαδόχως, από τις σκέψεις μας, τις επιθυμίες μας, τις ελπίδες και τις ανησυχίες μας. Εξαρτάται από το πώς βλέπουμε τον κόσμο και από το πώς αποτιμούμε τις ποικίλες δυνατότητες του μέλλοντος. Αυτό σημαίνει μια μεγάλη ευθύνη για όλους μας.

Και η ευθύνη θα γίνεται μεγαλύτερη, όσο περισσότερο συνειδητοποιούμε την αλήθεια, ότι δεν γνωρίζουμε τίποτε. Ή ότι γνωρίζουμε τόσο λίγα, ώστε να μπορούμε, βάσιμα, αυτά τα λίγα να τα χαρακτηρίζουμε ως «τίποτα». Γιατί είναι, πράγματι, τίποτε εν συγκρίσει με αυτά που θα έπρεπε να γνωρίζουμε για να πάρουμε τις σωστές αποφάσεις. Ο πρώτος που το διέκρινε αυτό ήταν ο Σωκράτης. Έλεγε ότι ένας δημόσιος άνδρας θα έπρεπε να είναι αρκετά σοφός ώστε να γνωρίζει ότι δεν γνωρίζει τίποτε. Επίσης, ο Πλάτων έλεγε ότι ένας δημόσιος άνδρας, και προπάντων ένας βασιλιάς, οφείλει να είναι σοφός. Η έκφραση «ο δημόσιος άνδρας οφείλει να είναι σοφός», κατά τον Σωκράτη, σημαίνει ότι ο δημόσιος άνδρας οφείλει να γνωρίζει πόσα λίγα γνωρίζει και γι’ αυτό πρέπει να είναι εξαιρετικά σεμνός στις απαιτήσεις του.

Έτσι, κατανοεί τη μεγάλη ευθύνη του απέναντι στο πόλεμο και την ειρήνη, και γνωρίζει τη ζημιά που ενδέχεται να προκαλέσει. Η συμπεριφορά των πολιτικών αρχόντων μας, που παρελαύνουν από τις οθόνες των τηλεοράσεων καθημερινά με αφορμή το θέμα των κρατικών εγγυήσεων προς τις τράπεζες, δείχνει ότι η σωκρατική σοφία δεν έχει καμιά επίδραση πάνω τους. Αυτή η διαπίστωση, θα διερωτηθεί ο αναγνώστης, πώς συνάδει με το αισιόδοξο μήνυμα ότι το μέλλον είναι διάπλατα ανοικτό; Πιστεύω ότι μπορούμε να συμβάλουμε στη διαμόρφωση του μέλλοντος, τόσο της μικρής μας πατρίδας, όσο και στο να συμβάλουμε για να αναχαιτίσουμε στον υπόλοιπο κόσμο τον εθνικισμό, το ρατσισμό, την πείνα και την ανθρώπινη εξαθλίωση. Πιστεύω πως εμείς μπορούμε να κάνουμε πολλά. Όταν λέω «εμείς», εννοώ τους ανθρώπους που ενδιαφέρονται για ιδέες: ιδιαιτέρως εκείνους που διαβάζουν και, ενδεχομένως, γράφουν επίσης. Γιατί πιστεύω ότι εμείς που ανήκουμε σ’ αυτή την κατηγορία των ανθρώπων μπορούμε να βοηθήσουμε; Απλώς διότι εμείς που ενδιαφερόμαστε για ιδέες, εδώ και εκατονταετίες έχουμε προκαλέσει τις φοβερότερες συμφορές. Η μαζική δολοφονία στο όνομα μιας ιδέας, ενός δόγματος, μιας θεωρίας είναι το έργο μας, η επινόησή μας. Αν σταματούσαμε να στρέφουμε τους ανθρώπους τον ένα εναντίον του άλλου – συχνά με τις καλύτερες των προθέσεων θα πρέπει να ομολογήσω – από αυτό και μόνο θα είχαμε κερδίσει πολλά. Κανείς δεν μπορεί να πει πως κάτι τέτοιο είναι αδύνατο για μας.

Η σημαντικότερη από τις Δέκα Εντολές υπαγορεύει: Ου φονεύσεις! Εμπεριέχει, σχεδόν, ολόκληρη την ηθική. Για παράδειγμα, ο τρόπος που διατυπώνει ο Σόπενχαουερ την ηθική του είναι μόνο μια προέκταση αυτής της κορυφαίας εντολής. Η ηθική του Σόπενχαουερ είναι απλή, ευθεία και σαφής: «Μη βλάψεις και μην πλήξεις κανέναν, αλλά βοήθησε άπαντες, όσο καλύτερα μπορείς». Στην Κύπρο, εμείς οι «μορφωμένοι», είτε από ατολμία, είτε από ματαιοφροσύνη, είτε από αριβισμό, έχουμε κάνει τα χειρότερα πράγματα.

Εμείς, που έχουμε μια ιδιαίτερη υποχρέωση απέναντι σε εκείνους που δεν έχουν σπουδάσει, είμαστε προδότες του πνεύματος – όπως μας είχε ονομάσει ο σπουδαίος Γάλλος διαφωτιστής Julien Benda. Θέλουμε να συναρπάσουμε και μιλάμε με μια ακατανόητη αλλά καθ’ όλα εντυπωσιακή, περισπούδαστη και εξεζητημένη γλώσσα, την οποία όμως αν κάποιος αναλύσει με προσοχή, χωρίς δυσκολία θα ανακαλύψει ότι πολύ συχνά λέμε ανοησίες και ότι ψαρεύουμε σε θολά νερά. Έστω και καθυστερημένα μπορούμε να πείσουμε τους Κύπριους να βλέπουν και να λένε την αλήθεια. Ευτυχώς, η αλήθεια μπορεί να εξακριβωθεί εύκολα: ότι μπορούμε να μετατρέψουμε το νησί μας σε παράδεισο αν πάψουμε να παρασυρόμαστε από τους «μορφωμένους» που εργολαβικά στρέφουν τους ανθρώπους τον ένα εναντίον του άλλου.

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.