POWERED BY

Φόρμα αναζήτησης

Έχουμε δημοκρατία στην Κύπρο;



 

Τα φαινόμενα αυταρχισμού της εξουσίας, διαφθοράς των πολιτικών, αναποτελεσματικότητας των θεσμών υπάρχουν παντού, όχι μόνο στη χώρα μας. Σε τέτοιες περιπτώσεις λέμε ότι η δημοκρατία βρίσκεται σε κρίση. Κάποιοι κάνουν ένα βήμα παραπάνω και θέτουν το ερώτημα: Όταν η δημοκρατία βρίσκεται σε κρίση το συμπέρασμα είναι ότι δεν έχουμε δημοκρατία; Ο καθηγητής Νομικών και πρώην υπουργός Ευάγγελος Βενιζέλος υποστηρίζει ακριβώς το αντίθετο. Στο άρθρο του “Η δημοκρατία σε κρίση και το πεδίο της πολιτικής” υποστηρίζει ότι “η δημοκρατία είναι πάντα σε κρίση γιατί η δημοκρατία είναι από τη φύση της πάντα συγκρουσιακή, είναι πλουραλιστική και ανταγωνιστική”.

Στο βιβλίο τους “Γιατί τα έθνη αποτυγχάνουν”, οι καθηγητές James Robinson και Daron Acemoglu αναρωτιούνται για ποιους λόγους μερικά έθνη είναι πλούσια και κάποια άλλα φτωχά, για ποιους λόγους η ευημερία και η ένδεια, η υγεία και οι ασθένειες, η σίτιση και οι σιτοδείες χωρίζουν τα έθνη. Οι δύο συγγραφείς μετά από μακροχρόνια έρευνα καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι “οι ανεξάρτητοι ανταγωνιστικοί πολιτικοί και οικονομικοί θεσμοί είναι αυτοί που αποτελούν τη βάση για την οικονομική επιτυχία ή αποτυχία ενός κράτους”.

Με λίγα λόγια και επιστρέφοντας στον ορισμό της δημοκρατίας, αυτή μπορεί να είναι ανταγωνιστική, μπορεί να είναι συγκρουσιακή, αλλά καθήκον της μέσα από ένα καθεστώς ελευθερίας και ανεξαρτησίας των θεσμών της είναι να λύνει προβλήματα και κυρίως να διασφαλίζει καθεστώς ευημερίας για όλους τους πολίτες. Υπό αυτούς τους όρους η δημοκρατία είναι κατά παρασάγγας το καλύτερο πολίτευμα. Το σίγουρο είναι ότι τέτοια δημοκρατία στην Κύπρο δεν έχουμε ακόμα, αν και σε σχέση με το 1960 σίγουρα προοδεύσαμε αρκετά.

 

Ο ανταγωνισμός των θεσμών

Για να υπάρχει ανταγωνισμός των θεσμών αυτός πρέπει να είναι υγιής και θεσμοθετημένος, οι δε θεσμοί πρέπει να είναι υπεράνω των ανθρώπων που τους υπηρετούν. Στην Κύπρο οι περισσότεροι Πρόεδροι που είχαμε δεν υπηρέτησαν τον θεσμό. Το κατέστησαν υποχείριό τους. Καλώς ή κακώς ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τους τελευταίους μήνες κατηγορείται για διαφθορά και αυταρχισμό. Το ότι κάποιοι τολμούν και τον κατηγορούν -μην το υποτιμάτε- είναι θετικό. Στη δεκαετία του 1960 όποιος κατηγορούσε τον Μακάριο είτε έτρωγε το ξύλο της χρονιάς του είτε την επομένη φρόντιζε ο υπουργός Εσωτερικών να τον βρούνε σε κανένα “χαντάτζιν”. Σήμερα κάποια κόμματα και κάποιοι δημοσιογράφοι μιλούν ελεύθερα για δωροληψία, για ανηθικότητα, για ξέπλυμα βρόμικου χρήματος, για παραβίαση γενικά των νόμων. Υπό κανονικές συνθήκες αυτές είναι πολύ σοβαρές κατηγορίες και έπρεπε να διερευνηθούν. Φαίνεται, ωστόσο, ότι μάλλον εκστομίζονται ελαφρά τη καρδία, με τον Πρόεδρο να τις αντιμετωπίζει περίπου ως διάχυση κουτσομπολιών από ανεύθυνους αντιπάλους. Γιατί άραγε; Εν μέσω ενός ακατάσχετου και γελοίου πλέον βερμπαλισμού από όλους και οι κατηγορούντες και οι κατηγορούμενοι γνωρίζουν ότι δεν πρόκειται να γίνει τίποτα. Γιατί έχουν αυτή την εντύπωση; Πριν απαντήσουμε σε αυτή την ερώτηση ας δούμε πώς αντιμετωπίζονται παρόμοιες ή και χειρότερες κατηγορίες στο εξωτερικό.

 

Για παράδειγμα στις ΗΠΑ ο Τραμπ κατηγορήθηκε ότι πήρε χρήματα από τους Ρώσους για την προεκλογική του εκστρατεία. Μετά τον αρχικό σάλο και τις πρώτες διερευνήσεις, το θέμα ανέλαβαν τα θεσμικά όργανα της αμερικανικής πολιτείας. Ξεκίνησε έρευνα το FBI, ξεκίνησαν έρευνες από τη Βουλή και τη Γερουσία. Ο πανίσχυρος Τραμπ φώναζε, ωρυόταν, απειλούσε. Οι έρευνες παρ’ όλα αυτά έγιναν, κάποιοι συνεργάτες του (π.χ. Μάναφορτ) καταδικάστηκαν και πήγαν φυλακή. Το ίδιο συνέβη και στη Γαλλία όταν ο Πρόεδρος Σαρκοζί κατηγορήθηκε ότι η προεκλογική του εκστρατεία υπερέβη τα νενομισμένα από τον νόμο κονδύλια. Όσο και να φώναξε κάποιοι θεσμοί λειτούργησαν και έκαναν τις έρευνές τους, ανεξάρτητα και με βάση τον νόμο.

 

Ας επιστρέψουμε στην Κύπρο για να απαντήσουμε στο ερώτημα που θέσαμε πιο πάνω. Ο Πρόεδρος Χριστόφιας καταδικάστηκε ως έχων πολιτική ευθύνη για την έκρηξη στο Μαρί με βάση το πόρισμα Πολυβίου. Γιατί ο τότε γενικός εισαγγελέας Πέτρος Κληρίδης δεν προχώρησε να εξετάσει τυχόν παύση του; Εδώ και χρόνια ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης κατηγορείται ότι καταχράται τον θεσμό του Προέδρου, ότι χρησιμοποιεί την εξουσία ως λάφυρο και ότι οικογενειακώς κάνει μπίζνες με όχημα το κράτος. Γιατί ο τέως γενικός εισαγγελέας Κώστας Κληρίδης και ο νυν γενικός εισαγγελέας δεν προχώρησαν στην εξέταση έστω του αιτήματος κάποιων πολιτών περί παύσης του Προέδρου;

Οι απαντήσεις για τους παροικούντες εν Λευκωσία είναι μάλλον ευκολονόητες. Ο θεσμός του γενικού εισαγγελέα και επί Πέτρου και επί Κώστα Κληρίδη αλλά και επί Γιώργου Σαββίδη δεν είναι ισχυρός, ούτε πραγματικά ανεξάρτητος.

 

Οι θεσμοί στην Κυπριακή Δημοκρατία είναι αδύναμοι, απότοκο βέβαια του ότι είμαστε ένα κράτος χωρίς ισχυρή δημοκρατική παράδοση, χωρίς πολίτες με δημοκρατική παιδεία. Προς αυτή την κατεύθυνση συντελεί και το αποστεωμένο Σύνταγμα της χώρας το οποίο μετά το 1964 έχασε κάθε στοιχειώδες check and balance επιτρέποντας έτσι στον εκάστοτε Πρόεδρο να λειτουργεί ως ένας εκλελεγμένος δικτάτορας. Αν επιπλέον στην εξουσία τύχει να βρίσκεται ένας εθνάρχης ή ένας άνθρωπος που παίρνει ψυχοφάρμακα ή ένας μεθύστακας ή τέλος πάντων ένας πολιτικός που λόγω σοβαρών υποκείμενων νοσημάτων ξεκινά τη μέρα του με μια χούφτα χάπια για να συνεχίσει με δεύτερη το απόγευμα, τότε μπορεί κάποιος να αντιληφθεί αυτό που είπε κάποτε ο Γλαύκος Κληρίδης, ότι η Κύπρος είναι μια “Δημοκρατία της Μπανάνας”, ή καλύτερα αυτό που είπε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής για την Ελλάδα, ότι “η χώρα είναι ένα απέραντο φρενοκομείο”.

Εντός αυτού του δικτατορικού ψυχο-φαρμακο-μεθυσο-πολιτικού περιβάλλοντος λειτουργούν και οι θεσμοί. Κάποιοι επιλέγονται σε θέσεις ανεξάρτητων αξιωματούχων οι οποίοι νομοτελειακά διορίζονται έχοντας πλήρη επίγνωση (αν δεν την έχουν απλώς δεν διορίζονται) ότι είναι υπάλληλοι του εκάστοτε Προέδρου.

 

Η Βουλή

Επιστρέφουμε στην ανάγκη εκσυγχρονισμού του Συντάγματος. Απαιτείται μια αξιόπιστη διαδικασία επιλογής και έγκρισης των ανεξάρτητων θεσμών. Για παράδειγμα στις Πολιτείες των ΗΠΑ οι γενικοί εισαγγελείς εκλέγονται. Σε κάποιες άλλες χώρες οι ανεξάρτητοι αξιωματούχοι προτείνονται από την εκτελεστική εξουσία (ακόμα και οι υπουργοί) αλλά εγκρίνονται και από άλλα σώματα, όπως είναι η Βουλή. Σε κάποιες χώρες υπάρχουν σοβαρές ανεξάρτητες ερευνητικές επιτροπές οι οποίες ελέγχουν τα οικονομικά των πολιτικών, των κομμάτων και εν γένει των πολιτικά εκτεθειμένων προσώπων. Χρειαζόμαστε εν ολίγοις τα μέσα για να μπορέσει να ασκηθεί ένας σωστός και δίκαιος έλεγχος επί των πολιτικών. Αυτό δεν το ζητά κάποιος γιατί θέλει να ταπεινώσει και να εξευτελίσει τους πολιτικούς. Είναι απόλυτα απαραίτητοι στη διαχείριση της δημόσιας ζωής. Πρέπει να πετύχουμε ωστόσο αυτό που πέτυχαν άλλες δυτικές κοινωνίες. Πρέπει να καθαρίσουμε την πολιτική από αυτούς που τη λαφυραγωγούν, γιατί η κοινωνία χρειάζεται παραδείγματα.

 

Πριν μερικές μέρες ο βουλευτής και πρόεδρος της Επιτροπής Ελέγχου Ζαχαρίας Κουλίας δήλωσε ότι θα καταγγείλει τους πάντες και τα πάντα γιατί διέρρευσε η λίστα Γιωρκάτζη με τα χρέη του. Πρόκειται για έναν πολιτικό που έχει ως σύνθημά του τον πατριωτισμό, αλλά ενώπιον δικαστηρίου καταδείχθηκε ότι για σκοπούς ανάπτυξης της οικοδομικής εταιρείας του επιχωμάτωνε τις αντιαρματικές τάφρους της Εθνικής Φρουράς στην Πύλα για να κτίσει επαύλεις. Πρόκειται για έναν πολιτικό που μαζί με τον πρόεδρο του ΔΗΚΟ Νικόλα Παπαδόπουλο εμφανίζονται ως οι αρχάγγελοι κατά της διαφθοράς. Ξέρετε ποιο είναι το παράδοξο εδώ; Ο κ. Κουλίας ήταν επί σειρά ετών ο πρώτος βουλευτής σε σταυρούς του ΔΗΚΟ στην επαρχία Αμμοχώστου και πολύ πιθανόν να είναι και αυτή τη φορά.

 

Το πολιτικό κόστος

Σε ένα πραγματικό δημοκρατικό πολίτευμα όλοι οι θεσμοί και τα άτομα που τους στελεχώνουν επιδιώκουν δίκην οξυγόνου να έχουν δημοκρατική νομιμοποίηση. Στην Κύπρο το πολιτικό προσωπικό της χώρας μας είναι άνετο διότι δεν κινδυνεύει από τίποτα. Τους λένε ότι είναι ανήθικοι, τους αποκαλούν κλέφτες, τους εξηγείται ότι π.χ. ένα κόμμα που λέει ότι ένα αριστερό δεν μπορεί να κλέβει τα ταμεία προνοίας των εργαζομένων, ότι δεν μπορεί αυτός που τα εισπράττει να θεωρείται πολιτικά διωκόμενος όταν οδηγείται στο δικαστήριο, αλλά δεν ιδρώνει το αφτί κανενός. Βγαίνει ο στενός συνεργάτης ενός Προέδρου που ζούσε δίπλα του 3 χρόνια, που κρατά τα απόρρητα πρακτικά του Υπουργικού Συμβουλίου και του λέει, “κύριε δεν εξυπηρετούσες τα συμφέροντα αυτής της χώρας, αλλά λειτουργούσες ως υπάλληλος κάποιων Ρώσων πελατών του δικηγορικού σου γραφείου”, και δεν βρίσκεται ένας γενικός ελεγκτής, ένας γενικός εισαγγελέας, ένα κόμμα, να του πουν “μαύρα είν’ τα μάτια σου”.

Βγαίνει η εφημερίδα «Πολίτης» και με βάση διαρροές κάποιων μέιλ καταγράφει ότι η Νομική Υπηρεσία του κράτους έπαιρνε γραπτές εντολές από Νομική Υπηρεσία άλλου κράτους, αλλά αντί έρευνας ο γενικός εισαγγελέας της Δημοκρατίας κ. Κώστας Κληρίδης κινεί ποινική διαδικασία εναντίον των δημοσιογράφων της, με την κοινή γνώμη να τους καθυβρίζει ότι πλήττουν την ορθόδοξη Ρωσία.

 

Ο χυδαίος λαϊκισμός

Τι συμβαίνει σε μια χώρα που το δημοκρατικό σύστημα αποτυγχάνει να τιμωρεί και να επιμερίζει την πολιτική ευθύνη όπου δει; Καταργείται η ουσία της δημοκρατίας και το σύστημα σύσσωμο προσφεύγει στον λαϊκισμό που αποτελεί το κύριο εργαλείο διαχείρισης εντυπώσεων, κυρίως κάθε φορά που πλησιάζουν εκλογές. Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τη διαφθορά με διορισμό διαφόρων ερευνητικών επιτροπών με κουτσουρεμένους όρους εντολής. Ξυπνά επίσης ένα πρωινό και εξαγγέλλει τα ίδια έργα που εξήγγειλε πριν 3 χρόνια και δεν έκανε τίποτα. Η αντιπολίτευση εκτρέπει την αντιμετώπιση της πανδημίας και των μέτρων προφύλαξης σε συζήτηση γύρω από την απαγόρευση ή όχι των διαδηλώσεων. Κάποιοι δήθεν διανοούμενοι συζητούν για ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερία έκφρασης με κυρίαρχο θέμα το αναφαίρετο δημοκρατικό δικαίωμα μιας Λαίδης των social media να ασχολείται με την ενδυματολογική επιλογή πουκαμίσου του πατέρα μιας υπουργού. Όλα αυτά τη στιγμή που η χώρα μας οδηγείται σε οριστική διχοτόμηση, απειλούμαστε με τρίτο κύμα από την πανδημία, η οικονομία μας καταρρέει, η ανεργία αυξάνεται και τα παιδιά μας εδώ και έναν χρόνο είναι μακριά από τις τάξεις και τα σχολεία. Εν κατακλείδι, μια υγιής δημοκρατία οφείλει να είναι σε θέση να αξιολογεί τα πραγματικά της προβλήματα και να συζητά επ’ αυτών. Στην Κύπρο η δημοκρατία σερβίρεται ως Βαβυλωνία με μπόλικη σάλτσα ανευθυνότητας.

 

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν.