Φόρμα αναζήτησης

Είμαστε Ευρωπαίοι μόνο όταν μας συμφέρει

Μετά την πειρατική κίνηση της Τουρκίας να εγκαταστήσει γεωτρύπανο σε θαλάσσιο τεμάχιο που η Κύπρος διεκδικεί ως μέρος της δικής της ΑΟΖ, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μετέβη στο άτυπο Συμβούλιο των Ηγετών της ΕΕ και ζήτησε τη λήψη μέτρων.

Με τη βοήθεια του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Χριστοδουλίδη, και κάποιων δημοσιογράφων που κυριολεκτικά κρέμονται από το στόμα του, αντιληφθήκαμε όλοι ότι θα πέσει βαρύς ο πέλεκυς για την Τουρκία. Αντιληφθήκαμε επίσης ότι η Γαλλία είναι έτοιμη να εμπλακεί στην κυπριακή ΑΟΖ, ενεργώντας υπέρ της Κυπριακής Δημοκρατίας με αποτέλεσμα το τουρκικό γεωτρύπανο να τραπεί σε φυγή.

Και βεβαίως –και πάντα πιο σημαντικό αν κρίνουμε από την προϊστορία– κι αν ακόμα τίποτα από τα πιο πάνω δεν επιτευχθεί (όπως και εγένετο) εμείς κάναμε το καθήκον μας. «Δώσαμε τη μάχη κατά της Τουρκίας αλλά οι φίλοι μας δεν έκαναν τίποτα ως συνήθως. Οπότε για όλα φταίει η Τουρκία, η διεθνής κοινότητα που την ανέχεται, αλλά κυρίως η ΕΕ που δεν κάνει απολύτως τίποτα».

Κάπως έτσι καθαρίζουμε εδώ και δεκαετίες. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά βάζοντας στην ανάλυσή μας περισσότερη ΕΕ.

Η Ευρώπη

  • Οι Ε/Κ από ιδρύσεως της ΚΔ ποτέ δεν υπολόγιζαν στην Ευρώπη. Υπήρχαν βεβαίως και εξαιρέσεις. Ο Ν.Κ. Λανίτης έγραφε το 1963 ότι το μέλλον της Κύπρου ήταν η ΕΟΚ. Προειδοποιούσε τους Έλληνες ότι η συναισθηματική εμμονή στην ένωση θα έφερνε την καταστροφή. Ότι θα έπρεπε να ήταν γενναιόδωροι προς τους Τουρκοκύπριους, για να μπορέσουν να απαλλάξουν το Σύνταγμα από όλα τα διχαστικά στοιχεία του. Προειδοποιούσε, επίσης, τους Τουρκοκύπριους πως ένα τουρκικό κράτος στην Κύπρο θα ήταν πολύ μικρό για να επιβιώσει και θα καταντούσαν υποτελείς στην Τουρκία. Οι Ε/Κ προτίμησαν τότε τους Αδεσμεύτους, τους πυραύλους SAM της Ρωσίας και οι Τ/Κ υποτάχθηκαν στην εθνικιστική πολιτική του Ραούφ Ντενκτάς.
  • Την Ευρώπη αρχίσαμε να τη νιώθουμε στην τσέπη μας όταν η Βρετανία το 1973 έγινε πλήρες μέλος και σταμάτησε να εισάγει από την Κύπρο εσπεριδοειδή και σταφύλια. Είχαν προτεραιότητα χώρες που είχαν τουλάχιστον τελωνειακή ένωση με την τότε ΕΟΚ. Η Κύπρος κατάφερε να υπογράψει τελωνειακή ένωση με την ΕΟΚ μόλις το 1987, χάρη κυρίως στην επιμονή της Ελλάδας και του τότε πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου.
  • Σταδιακά μετά την τελωνειακή ένωση και λόγω κυρίως των παραινέσεων της κυβέρνησης Σημίτη οι Ε/Κ άρχισαν να βλέπουν την ΕΕ και ως όχημα επίλυσης του Κυπριακού. Οι Ελληνοκύπριοι μετά την εισβολή και τον συμβιβασμό για ομοσπονδία είχαν πολλούς λόγους να φοβούνται την Τουρκία. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο κυρίως ο αμερικανικός παράγοντας, διά της μεσολάβησης Χόλμπρουκ, αλλά και η Ευρώπη συναίνεσαν στην ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ, παρά τις αντιδράσεις και τα casus belli της Τουρκίας. Αποδέχθηκαν την πρόταση λύση-ένταξη ως καταλύτη, για να αισθάνονται οι Ε/Κ πιο ασφαλείς, ότι δηλαδή στην Κύπρο θα λειτουργήσει ένα ευρωπαϊκό κράτος δικαίου και όχι ένα κράτος όμηρος της Τουρκίας. Δεν εκτίμησαν όμως σωστά την ε/κ κουτοπονηριά. Το 2004 οι Ε/Κ απέρριψαν τη λύση και κράτησαν την ένταξη στην ΕΕ μόνο για τους εαυτούς τους. Αυτό το λένε κατά κόρον οι Τούρκοι, δυστυχώς όμως το επιχείρημα αυτό υιοθετείται σήμερα και από τους Ευρωπαίους.
  • Στην πορεία οι πάντα κουτοπόνηροι Ε/Κ επιχείρησαν να χρησιμοποιήσουν την ένταξή τους ως μοχλό πίεσης κατά της Τουρκίας διά των βέτο στο άνοιγμα κεφαλαίων. Θυμάστε τα 70 μικρά βέτο. Επιπλέον χρησιμοποίησαν την ένταξή τους στην ΕΕ για να προσελκύσουν ξένα κεφάλαια –κυρίως ρωσικά– παραβιάζοντας κάθε χρηματοπιστωτικό κανόνα της ΕΕ. Παρ’ όλα αυτά το 2012, όταν η οικονομία τους κατέρρευσε, μόνο η ΕΕ στάθηκε στο πλευρό τους για να καταφέρουν να ανασυνταχθούν οικονομικά. Η Ρωσία αρνήθηκε να τους βοηθήσει. Έτσι πήραν τα λεφτά από το IMF και τις διευκολύνσεις της ΕΚΤ και στη συνέχεια –ως συνήθως– ξεκίνησαν να βρίζουν την ΕΕ ότι τους κατέστρεψε.
  • Στο πλαίσιο του νέου γύρου διαπραγματεύσεων στο Κυπριακό μετά το 2008, οι Ε/Κ ξεκίνησαν να αδειοδοτούν γεωτρήσεις στην ΑΟΖ τους παρουσιάζοντας το φυσικό αέριο ως καταλύτη –όπως και την ένταξή τους στην ΕΕ– της λύσης. Προς αυτή την κατεύθυνση, Αμερικανοί και Ευρωπαίοι τους συμπαραστάθηκαν ξανά, ενθαρρύνοντας μεγάλες εταιρείες να προχωρήσουν σε έρευνες και εξορύξεις. Προς αυτή την κατεύθυνση διασφαλίστηκαν στον κ. Αναστασιάδη μυστικές και φανερές συναντήσεις στο Νταβός της Ελβετίας (2014-2015), ακόμα και σε επίπεδο πρωθυπουργού, και αναφέρομαι εδώ στον τότε Τούρκο πρωθυπουργό Νταβούτογλου με τον οποίο ο κ. Πρόεδρος είχε μυστική συνάντηση πέραν των δύο ωρών. Στην πορεία για μια ακόμα φορά διαφάνηκε ότι οι Ε/Κ επιδιώκουν να εξορύξουν το φυσικό αέριο κινούμενοι από το σύνδρομο της πλούσιας υπερδύναμης που μπορεί να εξαγοράζει τους πάντες.
  • Στην τελευταία φάση των διαπραγματεύσεων οι Ε/Κ, παρότι έδωσαν ξανά διαβεβαιώσεις ότι με τον κ. Ακιντζί όλα θα κινηθούν ομαλά, ήγειραν θέμα εγγυήσεων της Τουρκίας (κάτι που ο Τάσσος Παπαδόπουλος δεν έθεσε στο σχέδιο Ανάν 5), διότι δεν μπορεί μια ευρωπαϊκή χώρα να έχει εγγυήσεις από τρίτη χώρα. Και αυτή η έκκληση έγινε αποδεκτή, με τον Έσπεν Μπαρθ Άιντε, σε συνεννόηση με Αμερικανούς – Ευρωπαίους και ΟΗΕ, να φέρνουν στο τραπέζι του Κραν Μοντανά πρόταση –για πρώτη φορά από γενέσεως του Κυπριακού το 1960– για κατάργηση των εγγυήσεων. Ο κ. Αναστασιάδης όχι μόνο δεν μπήκε δημιουργικά στη συζήτηση αυτού του τεράστιου κεφαλαίου, αλλά αφού αναγόρευσε τον αντιπρόσωπο του γ.γ. του ΟΗΕ Έσπεν Μπαρθ Άιντε σε υπάλληλο και πράκτορα των Τούρκων, επέλεξε να πάει σε εκλογές τις οποίες –κάνοντας χρήση ρητορικής του 1980– κατάφερε να κερδίσει.
  • Τους τελευταίους μήνες η ε/κ πλευρά έχει πετάξει στον κάλαθο τη συζήτηση για τις εγγυήσεις αλλά και τον χάρτη με τη Μόρφου που εξασφάλισε στο Μοντ Πελεράν, ανοίγοντας το κεφάλαιο της πολιτικής ισότητας των Τ/Κ και εν γένει της λειτουργικότητας της ομοσπονδίας με τον ίδιο τρόπο που ο Τάσσος Παπαδόπουλος το έκανε το 2004. Την ίδια στιγμή η ε/κ πλευρά μπήκε σε ένα power game στην Ανατολική Μεσόγειο συρόμενη πίσω από το Ισραήλ, πιστεύοντας ότι με αυτό τον τρόπο θα θωρακίσει την Κυπριακή Δημοκρατία.

Ενώπιον της ΕΕ

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και η επιτελική του ομάδα μάλλον θεωρούν όλα αυτά τα χρόνια τους Ευρωπαίους ανόητους. Ίσως γι’ αυτό ανέβασαν διά του υπουργού Εξωτερικών της χώρας μας το επίπεδο των προσδοκιών όλων μας. Πήγαν στη Σύνοδο της Ρουμανίας και περίπου περίμεναν ότι εν είδει ομοβροντίας θα εκδιδόταν μια ανακοίνωση η οποία θα τρόμαζε τους Τούρκους. Δυστυχώς για μας οι Ευρωπαίοι εταίροι μας πλέον γνωρίζουν πολύ καλά κι εμάς και την Τουρκία, με την οποία έχουν επιπλέον και τεράστια συμφέροντα.

  • Γνωρίζουν ότι είμαστε πολιτικοί αγύρτες. Ότι μπήκαμε στην ΕΕ το 2004 όχι για να λύσουμε το Κυπριακό προς όφελος όλων των Κυπρίων, αλλά για να χρησιμοποιούμε την ΕΕ ως μέσο επιβίωσης της ε/κ Κυπριακής Δημοκρατίας του 1964. Μέχρι στιγμής αρνήθηκαν να παίξουν αυτό το παιχνίδι.
  • Γνωρίζουν ότι η Τουρκία είναι μια πολύ προβληματική χώρα και πραγματικά θέλουν να μας βοηθήσουν. Με ευρωπαϊκούς όρους όμως και όχι ελληνοκυπριακούς. Ενεπλάκησαν στις διαπραγματεύσεις, πίεσαν και εμβολίασαν τη λύση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και ανέμεναν να ανταποκριθούμε. Μας είδαν να βρίζουμε τον Γιούνκερ και τη Μογκερίνι μετά τη Γενεύη και το Κραν Μοντανά, οι οποίοι μας εξήγησαν ότι η ΕΕ δεν λειτουργεί με όρους μηδενικής ανοχής αλλά μέσω έντιμων συμβιβασμών.
  • Γνωρίζουν ότι είμαστε οι ανεπίδεκτοι μαθήσεως αρχοντοχωριάτες της Ανατολικής Μεσογείου. Ότι δεν καταλάβαμε ποτέ πώς λειτουργεί η ΕΕ ως παγκόσμια ήρεμη δύναμη, αντιμετωπίζοντας τις κρίσεις στο Βέλγιο, στην Ισπανία με τους Καταλανούς, στην Ουγγαρία με τις κυρώσεις στον ακραίο Ορμπάν, αλλά και με το Brexit, όταν μια ολόκληρη Μεγάλη Βρετανία γονάτισε μπροστά στην αναγκαιότητα της εφαρμογής του κοινοτικού κεκτημένου. Αντιθέτως βλέπουν τον δικό μας Πρόεδρο να δηλώνει δημοσίως ότι οι Τ/Κ ως μέρος της ομοσπονδιακής Κύπρου θα δημιουργήσουν μέσω Τουρκίας προβλήματα και στην Κύπρο και στην Ευρώπη. Αυτό είναι προσβλητικό ακόμα και να το σκέφτεται, μου είπε πρόσφατα Ευρωπαίος διπλωμάτης.
  • Γνωρίζουν ότι ποτέ δεν λειτουργήσαμε ως πραγματικοί Ευρωπαίοι, ούτε εξυπηρετούμε τα πραγματικά συμφέροντα της ΕΕ. Τα πραγματικά συμφέροντα των Κυπρίων αλλά και των Ευρωπαίων εξυπηρετούνται αν η Κύπρος μετατραπεί σε ένα ευρωπαϊκό χαπ στην περιοχή, στους τομείς της ενέργειας, της καινοτομίας, της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης, των επικοινωνιών, του εμπορίου, της πολιτικής σταθερότητας εν γένει και της ειρήνης. Αντί τούτου, άλλοτε μέσω Ρωσίας, άλλοτε μέσω Κίνας και άλλοτε μέσω των τριμερών γινόμαστε δορυφόροι άλλων μη ευρωπαϊκών χωρών.

Μέτρα

Την Ευρώπη τη θυμόμαστε όταν κινδυνεύουμε, είτε οικονομικά είτε πολιτικά. Κάθε φορά που τα κάνουμε θάλασσα τρέχουμε στις Βρυξέλλες, και ζητάμε βοήθεια και ζητάμε μέτρα. Ζητάμε μέτρα εναντίον της Τουρκίας, όπως π.χ. τα μέτρα που πήρε η ΕΕ εναντίον της Ρωσίας και υπέρ της Ουκρανίας όταν η πρώτη κατέλαβε την Κριμαία. Λέει μάλιστα ο κ. Πρόεδρός μας ότι δεν μπορεί η ΕΕ να προστατεύει με μέτρα μια χώρα μη μέλος και να αφήνει την Κύπρο που είναι μέλος της απροστάτευτη. Βεβαίως κάνουμε ότι δεν θυμόμαστε τι έγινε τότε. Ότι η ΕΕ έπαιρνε μέτρα εναντίον της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, αλλά εμείς χειροκροτούσαμε τους Ρώσους και ζητούσαμε από την ΕΕ να ξεκινήσει διάλογο με τη Ρωσία. Είμαστε πραγματικά τόσο ανόητοι, και κυρίως παραδόπιστοι, που δεν κατανοούσαμε την αναλογία: Ότι δηλαδή αν χειροκροτάς την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία είναι σαν να επιβραβεύεις και την εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο.

Μας κατάλαβαν επιτέλους

Στην Τουρκία μπορεί να επιβληθούν κυρώσεις αν δεν καμφθεί το οθωμανικό γινάτι του Ερντογάν. Θα επιβληθούν για χίλιους δυο άλλους λόγους πλην του Κυπριακού. Κι αυτό γιατί όπως προαναφέραμε οι εταίροι μάς έχουν πάρει προ πολλού χαμπάρι. Σε σημείο που κάποιοι χαρακτηρίζουν την Κύπρο –λόγω ακριβώς της μη λύσης του Κυπριακού– ως μη κανονικό (normal member) μέλος της Ευρώπης. Τα τετελεσμένα που επέβαλε η Τουρκία επί του εδάφους το 1974 και τα νέα τετελεσμένα που δημιουργεί επί της θάλασσας αρχικά στο οικόπεδο 3 και τώρα δυτικά της Πάφου εμπεδώνουν αυτόν τον χαρακτηρισμό. Εμπεδώνουν βεβαίως και τον χαρακτηρισμό της μη νορμάλ υποψήφιας για ένταξη χώρας για την Τουρκία. Αυτή η ανωμαλία όμως πόσο κοστίζει στην Τουρκία και πόσο σε μας; Εν κατακλείδι έχουμε μάθει να ζούμε με την ανωμαλία. Εξάλλου εδώ που φέραμε το Κυπριακό δεν λύνεται μέσα από μια βούληση κινούμενη από το θετικό πνεύμα όλων των πλευρών. Θα λυθεί, αν θα λυθεί, μέσα από ένα πακέτο το οποίο θα μας επιβληθεί. Αυτό μας επιβλήθηκε και το 1960 για να μην διχοτομηθεί η Κύπρος.