POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

Εμείς οι Κύπριοι δύο χρόνια μετά το Κραν Μοντανά



Πριν δύο ακριβώς χρόνια, τέτοιες μέρες βρισκόταν σε εξέλιξη η διεθνής διάσκεψη στο Κραν Μοντανά για το Κυπριακό. Όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, τουτέστιν οι δύο κοινότητες της Κύπρου, οι τρεις εγγυήτριες δυνάμεις, τα Ηνωμένα Έθνη και η Ευρωπαϊκή Ένωση έδιναν το παρών τους στο ελβετικό θέρετρο, με τον δείκτη αισιοδοξίας στο ζενίθ ότι επιτέλους μετά από αρκετές δεκαετίες το Κυπριακό θα έβρισκε τη λύση του.

Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων βρισκόταν όλο το κεκτημένο των συνομιλιών από το 2014 και εξής και επίσης το πλαίσιο Γκουτέρες, η πρόταση δηλαδή του γ.γ. του ΟΗΕ για το τελικό πάρε – δώσε σε μερικά κρίσιμα σημεία του Κυπριακού.

Τι είχαν στα χέρια τους εκείνες τις μέρες οι διαπραγματευτικές ομάδες των δύο πλευρών;

  • Μια σχεδόν συμφωνημένη πρόταση στη διακυβέρνηση που περιελάμβανε την εκ περιτροπής προεδρία και την αποτελεσματική συμμετοχή των Τ/Κ στη διακυβέρνηση.
  • Τον χάρτη που κατέθεσε η τ/κ πλευρά στο Μοντ Πελεράν με έδαφος στο 29,2% για το τ/κ συνιστών κρατίδιο, ποσοστό ωστόσο που αναμενόταν να κατέλθει στο 28,6% με τη Μόρφου υπό ε/κ διοίκηση.
  • Τελική συμφωνία σε ό,τι αφορά τον πληθυσμό, με κατάθεση ονομαστικών καταλόγων. Δηλαδή ότι την επομένη της λύσης 880.000 κάτοικοι στη νότια Κύπρο και 220.000 κάτοικοι στη βόρεια Κύπρο θα αποτελούσαν τους νόμιμους κατοίκους της Ομοσπονδιακής Κύπρου.
  • Μια σύγκλιση για ίση μεταχείριση Τούρκων υπηκόων κατ’ αναλογία με Έλληνες υπηκόους οι οποίοι θα μπορούσαν να διεκδικήσουν την υπηκοότητα της Κυπριακής Ομοσπονδίας μετά τη λύση.
  • Τη δημόσια αποδοχή Ελλάδας και Βρετανίας για κατάργηση των εγγυήσεων του 1960 και την παρασκηνιακή αποδοχή της Τουρκίας για τερματισμό των εγγυητικών της δικαιωμάτων όπως αυτά καθορίζονταν από το άρθρο 4 της Συνθήκης Εγγυήσεων.
  • Συμφωνία για απομάκρυνση της συντριπτικής πλειοψηφίας των ξένων στρατευμάτων από την Κύπρο την πρώτη μέρα υπογραφής της λύσης και τη συζήτηση της παραμονής αγημάτων μερικών εκατοντάδων στρατιωτών από Ελλάδα και Τουρκία για ορισμένο χρονικό διάστημα. Μόνη εκκρεμότητα σε αυτό ήταν κατά πόσο η συμφωνία θα είχε καταληκτικό χρονοδιάγραμμα ή θα υπήρχε συζήτηση για ανανέωση.
  • Την υπογραφή εν τέλει μιας συμφωνίας εφαρμογής της λύσης (Implementation Treaty) υπό την αιγίδα του ΟΗΕ διά της παρουσίας μιας πολυεθνικής δύναμης, χωρίς να αποκλείεται η συμμετοχή σε αυτήν μικρών ελληνικών και τουρκικών αγημάτων, τα οποία ωστόσο δεν θα είχαν την ευθύνη της διοίκησής της.

Ο Γκουτέρες

Ο γενικός γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες κατέγραψε σε έκθεσή του, μετά το Κραν Μοντανά, την εκτίμησή του ότι οι δύο πλευρές ήταν πολύ κοντά στην τελική συμφωνία. Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ και η ύπατη εκπρόσωπος Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας της ΕΕ Φεντερίκα Μογκερίνι πίστεψαν ότι η λύση ήταν απολύτως επιτεύξιμη γι’ αυτό και κάλεσαν τους πρωθυπουργούς των εγγυητριών δυνάμεων της Ελλάδας, της Τουρκίας και της Μεγάλης Βρετανίας να μεταβούν στο Κραν Μοντανά στις 6 Ιουλίου 2017 για να βάλουν την τελική τους σφραγίδα. Σε αυτό το σημείο ο Πρόεδρος Αναστασιάδης σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Έλληνα πρωθυπουργό του ζήτησε να μην μεταβεί στο Κραν Μοντανά. Έτσι η συνάντηση των πρωθυπουργών ματαιώθηκε. Σε δηλώσεις του την επομένη του ναυαγίου ο Αντόνιο Γκουτέρες ευχήθηκε στους πολίτες των δύο κοινοτήτων καλή τύχη και λίγες βδομάδες αργότερα στην έκθεσή του για τη διάσκεψη αυτή καταλόγισε έλλειψη πολιτικής βούλησης σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη για λύση του Κυπριακού.

Το ερώτημα που τίθεται δύο χρόνια μετά τα ναυάγιο είναι αν η ευχή του Αντόνιο Γκουτέρες για καλή τύχη ευοδώθηκε. Αν δηλαδή οι κάτοικοι της Κύπρου, Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι, τα δύο τελευταία χρόνια βρίσκονται σε καλύτερη μοίρα από ό,τι ήταν πριν ναυαγήσει η πρωτοβουλία των Ηνωμένων Εθνών για το Κυπριακό.

Οι Ελληνοκύπριοι

  • Οι Ε/Κ πήγαν στο Κραν Μοντανά με την ελπίδα της επανένωσης της χώρας. Με τη σκέψη ότι η κατοχή του 36% του εδάφους της Κύπρου θα τερματιζόταν και θα αποχωρούσαν σταδιακά οι 40.000 Τούρκοι στρατιώτες που βρίσκονταν στον βορρά. Μέχρι τότε έλεγχαν το 64% του εδάφους της νότιας Κύπρου και κυρίως τη νότια ΑΟΖ της χώρας, όπου είχε ξεκινήσει ένα φιλόδοξο γεωτρητικό πρόγραμμα από διεθνείς εταιρείες έχοντας ήδη στο ενεργητικό τους ένα μεσαίο κοίτασμα με τη Noble και ένα μικρότερο από την ENI. Σε ό,τι αφορά τον διαμοιρασμό αυτός είχε καθοριστεί από τις συγκλίσεις Χριστόφια-Ταλάτ. Δηλαδή μετά τη λύση οι Ε/Κ θα έπαιρναν το 70% των κερδών και η τ/κ πολιτεία το 30%. Σε αυτή την περίπτωση και οι πιο απαισιόδοξοι έβλεπαν ότι το αέριο θα λειτουργούσε ως ευλογία για τη λύση.
  • Σήμερα δύο χρόνια μετά πού βρισκόμαστε; Η κατοχή του 36% της χώρας μας συνεχίζεται και οι Τούρκοι στρατιώτες παραμένουν, ελέγχοντας το status quo της πράσινης γραμμής. Σε σημείο που τους τελευταίους μήνες έχουν διοχετεύσει στο έδαφος της ΚΔ γύρω στους 2500 μετανάστες που αποστέλλονται από την Τουρκία και οι οποίοι περνούν κανονικά από τα οδοφράγματα και ζητούν πολιτικό άσυλο.
  • Η κυπριακή ΑΟΖ de facto έχει τριχοτομηθεί. Η βόρεια θάλασσά μας ελέγχεται μέσω Τουρκίας από τη λεγόμενη ΤΔΒΚ. Η νοτιοδυτική ΑΟΖ μας στα ανοικτά της Πάφου έχει χαρακτηρισθεί διεθνώς claimed area, με την Τουρκία να θεωρεί ότι της ανήκει, εξ ου και πραγματοποιεί γεώτρηση 36 χλμ. ανοικτά της Πάφου. Η νοτιοανατολική ΑΟΖ μας διεκδικείται ως συνεταιρική με τη λεγόμενη ΤΔΒΚ εξ ου και η Τουρκία παρεμπόδισε γεώτρηση της ΕΝΙ στο οικόπεδο 3 τον Φεβρουάριο του 2018. Το γεωτρητικό πρόγραμμα της Κύπρου τίθεται εν αμφιβόλω. Αν η Τουρκία τις επόμενες μέρες κινηθεί σε γεώτρηση αδειοδοτημένου τεμαχίου στην ΑΟΖ της ΚΔ για τη χρήση του οποίου καταβλήθηκαν δικαιώματα από ξένη εταιρεία, τότε το γεωτρητικό μας πρόγραμμα μάλλον τερματίζεται. Εν τοιαύτη περιπτώσει το φυσικό αέριο μετατρέπεται σε κατάρα.
  • Η Τουρκία διά της ελεγχόμενης τ/κ κυβέρνησης δείχνει διάθεση να ανοίξει υπό τ/κ διοίκηση το Βαρώσι, διεκδικώντας τη μισή περίκλειστη πόλη ως ιδιοκτησία του Εβκάφ. Αν καλέσει κάποιους Ε/Κ να επιστρέψουν υπό τ/κ διοίκηση, οποίος διχασμός αναμένεται να προκύψει μεταξύ των Ε/Κ;
  • Προ αυτής της επιδείνωσης η Κυπριακή Δημοκρατία έχει επιστρέψει στη λογική της δεκαετίας του 1980 εφαρμόζοντας πολιτική Σπύρου Κυπριανού, δηλαδή καταγγέλλοντας την Τουρκία σε όλα τα διεθνή φόρα, για παραβίαση ξεχασμένων ψηφισμάτων, αναμένοντας μέτρα από την ΕΕ και εκδίδοντας εντάλματα σύλληψης σε όσους εργάζονται σε γεωτρητικές πλατφόρμες της Τουρκίας. Την ίδια στιγμή επενδύει σε τριμερείς με Ισραήλ και Αίγυπτο σε μια προσπάθεια να θωρακίσει την ΑΟΖ μας, αλλά χωρίς κανένα αποτέλεσμα μέχρι στιγμής.

Οι Τουρκοκύπριοι

  • Οι Τ/Κ μετέβησαν στο Κραν Μοντανά ευελπιστώντας σε επανένωση της χώρας, επενδύοντας κυρίως στην αναγνώρισή τους ως κοινότητας, στην ανάκτηση της πολιτικής τους ισότητας και στην αποτελεσματική τους συμμετοχή σε ένα κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πίστεψαν (τουλάχιστον η πλειοψηφία) ότι μέσω της λύσης θα διατηρήσουν την ταυτότητά τους και κυρίως θα απαλλαγούν από την οικονομική εξάρτηση από την Τουρκία.
  • Δύο χρόνια μετά πού βρίσκονται; Βιώνουν τη χειρότερη οικονομική κρίση στην ιστορία τους λόγω της υποτίμησης της τουρκικής λίρας. Είναι πλήρως εξαρτημένοι οικονομικά από την Τουρκία σε σημείο που η Άγκυρα μπορεί να ρίχνει και να ανεβάζει τ/κ κυβερνήσεις, όπως έγινε πρόσφατα. Την ίδια στιγμή μια ομάδα επιχειρηματιών από την Τουρκία έχει αναλάβει κάθε οικονομική ανάπτυξη στον βορρά.
  • Η Τουρκία ασκώντας οικονομικές πιέσεις έχει υποχρεώσει τις αρχές της λεγόμενης ΤΔΒΚ να πολιτογραφούν συνεχώς Τούρκους πολίτες που βρέθηκαν παράνομα στην Κύπρο. Σύμφωνα με στοιχεία του λεγόμενου ΥΠΕΣ στον βορρά, οι κατέχοντες τ/κ ταυτότητα έχουν ανέλθει σε 260.000. Με βάση δημογραφική έρευνα του 2011 οι κάτοικοι του βορρά ήταν 190.000 ενώ η τ/κ πλευρά στο πλαίσιο της λύσης ζήτησε να κλειδωθεί ένας πληθυσμός το 2017 στις 220.000. Τα τελευταία δύο χρόνια εν ολίγοις προστέθηκαν 40.000 «νόμιμοι» κάτοικοι. Το πώς αυτό επηρεάζει την τ/κ κοινότητα θα φανεί στις επόμενες βουλευτικές εκλογές του ψευδοκράτους.
  • Τέλος και ενώ στα δημοψηφίσματα του 2004 οι Τ/Κ ψήφισαν σε ποσοστό 65% υπέρ της λύσης, σήμερα με βάση δημοσκοπήσεις (ίσως λόγω των νέων πολιτογραφήσεων) το ποσοστό αυτό έχει κατέβει στο 51%.

Συμπερασματικά και με βάση τα πιο πάνω στοιχεία, τα τελευταία δύο χρόνια μετά το Κραν Μοντανά, ούτε οι Ε/Κ ούτε οι Τ/Κ φαίνεται να είναι σε καλύτερη μοίρα.

Υπάρχουν προοπτικές για λύση;

Οι προοπτικές για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων αυτή τη στιγμή είναι πολύ αμυδρές, παρά τη δεδηλωμένη δημόσια ετοιμότητα και των δύο πλευρών στην Κύπρο. Στην πραγματικότητα τίθενται τέτοιες προϋποθέσεις που είναι αδύνατον Ε/Κ και Τ/Κ να ξαναβρεθούν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Θα μπορούσε μάλιστα κανείς συνοψίζοντας δηλώσεις και τοποθετήσεις πολιτικών σε ολόκληρο το κυπριακό φάσμα να καταλήξει με σχετική ασφάλεια στο συμπέρασμα ότι η λύση Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας έχει τελειώσει οριστικά. Στην ε/κ πλευρά έχει μείνει μόνο το ΑΚΕΛ να τη στηρίζει με συνέπεια, ενώ στην τ/κ πλευρά ο Μουσταφά Ακιντζί. Κατά τα άλλα υπάρχει πολλή παραφιλολογία περί συνομοσπονδίας και δύο κρατών αλλά, όπως προσφυώς ελέχθη, «στην ε/κ πλευρά δεν έχει γεννηθεί ακόμα ο ηγέτης ο οποίος θα δηλώσει έτοιμος να υπογράψει ότι η Κερύνεια αναγνωρίζεται ως τουρκικό έδαφος».

Εν ολίγοις ο θάνατος της ομοσπονδίας και η αδυναμία αλληλοαναγνώρισης δύο ανεξάρτητων κρατών στην Κύπρο, οδηγεί σε άλλες κινήσεις με στόχο κυρίως την ομαλοποίηση της κατάστασης. Πρόσφατα ο Τούρκος ΥΠΕΞ έριξε την ιδέα περί ταϊβανοποίησης των κατεχομένων.

Ο γράφων το ξανάγραψε και επιμένει σε αυτή τη θέση: Ακόμα και αν τελικός στόχος στη λύση του Κυπριακού είναι τα δύο κράτη, αυτό θα μπορούσε να γίνει βελούδινα μόνον μέσω της λύσης διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας εντός της ΕΕ. Εάν εντός της ΕΕ τα δύο συνιστώντα κρατίδια δεν μπορούν να συνεργαστούν, θα μπορούσαν να βρουν έναν τρόπο κοινής εκπροσώπησής τους στην ΕΕ και χωρίς αιματοχυσίες να διαχωριστούν.

Είμαι απόλυτα σίγουρος ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κατανοεί αυτή τη θέση. Επιμένω επίσης στη θέση, παρά τις όποιες επιμέρους διαφωνίες χειρισμών, ότι ο Νίκος Αναστασιάδης είναι ο μόνος εν ενεργεία πολιτικός αυτή τη στιγμή που μπορεί να οδηγήσει το Κυπριακό στην επίλυσή του μαζί με τον Τ/Κ ηγέτη Μουσταφά Ακιντζί.

Το ναυάγιο του Κραν Μοντανά επιδείνωσε την κατάσταση στην Κύπρο και για τις δύο κοινότητες. Κάποιοι πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες έναντι των επόμενων γενεών των Κυπρίων. Στους επόμενους λίγους μήνες επιβάλλεται να υπάρξει ουσιαστική διέξοδος. Σε διαφορετική περίπτωση εμείς οι Κύπριοι θα καταστούμε γελοίες μαριονέτες, ανήμποροι να αντιδράσουμε σε έξωθεν γεωπολιτικούς σχεδιασμούς.

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.